Shoh Ismoil Gʻozi
Shoh Ismoil Gʻoziy | |
|---|---|
 Gar Mandarandagi Sayyid Ismoil Gʻoziyning maqbarasi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | nomaʼlum |
| Vafoti | 1474 |
| Oʻlim sababi | Sulton buyrugʻi bilan qatl etilgan |
| Dini | Islom |
Shoh Ismoil Gʻozi (bengalcha: শাহ ইসমাঈল গাজী; 1474-yilda vafot etgan) XV asrda yashagan soʻfiy musulmon voizi boʻlgan, uning faoliyati Bengal bilan bogʻliq edi[1]. U XV asr oʻrtalarida Rukunuddin Barbak Shoh hukmronligi davrida Bengalga kelib, mamlakat poytaxti Gavr shahriga joylashgan[2].
Hayoti
Shoh Ismoil Gʻozi Makkada arablarning Quraysh qabilasida tugʻilgan[3] va Paygʻambar Muhammadning avlodi edi[4]. U Gavr shahriga joylashdi. Bu paytda sulton Rukunuddin Barbak Shoh Jhatiya-Bhatiya yoki Chutiaputia daryosi ustidan suv ombor toʻgʻoni barpo ettirayotgan edi[3]. Barcha muhandis va ustalar yetti yil davomida urinib ham toʻgʻonni tugatishga muvaffaq boʻla olmadilar. Buni eshitganidan keyin Ismoil sulton huzuriga borib, bir yechim taklif qildi. Uning taklifi muvaffaqiyatli boʻlib chiqqach, Ismoil sulton qoʻshinining eng muhim sarkardalaridan biriga aylandi[5] va koʻplab janglar uning boshchiligida gʻalaba bilan yakunlandi[manba kerak].
Harbiy faoliyati
Shoh Ismoil Gʻozining birinchi harbiy yurishi janubi-gʻarbiy chegara oldida turgan Gajapati sulolasi hukmdori Prataparudra Devga qarshi boʻldi[6]. Dastlab u Orissadagi Gajapati sulolasiga qarshi bir qancha harbiy yurishlarda muvaffaqiyatga erishdi va u yerda bir qalʼa qurdirdi[7][8]. Kamatapur podshohi Kameshvar qoʻlidan magʻlubiyatga uchragach, Barbak Shoh Shoh Ismoilni yuborishga qaror qildi. Ismoil gʻalaba qozondi, podsho sultonga taslim boʻldi[9][10] va islomni qabul qildi[3].
Vafoti
Shoh Ismoil Gʻozining vafoti haqida ikki xil rivoyat bor. Ulardan biriga koʻra, u 1474-yilda urushda halok boʻlgan[11][6]. Boshqa rivoyatga koʻra, koʻplab gʻalabalardan soʻng Gʻoragʻot qoʻmondoni Bhandsi Ray unga hasad qilib, sultonga Shoh Ismoil Gʻozi Kamrup rojasiga sherik boʻlayotgani haqida yetkazgan. Buni eshitgan sulton darhol Ismoilni milodiy 1474-yilda (hijriy 878-yilda) qatl etishga buyruq bergan[5]. Avliyo xotirasiga bagʻishlangan olti ziyoratgoh mavjud: ulardan biri Mandaranda (Jhanabadda, Huglining gʻarbida)[12], biri Gʻoragʻotda va toʻrttasi Rangpur viloyatidagi Pirganj tumanida boʻlib, ulardan biri Baradargada joylashgan[11].
Manbalar
- ↑ „part1_06“. www.columbia.edu. Qaraldi: 2020-yil 1-aprel.
- ↑ Banu, U. A. B. Razia Akter. Islam in Bangladesh. BRILL, 1992. ISBN 978-90-04-09497-0.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Singh, Surinder; Gaur, I. D.. Popular Literature and Pre-modern Societies in South Asia (en). Pearson Education India, 2008. ISBN 978-81-317-1358-7.
- ↑ Islom, Sirajul; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza et al., eds (2012). "Shah Ismail Ghazi (R)". Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online nashri). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Ismail_Ghazi_(R).<!--->
- ↑ 5,0 5,1 Hanif, N.. Biographical Encyclopaedia of Sufis: South Asia. Sarup & Sons, 2000 — 117–118-bet. ISBN 9788176250870.
- ↑ 6,0 6,1 Sengupta, Nitish K.. Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib (en). Penguin Books India, 2011 — 79–80-bet. ISBN 9780143416784.
- ↑ Chattopadhyay, Bankim Chandra. Durgeshnandini. Diamond Pocket Books Pvt Ltd, 2014-02-25. ISBN 978-93-5083-240-0.
- ↑ „Bader Maqams or the shrines of Badr Al-Din-Auliya (Part II) - Kaladan Press Network“. www.kaladanpress.org. 2021-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 1-aprel.
- ↑ Neog, Maheswar. Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times (en). Motilal Banarsidass Publishers, 1980 — 47-bet. ISBN 9788120800076.
- ↑ „Bibliography - History Ancient Period“. hozir.org. Qaraldi: 2020-yil 1-aprel.
- ↑ 11,0 11,1 Bhattacharya, Asok K.. Rakhaldas Bandyopadhyay (en). Sahitya Akademi, 1999. ISBN 978-81-260-0848-3.
- ↑ CENSUS 1961, DISTRICT CENSUS HANDBOOK „PLACES OF TOURISTS' INTEREST“. Qaraldi: 2021-yil 13-oktyabr.