Shoh Gabru
Shoh Gabru | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
Gabruteki, Silxet |
| Panch Pir Maqam, Gabruteki, Sadipur Union, Usmoniy Nagar | |
| Dini | Islom |
| Farzandlari | Muhammad Gʻoziy |
| Boshqa nomlari | Shayx Gʻaribxon Nistani Afgʻoniy |
Shayx Gʻaribxon Nistaniy Afgʻoniy (bengalcha: শেখ গরীব খাঁন নিস্থানি আফগানী, arabcha: شيخ غريب افغاني), asosan Shoh Gabru (bengalcha: শাহ গাবরু) nomi bilan tanilgan, Silxet mintaqasidan boʻlgan 14-asr soʻfiy musulmon siymosi edi[1]. Gabruning nomi Usmoniy Nagarda islomning yoyilishi bilan bogʻlanadi. 1303-yilda u Shoh Jalolga qoʻshilib, Silxet zabtida ishtirok etgan[2].
Hayoti
Gabru 13-asrda Afgʻonistonda tugʻilgan[manba kerak]. Shoh Gabru Nizomiddin Avliyo bilan uchrashuvi chogʻida Shoh Jalol bilan tanishdi va u bilan birga Hindiston yarimoroli sari yurishiga qoʻshilishga qaror qildi[3]. 1303-yilda u Shoh Jalol boshchiligida roja Gavr Govindaga qarshi Silxet zabtining soʻnggi jangida qatnashdi[manba kerak].
Gʻalabadan soʻng, Shoh Jalol oʻzining bir guruh hamrohlariga hozirda Usmoniy Nagar nomi bilan maʼlum boʻlgan hududga koʻchib oʻtishni buyurdi[manba kerak]. Gabruning oʻzi Panch Pir (পাঁচপীর; besh avliyo) deb atalgan jamoaning bir qismi sifatida qayd etiladi. U Banaiya Haor janubida, hindu qishlogʻida bir hujra barpo etdi. Koʻplab hindu oilalari uning saʼy-harakatlari tufayli islomni qabul qilishdi va Gabru oxir-oqibat shu oilalardan birining qiziga uylanadi. Oila oqsoqollari uni nikohdan soʻng mehr bilan „Gabru“ (mashhur inson yoki kuyov degan maʼnoni anglatadi) deb atay boshlaydilar, shu bois u Shoh Gabru nomi bilan mashhur boʻldi[4]. Qishloq uning nomi bilan Gabruteki deb ataldi[5].
Merosi va avlodlari
আমল ছাড়া আলিম —Karmabir doktor Murtazo Chovduriy qalamiga mansub sheʼr.
|
Uning qanday va qaysi yili vafot etgani aniq emas, ammo u Gabrutekidagi bir mozorda boshqa toʻrt nafar pir yonida dafn etilgan. Bu joy hozir Panch Pirning maqomi sifatida tanilgan[6]. Uning avlodlari ham atrof hududlarda uchraydi va juda nufuzli zamindor oilasi hisoblangan. Uning oʻgʻli Muhammad Gʻoziy, nabirasi esa Muhammad Sulaymon edi. Sulaymonning oʻgʻli Muhammad Adam, uning oʻgʻli esa Muhammad Mahtabiddin edi. Mahtabning oʻgʻli Muhammad Hiloliddin, Mahtabning nabirasi esa Muhammad Rafiqiddin edi. Rafiqning oʻgʻli Muhammad Somiy boʻlib, u Chovduriy unvoni bilan taqdirlangan. Uning oʻgʻli Muhammad Sabdar Husayn Chovduriy boʻlib, uning besh oʻgʻili boʻlgan: Nadir, Sadir, Haydar, Gʻulom va Hotim.
Nadirning Aminiddin Chovduriy ismli oʻgʻli boʻlib, uning esa uch oʻgʻli bor edi: Ahmadiddin Chovduriy, Mavlaviy Kofiliddin Chovduriy va Mavlaviy Xaliliddin Chovduriy. Sadirning ikki oʻgʻli boʻlgan: Mavlaviy Ahmad Latif Chovduriy va Mavlaviy Ahmad Razzoq Chovduriy. Latifning ikki oʻgʻli Shafiq va Rafiq edi. Razzoqning uch oʻgʻli Abdul Xoliq, Abdul malik va Abdul soliq edi[manba kerak].
Haydarning ikki oʻgʻli boʻlgan: Shams al-Hasan Chovduriy va Badr al-Hasan Chovduriy. Shamsning Nur al-Hasan Chovduriy ismli oʻgʻli bor edi[manba kerak].
