Kontent qismiga oʻtish

Si (nota)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Si notasi boshqa oktavalarda

Si (lotincha: si) — diatonik tovushqatorning yettinchi tovushi va uning belgisi[1].

Lotincha „H“ harfi bilan belgilanadi. Bir qator mamlakatlarda, xususan, Angliya, Gollandiya, AQSHda lotincha „B“ harfi qoʻllanadi; bunda klassik musiqa nazariyasida „B“ belgisi si-bemol notaga mos kelishini yodda tutish kerak[2]. Si-diez — His. Si la dan butun ton va do dan yarim ton pastda. Birinchi oktavada tovush chastotasi (teng temperament qatori): 494 gerts.

Nomining kelib chiqishi

Notaning nomi (SI) suvga choʻmdiruvchi Yahyoga bagʻishlangan madhiyaning oxirgi qatoridagi soʻzlarning birinchi harflari bilan berilgan "Ut queant laxis" — S ancte I ohannes. Qolgan notalarning nomlaridan kechroq paydo boʻldi[3], chunki qolgan notalarning nomlarini ixtirochisi Gvido Aretinskiy dastlab olti bosqichli shkaladan foydalangan.

Nota yozuvida

Birinchi oktavada:
Kichik oktavada:
Katta oktavada:

Si-diyez

Si-diyez notasi „his“ harfiy koʻrsatkichi bilan ifodalanadi[4][5].

Oktava Chastota (Gs) Nota yozuvida
Subsubkontr oktava 8.176 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_15" bis,,,,4}}</score>
Sunkontr oktava 16.352 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_15" bis,,,4}}</score>
Kontr oktava 32.703 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_8" bis,,4}}</score>
Katta oktava 65.406 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef bass bis,4}}</score>
Kichik oktava 130.813 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef bass bis4}}</score>
Birinchi oktava 261.626 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bis'4}}</score>
Ikkinchi oktava 523.251 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bis4}}</score>
Uchinchi oktava 1046.502 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bis4}}</score>
Toʻrtinchi oktava 2093.005 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^8" bis'4}}</score>
Beshinchi oktava 4186.009 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bis4}}</score>
Oltinchi oktava 8372.018 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bis'4}}</score>
Yettinchi oktava 16744.036 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bis''4}}</score>

Si-bemol

Si-bemol notasi „B“ (lotincha: be) harfiy koʻrsatkichi bilan ifodalanadi[4][5].

Oktava Chastota (Gs) Nota yozuvida
Subsubkontr oktava 14.568 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_15" bes,,,,4}}</score>
Sunkontr oktava 29.135 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_15" bes,,,4}}</score>
Kontr oktava 58.27 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "bass_8" bes,,4}}</score>
Katta oktava 116.541 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef bass bes,4}}</score>
Kichik oktava 233.082 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef bass bes4}}</score>
Birinchi oktava 466.164 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bes'4}}</score>
Ikkinchi oktava 932.328 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bes4}}</score>
Uchinchi oktava 1864.655 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef treble bes4}}</score>
Toʻrtinchi oktava 3729.31 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^8" bes'4}}</score>
Beshinchi oktava 7458.62 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bes4}}</score>
Oltinchi oktava 14917.24 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bes'4}}</score>
Yettinchi oktava 29834.481 <score lang="lilypond">{ \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver"} {\clef "treble^15" bes''4}}</score>

Manbalar

  1. ↑ O‘zbek tilining izohli lug‘ati. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2023 — 964-bet. ISBN 978-9943-8834-4-4. 
  2. ↑ Kruntyaeva T. S. i dr. Slovar inostrannix muzikalnix terminov. — L.: Muzika, 1985. — 143 s. — S. 17.
  3. ↑ „Происхождение названий нот и история нотации“ (ru). muz-teoretik.ru. 2018-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-fevral.
  4. ↑ 4,0 4,1 I. A. Akbarov. Музика луғати. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1987. 
  5. ↑ 5,0 5,1 I. A. Akbarov. Мусиқа луғати. Toshkent: Oʻqituvchi nashriyoti, 1997 — 384-bet. ISBN 5-645-02422-2. 

Havolalar

Nota yozuvi
     C   D   E   F   G   A H (B)
   
    do re mi fa sol lya si