Shoh Paran
Shoh Paran | |
|---|---|
শাহ পরান | |
 Shoh Paran maqbarasi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
Silhet, Bangladesh |
| Dini | Islom |
| Ota-onasi |
|
| Mazhab | So‘fiylik |
Shoh Paran (bengalcha: শাহ পরান) – Silhet mintaqasida 14-asr davomida yashagan soʻfiy avliyo[1]. 1303-yilda u ona tomondan xolasining oʻgʻli Shoh Jalol boshchiligidagi Silhetning zabt etilishining yakuniy jangida ishtirok etgan.
Hayoti
Shoh Paranning tugʻilgan paytdagi ismi nomaʼlum, biroq uning ismi Farhon boʻlgani, keyinchalik esa „jon, ruh“ maʼnosini anglatadigan Paran shakliga buzilib ketgani aytiladi. Paran soʻzi bengal tilida erkalash ifodasi sifatida ishlatiladi. Boshqalar esa Shoh Paran nomi „pirlar shohi“ degan maʼnodagi Shoh Piran iborasining buzilgan koʻrinishi deb taxmin qiladilar.
Uning otasi Muhammad boʻlib, Paran 11 yoshligida vafot etgan. Paran bobosi Sayyid Ahmad Kabir Suhravardiydan, keyinroq esa Nishopurlik darvesh Aminning qoʻlida taʼlim olgan. U Islom dinini yoyish maqsadida Hind yarimoroli boʻylab uyushtirilgan safarda Shoh Jalolga hamroh boʻlishga qaror qilgan[2]. 1303-yilda Paran Shoh Jalol boshchiligida roja Gour Govindaga qarshi Silhetning zabt etilishining yakuniy jangida qatnashgan.
Biroz vaqt oʻtib, Paran Dehlida Nizomuddin Avliyo tomonidan Jalolga sovgʻa qilingan Jalali Kabutar – kabutarlardan birini yeb qoʻygani aytiladi. Natijada Paran Silhet shahri tashqarisiga surgun qilingan[3]. U hozirgi Xodim Nagar, Dakshingarh hududidagi tepalik ustida xonqoh barpo etgan va bu joy Shoh Paran tepaligi nomi bilan tanilgan[4].
Vafoti va merosi
Paran uylanmagan va avlod qoldirmagan holda vafot etgan. U oʻz xonqohi yaqiniga dafn etilgan. Keyinchalik yonida masjid, iydgoh, langarxona, ayollar uchun ibodat joyi va hovuz boʻlgan dargoh majmuasi barpo etilgan. Asrlar davomida koʻplab ixlosmandlar uning qabri ziyoratiga kelib kelgan va bu amaliyot hozirgacha davom etmoqda[5]. Rabi’ ul-avval oyining 4-, 5- va 6-kunlarida Shoh Paronning Urs marosimi oʻtkaziladi[6].
Surma daryosi ustidagi koʻprik[7], yoʻlovchi paromi[8], hamda Shohjalol fan va texnologiyalar universitetidagi yotoqxona binolaridan biri Shoh Paran nomi bilan atalgan[9].
Ruhiy silsila
Shoh Paranning ruhiy silsilasi quyidagicha:[10].
- Imom Ali al-Hodiy (10-shia imomi va Suhravardiy anʼanalariga koʻra buyuk olim)
- Sayyid Jaʼfar az-Zakiy
- Sayyid Ali al-Askar an-Nozuk
- Sayyid Abdulloh an-Nozuk
- Sayyid Ahmad an-Nozuk (Iroqning Samarro shahridan Mashhadga hijrat qilgan
- Sayyid Mahmud Buxoriy (Buxoroga hijrat qilgan)
- Sayyid Muhammad Abu al-Fath
- Sayyid Jaʼfar Amir
- Sayyid Ali al-Mu’ayyad
- Jaloliddin Surx-Posh Buxoriy
- Sayyid Ahmad Kabir Suhravardiy Husayniy Jaloliy
- Shoh Jalol[11].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Kānunago, Sunīti Bhūshaṇa. A History of Chittagong. Dipankar Qanungo, 1988 — 476-bet. OCLC 20170473.
- ↑ Administrator „Hazrat Shah Paran“ (en-US). Londoni. 2022-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-iyul.
- ↑ Ahmed, Abdul-Azim; Ali, Mansur (2019). In Search of Sylhet – The Fultoli Tradition in Britain (Thesis). Centre for the Study of Islam in the UK, Cardiff: Cardiff University.
- ↑ „Tomb of Hazrat Shah Paran (RA) - Offroad Bangladesh“ (en-US). Offroad Bangladesh. Qaraldi: 2017-yil 3-iyul.
- ↑ McAdam, Marika. Bangladesh. Lonely Planet, 2004 — 148-bet. ISBN 978-1-74059-280-2.
- ↑ „Urs at Shah Paran's shrine begins today“. New Age (2008-yil 13-mart). 2008-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 7-oktyabr.
- ↑ Hazrat Shah Paran bridge to be opened in February. United News of Bangladesh (2005-yil 25-dekabr), s. 2. „The Hazrat Shah Paran bridge, which is being constructed across the river Surma“.
- ↑ „Ferry with Eid passengers sinks“. BBC News (2006-yil 23-oktyabr). Qaraldi: 2008-yil 7-oktyabr.
- ↑ „JCD calls strike at Sust today“. The Daily Star (2004-yil 4-dekabr). Qaraldi: 2008-yil 7-oktyabr.
- ↑ Systems, Cognitive. „The seven golden chains of Shaykh Muhammad Siraj ad-Din Naqshbandi (d.1915)“ (en). Ghaffari (2012-yil 8-aprel). Qaraldi: 2017-yil 9-iyul.
- ↑ Islam in South Asia in practice, By Barbara Daly Metcalf, Published by Princeton universiti press..