Shayx Bastomiy masjidi
| Masjid | |
Shayx bastaniy masjidi
مسجد شیخ بسطامی | |
| Tasvir yaratishda xatolik: | |
| Mamlakat |  Eron
|
| Hudud | Simnon ustoni |
| Joylashuvi | Bastom |
| Yoʻnalishi | sunniylik |
| Meʼmoriy uslub | Islom meʼmorchiligi: Abbosiylar Saljuqiylar Hulokuiylar Qojarlar |
| Binokorlik sanasi | milodiy VII asr hijriy 514 (qayta tiklash) 699 (qayta tiklash) 1839 (qayta tiklash, qoʻshimcha imorat) |
| Gumbazlar soni | 2 |
| Gumbazlar soni | 2 |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar balandligi | 20 m (66 ft) |
| Qurilish materiali | gʻisht, biriktiruvchi qorishma |
Shayx Bastomiy masjidi (forscha: مسجد شیخ بسطامی; arabcha: مسجد الشيخ بسطامي) – masjid, maqbara va madrasadan iborat islomiy diniy majmua. Eronning Simnon ustoni Bastom shahri markazida joylashgan. XIV asrda qurib bitkazilgan bu majmua soʻfiy avliyo Abu Yazid al-Bastomiy nomi bilan atalgan. U, asosan, Boyazid Bastomiy nomi bilan tanilgan va shu yerda Muhammad ibn Jaʼfar as-Sodiq bilan birga dafn etilgan[1].
Masjid 1932-yil 6-yanvarda Eron milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan va Eronning Madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti tomonidan boshqariladi.
Tarixi
Boyazid Bastomiy ziyoratgohi saljuqiylar davridan avvalroq qurilgan degan fikr mavjud, biroq binoda saqlanib qolgan eng qadimgi bitik qurilish sanasini hijriy 514-yil (milodiy 1120/1121) deb koʻrsatadi. Ilxoniylar hukmdori Mahmud Gʻozonxon davrida diniy majmua hijriy 699-yil (milodiy 1299/1300-yil)da taʼmirlangan. Uning vafotidan soʻng vorisi Uljaytu sharqiy kirish portali va yoʻlak, shuningdek, masjid hovlisi roʻparasiga bir ayvon qoʻshgan. Keyinchalik Temuriylar imperiyasi hukmdori Shohrux Mirzo diniy majmuaga bir madrasa biriktirgan[1].
Meʼmorchiligi
Diniy majmuaga olib kiruvchi asosiy ayvon baland ravoqdan tashkil topgan boʻlib, uning yarim gumbazi muqarnas bilan ishlangan, devorlari fayans va sirlanmagan terrakota bilan qoplangan. Masjid binosi oʻyma ganch bezaklari bilan bezatilgan boʻlib, bu ishlar Mahmud Gʻozon davriga taalluqli[1]. Masjid binosining ayrim meʼmoriy unsurlari, jumladan, 20 metr balandlikdagi minora saljuqiylar meʼmorchiligiga xos[2]. Masjidda ikki shabiston ham bor, kattarogʻi erkaklar uchun, kichigirogʻi ayollar uchun moʻljallangan[3].
Boyazid Bastomiyning qabri majmuaning devorlaridan biriga bevosita tutash holda, hovlida joylashgan. U sodda inshoot boʻlib, dabdabali koʻrinishda emas. Ehtimol, qabr egasi boʻlgan avliyoning taqvosi va zohidligini aks ettirish uchun shunday qilingan[3].
Muhammad ibn Jaʼfar as-Sodiqning qabri diniy majmuaning janubiy tomonida joylashgan. Uning ustida konussimon gumbaz boʻlib, qabr gumbaz ostida joylashgan. Bu qabr baʼzan imomzoda deb ham ataladi[2].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Mashhad-i Bayazid Bastami“. ArchNet.org (2026-yil 17-oktyabr). 2023-yil 20-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 20-noyabr.
- ↑ 2,0 2,1 „Bayazid Bastami complex“. persiantrips.travel. Qaraldi: 2023-yil 20-noyabr.
- ↑ 3,0 3,1 „Bayazid Bastami Complex“ (en). visitiran.ir. Qaraldi: 2023-yil 20-noyabr.
Adabiyotlar
- Qadimgi davrlardan hozirgacha fors sanʼati sharhi, 3rd, Tehron: Soroush Press, 1977 — 1080-1084-bet.
- Islomiy Eron meʼmorchiligi. Nyuyork: Greenwood Press, 1969.
Havolalar
Vikiomborda „Shayx Bastomiy masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
