Kontent qismiga oʻtish

Shihabiddin Ahmad ibn Abdulqodir ibn Salim ibn Usmon

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shihabiddin Ahmad ibn Abdulqodir ibn Salim ibn Usmon
Unvoni Arab Faqih
Shaxsiy maʼlumotlar
Dini Islom
Era Adal sultonligi
Hudud Afrikaning Sharqiy shoxi
Yurisprudensiya Sunni
Asosiy qiziqish(lar)i Harbiy ishlar
Mashhur ish(lar)i Futuh al-Habasha

Shihabiddin Ahmad ibn Abdulqodir ibn Salim ibn Usmon, odatda Arab Faqih nomi bilan mashhur, Yamanning Jizon portidan boʻlgan yozuvchi[1]. U eng koʻp Futuh al-Habasha solnomasini yozgani bilan tanilgan; bu asar XVI asrdagi Efiopiya–Adal urushi haqida bevosita guvoh tomonidan yozilgan manbadir[2].

Hayoti

Arab Faqih Adal sultonligi fuqarosi va diniy soʻfiy boʻlgan[3][4]. Aksar olimlarning fikricha, u asli yamanlik boʻlgan[5][6][7][8].

Uning familiyasi Harar tilida „Arab Faqih“ boʻlib, „arab faqihi“ deb tarjima qilinadi; bu nom uning arab yamanlik ekanligiga ishora qiladi. Biroq Enrico Cerullining taʼkidlashicha, u ehtimol harar naslidan boʻlib, arab tilini mukammal egallagani uchun shu nom bilan tanilgan[9].

U oʻzining tugallanmay qolgan asarlarini Yamandagi Jizonda yozib borgan[9].

Tilshunos Giorgio Banti uning „Arab Faqih“ ismi arabcha lugʻat birliklari bilan tuzilgan boʻlsa-da, harar tili grammatik qoidalariga rioya qilgan holda shakllantirilganini eʼtiborga molik deb hisoblaydi[10].

Arab Faqih Adal va Habash oʻrtasidagi XVI asr urushini Harar aholisi nuqtai nazaridan bayon etuvchi Futuh al-Habasha asari bilan mashhurdir[11].

Adabiyotlar

  1. ↑ Subrahmanyam, Sanjay (October 2019). "Between Eastern Africa and Western India, 1500–1650: Slavery, Commerce, and Elite Formation". Comparative Studies in Society and History 61 (4): 832. doi:10.1017/S0010417519000276. 
  2. ↑ Gori, Alessandro. Arab Faqīh. BRILL. 
  3. ↑ Wion, Anaïs. Amélie Chekroun, La conquête de l'Ethiopie. Un jihad au xvie siècle. Paris, CNRS Èditions, 2023 — 108-bet. 
  4. ↑ Chekroun, Amelie. Des futūḥ au Futūḥ al-Ḥabaša: usage symbolique d'un modèle littéraire arabe classique dans l'Éthiopie islamique du xvie siècle, Histoire ancienne et médiévale. Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne, 2015 — 309–317-bet. ISBN 979-10-351-0142-8. 
  5. ↑ YaʼItyop̣yā qwānqwāwočenā sena ṣeḥuf maṣḥét. Addis Ababa University, 1997 — 27-bet. 
  6. ↑ Getahun, Solomon. Culture and Customs of Ethiopia. Bloomsbury Publishing, 27 February 2014. ISBN 979-8-216-06942-3. 
  7. ↑ Pankhurst, Richard (2009). "Barara, the Royal City of 15th and Early 16th Century (Ethiopia). Medieval and Other Early Settlements Between Wechecha Range and Mt Yerer: Results from a Recent Survey". Annales d'Éthiopie 24: 214. doi:10.3406/ethio.2009.1394. https://www.persee.fr/doc/ethio_0066-2127_2009_num_24_1_1394?q=arab%20faqih. 
  8. ↑ Hassen, Mohammed (2017-12-04). "The Genealogy and Ethnic Identity of Ahmed Ibn Ibrahim Al-Gazi (Gragn) of Ethiopia: A Historiographical Reappraisal" (en). East African Journal of Social Sciences and Humanities 2 (2). doi:10.20372/eaj. ISSN 2959-149X. https://eajsh.haramayajournals.org/index.php/eajsh/article/view/475. "written by a Yemeni Arab chronicler known as Shihab al-din Ahmed bin Abd al-Qader bin Salem bin Uthman (for short Shihab al din, alias known as Arab Faqih in Ethiopian sources" [sayt ishlamaydi]
  9. ↑ 9,0 9,1 Cerulli, Enrico. Islam yesterday and today — 134-bet. 
  10. ↑ Banti, Giorgio. The literature of Harar until the end of the 19th century. Edizioni di Storia e Letteratura — 151-bet. 
  11. ↑ Chekroun, Amelie. Ottomans, Yemenis and the "Conquest of Abyssinia" (1531-1543), Corne de l'Afrique contemporaine / Contemporary Horn of Africa. Centre français des études éthiopiennes, 2016 — 163–174-bet. ISBN 978-2-11-172313-9.