Gʻulom Husayn Chovduriy Mazumdar oilasining ustodi, keyinchalik esa Silxet tuman sudlari vakili boʻlgan[manba kerak]. Gʻulom Husaynning oʻgʻli muftiy Abdurahmon Chovduriy boʻlib, u Husne Ara Bonuga uylangan. Ularning besh farzandi bor edi: Mavlono Mustafo Chovduriy, Mavlaviy Mujtaba Chovduriy, Lutf an-Niso, Ashraf an-Niso va Karmabir doktor Murtazo Chovduriy. Mustafo mashhur fors tili shoiri boʻlgan. Mustafoning evarasi, Shoh Gʻaribxon Nisthoniyning 15-avlod avlodi hisoblangan Sharif Chovduriy ham bor. Lutf an-Niso Karimganjlik Mavlono Jaloliddin Chovduriyga turmushga chiqqan. Ashraf an-Niso esa Ranaping, Gulapganchlik Mavlono Siraj ul-Haq Chovduriyga turmushga chiqdi[manba kerak].
Murtazo Chovduriy 1896-yil 29-dekabrda Gabrutekida tugʻilgan[7]. U yoshligidan arab, bengal va urdu tillarini oʻrganganidan soʻng Murori Chand kollejiga oʻqishga kirgan. Keyin u Kalkutta Gomeopatik tibbiyot kolleji va shifoxonasida tahsil oldi. U Jomiyat Ulama-e-Hind bilan aloqador boʻlib, Bengalda qavmiy madrasalar tizimining rivojiga katta hissa qoʻshgan, Ozod Diniy Idoro va Silxet Qavmiy Madrasa Kengashiga asos solgan shaxs sifatida qaraladi. Husayin Ahmad Madaniy uning yaqin safdoshi boʻlib, oʻz asarlarida va maʼruzalarida Murtazo va uning xizmatlarini tilga olgan. Murtazo, shuningdek, Britaniya Hindistoni hokimiyatini Silxet markaziy qamoqxonasida azon aytilishiga ruxsat berishga koʻndirgani bilan ham tanilgan[8]. Murtazoning Shayx Jubayr Ahmad Chovduriy Kamol ismli oʻgʻli boʻlgan. Jubayr yozuvchi boʻlib, uning mashhur asarlaridan biri otasining hayoti va xizmatlariga bagʻishlangan biografiya hisoblanadi. Uning ikki oʻgʻli boʻlgan: Roshid Ahmad Chovduriy Lubob va Mavlono Said Ahmad Chovduriy Subob.
Hotim Husayn Chovduriy mashhur olim edi. Hotim Kalkuttaning Mirzo oilasidan boʻlgan ayolga uylangan[manba kerak], keyinchalik u Kalkuttadagi Colootola mahallasida masjid qurib, u yerda muallim va mutavalli boʻlib, shaharda doimiy istiqomat qilgan. Uning farzandlari Oyisha Xotun va Xon Bahodir Hamid Chovduriy edi. Hamid Patna shahar sudyasi, soʻngra Bixar viloyati boʻyicha komissar boʻlib ishlagan. Keyinchalik u xizmat komissiyasi raisi boʻldi[manba kerak].
Manbalar
- ↑ Syed Murtaza Ali. Saints of East Pakistan. Oxford University Press, 1971 — 27-bet.
- ↑ Rashid, Ahmad. Tazkeratul Aoliya. Shireen Publications, 1976 — 132–133-bet.
- ↑ Ismail, Muhammad (1989). „Sufi Saints of Bengal of un-known dates“. Development of Sufism in Bengal (PDF) (Thesis). Aligarh Muslim University. 303-bet.
- ↑ Saqlayen, Golam. Purbo Pakistaner Sufi Sadhok. Bangla Academy, 1962 — 22–23-bet.
- ↑ also known as Gabhurtiki, Gaburtiki, Gaburteki, Gavurteki, Gavurtiki, Gavurtaki, Gavur Teki, Gavur Tiki, Gabur Teki and Gaburtaki
- ↑ Syed Murtaza Ali. Hazrat Shah Jalal O Sileter Itihas. Bangla Academy, 1965.
- ↑ Fazlur Rahman. Sileter Mati Sileter Manush. MA Sattar, 1991 — 307–308-bet.
- ↑ „bn:এদারা পরিচিতি“ (bn). Azad Dini Adarah.