Kontent qismiga oʻtish

Shimoliy Koreya imo-ishora tili

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shimoliy Koreya imo-ishora tili
Til oilasi Koreys imo-ishora tillari
Alifbosi Yo‘q
Til kodlari

Shimoliy Koreya imo-ishora tili (koreyscha: 조선수화; NKSL) — Shimoliy Koreyadagi karlar tomonidan foydalaniladigan imo-ishora tili[1][2].

Tarixi

Pxenyan koʻzi ojizlar maktabiga 1898-yilda kanadalik xristian missioneri Rosetta Sherwood Hall tomonidan asos solingan. Maktab 1908-yildan boshlab ogʻzaki nutqqa asoslangan usullardan foydalangan holda karlar uchun moʻljallangan oʻquvchilarni qabul qila boshladi. Keyingi yili Pxenyan karlar va koʻzi ojizlar maktabi deb qayta nomlandi. Garchi asosan ogʻzaki nutqqa asoslangan usullar hujjatlashtirilgan boʻlsa-da, ogʻzaki nutqni oʻrgatishda Xitoycha imo-ishora tilining bitta versiyasidan foydalanilgan boʻlishi mumkin[3].

1910 va 1945-yilllar oraligʻida Koreya Yaponiya tomonidan okkupatsiya qilinganida, Seuldagi karlar maktablariga yuborilgan yapon oʻqituvchilari ogʻzaki nutqni oʻrgatish uchun Yaponiya imo-ishora tilidan foydalanganlar[4]. Mazkur maktablarda Yaponiya imo-ishora tilidan foydalanish butun mamlakat boʻylab Koreya imo-ishora tili rivojlanishiga taʼsir koʻrsatdi.

1945-yilga qadar Pxenyan, Siniyju va Vonsan shaharlarida karlar uchun uchta maktab faoliyat yuritgan. Shimoliy Koreya Taʼlim nashriyoti tomonidan chop etilgan risolada shunday deyilgan:

„Ozodlikdan soʻng, Partiya va hukumat ushbu maktablarning taʼlim jihozlarini taʼmirladi va ularning taʼlim dasturini takomillashtirdi, imkoniyati cheklangan insonlarning madaniy rivojlanishi va taʼlimiga alohida eʼtibor qaratdi“[5]

Shimoliy Koreya imo-ishora tilining rivojlanishi haqida KXDRdan tashqarida maʼlumotlar juda kam, biroq 2005-yilda karlar va ularning oilalari uchun qoʻllanma sifatida „Imo-ishora tili lugʻati“ va „Imo-ishora tilini oʻrganish“ kitoblari nashr etilgan. Ushbu lugʻatlar Janubiy Koreya imo-ishora tilidan farq qiluvchi oʻziga xos variantni oʻz ichiga oladi, bu esa karlar tomonidan Shimoliy Koreya imo-ishora tilidan foydalanish davom etayotganidan dalolat beradi.

Janubiy Koreya imo-ishora tili bilan taqqoslash

Ikki til oʻrtasidagi umumiy soʻz boyligining past koʻrsatkichidan ayon boʻladiki, Shimoliy Koreya imo-ishora tili Koreya urushidan keyin Janubiy Koreya imo-ishora tilidan mustaqil ravishda rivojlangan hamda qoʻl shakli, harakat, joylashuv va yoʻnalish jihatidan farq qiluvchi alohida tilga aylangan[2][6].

Shimoliy va Janubiy Koreya imo-ishora tillari oʻrtasidagi oʻxshashliklarni oʻrganish shuni koʻrsatdiki, oʻrganilgan ishoralarning 71 foizi bir-biridan farq qiladi, ishoralarning 53 foizi esa qoʻl shakli, harakat yoki joylashuv sohalarining birortasida ham oʻzaro mos kelmaydi. Shimoliy Koreya imo-ishora tili va Janubiy Koreya imo-ishora tili oʻrtasida ishoralarning faqat 15 foizi toʻliq mos kelishi aniqlangan. 36 foiz ishoralar esa kamida bitta sohada Janubiy Koreya imo-ishora tili bilan oʻxshashlikka ega[6].

Janubiy Koreya imo-ishora tili Yaponiya imo-ishora tillari oilasining bir qismi boʻlib, 1910–1945 yillardagi okkupatsiya davrida Yaponiya imo-ishora tili uning rivojlanishiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. Bundan farqli oʻlaroq, Shimoliy Koreya imo-ishora tilining boshqa turdosh tillar bilan bir jinsli emasligi sababli, uni muayyan bir til oilasiga kiritish qiyin[5].

Manbalar

  1. ↑ Yoon, Byeongcheon (윤병천); Jeong (정욱찬), Wook-Chan; Koh, Inkyung (고인경) (October 2016). "A Study on Morphology of North Korean Sign Language(NKSL) (조선손말 형태론적 분석)" (en). Journal of Special Education: Theory and Practice (특수교육저널:이론과 실천) 17 (4): 137–156. ISSN 1598-060X. https://journal.kci.go.kr/jsped/archive/articleView?artiId=ART002157933. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Jiiyong, Lim; 임지룡 (2024-12-25). "The Character and Characteristics of the North Korean Sign Language Dictionaries" (en). Sign Languages and Linguistics Convergence Research 1 (2): 215–259. doi:10.23344/LCRI..58677. https://accesson.kr/lcri/v.1/2/215/58677. 
  3. ↑ Gertz, Genie; Boudreault, Patrick. The SAGE Deaf Studies Encyclopedia (en). SAGE Publications, 2016-01-05. ISBN 978-1-4833-4647-2. 
  4. ↑ Brentari, Diane. Sign Languages (en). Cambridge University Press, 2010-05-27. ISBN 978-1-139-48739-9. 
  5. ↑ 5,0 5,1 „한국수화와 북한손말의 어휘 비교 : 「한국수화사전」과 북한 「손말사전」을 중심으로 / 김태수“ (ko). dl.nanet.go.kr. Qaraldi: 2026-yil 19-aprel.
  6. ↑ 6,0 6,1 Choi, Sangbae; Ko, Eunji (2020). "Contrastive Linguistic Study of South and North Korean Sign Language and Japanese Sign Language at the Level of Phoneme and Lexis". 手話学研究 29 (3): 51–65. doi:10.7877/jasl.29.3_51. https://www.jstage.jst.go.jp/article/jasl/29/3/29_51/_article/-char/ja/.  
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shimoliy_Koreya_imo-ishora_tili&oldid=777633" dan olindi