Shokir ogʻa maqbarasi
| Maqbara | |
Shokir ogʻa maqbarasi
| |
 | |
Shokir ogʻa maqbarasi (ozarbayjoncha: Şakirağa türbəsi) - XV asrga oid tarixiy yodgorlik. Ozarbayjonning Boku shahri Balaxanı qishlogʻida joylashgan[1].
Tarixi
Shokir og‘a maqbarasi Balaxani qabristonida joylashgan bo‘lib, 1427–1428-yillarda qurilgan[1]. 1385–1386-yillarda qurilgan Hoji Shahlo masjididan 6 metr uzoqlikda joylashgan. Yodgorlik haqida ma’lumotlar cheklangan. Bir vaqtlar sovet hokimiyati tomonidan diniy yodgorlik sifatida vayron qilingan[2].
1976-yilda olib borilgan qazishmalar davomida maqbara poydevoridan oltin topilgan. O‘sha davrda yodgorliklarni kelajakda ta’mirlash uchun ularning poydevoriga oltin bilan to‘ldirilgan katta sopol ko‘zalar ko‘milgan. Topilgan oltinning ozgina qismidan maqbarani ta’mirlashda foydalanilgan[2].
Ravoq shaklidagi kirish eshigi ustida arab tilida ikki qatorli bitik mavjud:
„Marhum Murtazoning o‘g‘li, xalq va din arboblaridan biri Miriraxur Shokir og‘aning buyrug‘i bilan ushbu yodgorlik qurildi. 831-yil (1427–1428-yillar)“.
Boshqa bir manbaga ko‘ra, Shokir og‘a maqbarasi 1427-yilda Shirvon hukmdori Ibrohim I Darbandiyning vaziri tomonidan o‘g‘lining xotirasiga bag'ishlab qurilgan. Mazkur manbada inshoot qasr deb ham ataladi[2].
Meʼmoriy xususiyatlari
Maqbara zalining ustki qismi gumbaz bilan qoplangan. Yodgorlik Absheron me’morchiligiga xos oq toshdan qurilgan[2].
Maqbara tarhi xochsimon shaklda ishlangan. Apsheron yarim orolida ichki tuzilishi xochsimon shaklga ega bo‘lgan boshqa me’moriy yodgorliklar ham mavjud. Ular jumlasiga Nardarandagi Xon bog‘i ayvoni va Shirvons h ahol saroyi majmuasidagi maqbara kiradi.
Maqbaraga kirish shimoldagi portal orqali amalga oshiriladi. Portalning ichki qismida ikki tomonda ham oʻq uchiga oʻxshash kamon bilan yakunlangan sakkiz qirrali prizma shaklidagi tokchalar joylashtirilgan. Maqbara ichida ham turli oʻlchamdagi toʻrtburchak shaklli 8 ta tokcha bor.
Kirish past, oʻq uchiga oʻxshash kamon bilan yakunlangan eshik orqali. Eshikdagi kamon bitta butun toshdan oʻyib ishlangan. Tosh sathi oʻsimliksimon naqsh bilan bezatilgan. Shuningdek, kirishning kamon toshining ustiga yana bir tosh qoʻyilgan boʻlib, unda epik yozuvning ikki qatori oʻyib tushirilgan. Kirish va yozuvli tosh profilli yirik tosh bloklar bilan hoshiyalangan.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Ölkə və yerli əhəmiyyətli Memarlıq və Arxeoloji abidələr“ (az). sabunchu-ih.gov.az. Qaraldi: 2018-yil 13-mart.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Hacı Şakir türbəsi“ (az). kataloq.gomap.az. Qaraldi: 2018-yil 13-mart.