Kontent qismiga oʻtish

Sharifa Alxatib

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Sharifa Alkhateeb

Sharifa Alxatib
Tavalludi
Thereffia Tahiya Ahmad Bey

6-iyun 1946-yil
Filadelfiya, Pensilvaniya
Vafoti 21-oktyabr 2004-yil(2004-10-21)
(58 yoshda)
Ashburn, Virjiniya
Kasbi Oʻqituvchi, yozuvchi
Turmush oʻrtogʻi Mejdi Alkhateeb
Bolalari Layla, Maha, Nasreen

Sharifa Tahiya Alxatib (turmushgacha Ahmad Bey; 1946-yil 6-iyun – 2004-yil 21-oktyabr) Islom va Qoʻshma Shtatlardagi musulmonlar uchun madaniy muloqot va hamjamiyat barpo etish boʻyicha amerikalik yozuvchi, tadqiqotchi va oʻqituvchi edi. U feminist tashabbuslar, oilaviy zoʻravonlikning oldini olish, shuningdek, dinlararo aloqalar va taʼlim tashkilotlari bilan shugʻullangan. U AQShda musulmon ayollar uchun birinchi milliy tashkilotni tuzdi va Shimoliy Amerika Islom Jamiyatidan Jamiyatga xizmat mukofotini olgan birinchi ayol boʻldi.

Tarjimai holi

Alxatib 1946-yil 6-iyunda Pensilvaniya shtatining Filadelfiya shahrida tugʻilgan[1]. Uning otasi hoji Abdulloh Ahmad Bey (1920–2006)[2] boʻlib, u aslida Baltimorda[3][4] tugʻilgan Wayland Frantz Dunaway boʻlib, kelib chiqishi boʻyicha afrika-amerikalik[5] boʻlgan va Milliy yoshlar maʼmuriyatida ishlagan. 1943-yilda[6] Abdulloh Ahmad Bey Sharifaning onasi Anna Luiza (turmushgacha Folker Jordan; 1919–1961)ga uylanadi, u qisman chex kelib chiqishli katolik edi va nikoh Wilmingtonda boʻlib oʻtgan[7][8][9]. Annaning ona tomondan buvisi va bobosi Yetetitse va Chabeřiceda tugʻilgan[10][11][12].

Maktabni tugatgach, Alxatib oʻqishni davom ettirdi va ingliz adabiyoti boʻyicha bakalavr darajasini Pensilvaniya universitetida oldi[13]. Pensilvaniya universitetida oʻqish davomida u 1960-yillardagi feminist harakatiga qoʻshildi va diniy eʼtiqodlari bilan feminizm oʻrtasida ziddiyat yoʻq deb hisoblardi. Bakalavr darajasini olgach, u taqqoslama dinshunoslik boʻyicha magistr darajasini Norwich universitetida, Northfieldda oldi va 1977-yilda Qurʼonning Marmaduke Pickthall tomonidan nashr etilgan tarjimasini tahrir qildi[14].

1978-yildan 1987-yilgacha Alxatib va uning eri Mejdi Alxatib Saudiya Arabistonida yashashdi, Sharifa u yerda Saudi Gazette gazetasi uchun jurnalist boʻlib ishladi va[15] Saudiya universitetida ham, xususiy maktablarda ham dars berdi. 1988-yilda er-xotin AQShga qaytib, shimoliy Virjiniyaga joylashdi va Alxatib Virjiniya shtatining Ferfaks shahridagi Ferfaks okrugi davlat maktablarida[14] xilma-xillik boʻyicha maslahatchi sifatida ishladi hamda 1993-yildan 1997-yilgacha efirga uzatilgan[15] „Middle Eastern Parenting“ („Yaqin Sharqonacha ota-onalik“) nomli telekoʻrsatuvni ishlab chiqdi[13]. 1990-yillarning boshida u American Journal of Islamic Social Sciences (AJISS) jurnalining boshqaruvchi muharriri boʻldi[13] va AQShdagi davlat maktablari tizimi boʻylab ishlatiladigan ijtimoiy fanlar darsi uchun moʻljallangan Arab World Notebook („Arab dunyosi daftarchasi“) oʻquv qoʻllanmasini hammualliflikda yozdi[14]. 1989-yildan vafotigacha Alxatib musulmon taʼlim kengashi prezidenti boʻlib ishladi, bu mintaqaviy tashkilot maʼmuriyatga islom madaniyati haqida taʼlim berishga yoʻnaltirilgan edi[16].

1992-yilda u North American Council for Muslim Women (NACMW) – Shimoliy Amerika musulmon ayollar kengashini tuzdi va uning birinchi prezidenti boʻldi. NACMW amerikalik musulmon ayollarning birinchi milliy tashkiloti edi. U musulmon ayollar ehtiyojlari bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar uchun maslahat maʼlumotlar bazasini yaratish va ular uchun birinchi ishonch telefonini ochish bilan bu ishni davom ettirdi[17]. 1995-yilda Alxatib Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan Xitoyning Pekin shahrida chaqirilgan Ayollar boʻyicha toʻrtinchi jahon konferensiyasida musulmon fraksiyasi raisi sifatida xizmat qildi[13]. 1998-yilda u Adliya departamenti bilan hamkorlikda musulmon hamjamiyatidagi zoʻravonlikni tahlil qilish uchun Tinch oilalar loyihasini[17] yoʻlga qoʻydi[14]. Natijada oʻtkazilgan soʻrov hamjamiyat ichidagi oilaviy zoʻravonlik boʻyicha birinchi milliy tadqiqot boʻldi[16].

11-sentabr hujumlaridan soʻng Alxatib „muloqot va tushunishni rivojlantirish“ uchun sinagogalar, cherkovlar va masjidlardan iborat dinlararo konsorsium ishlarini muvofiqlashtirdi[15]. U Favqulodda vaziyatlarni boshqarish boʻyicha federal agentlik (FEMA) tomonidan moliyalashtirilgan, shimoliy Virjiniyadagi inqiroz boʻyicha maslahat markazi hisoblangan Community Resilience Project (Hamjamiyat barqarorligi loyihasi)da Yaqin Sharq/musulmonlar guruhi rahbari boʻldi[13][16]. 2004-yil sentabr oyida u Shimoliy Amerika Islom Jamiyatidan Jamiyatga xizmat mukofotini olib, bu mukofotni olgan birinchi ayolga aylandi. Bir oy oʻtib, 2004-yil 21-oktyabrda u Ashburn, Virjiniyadagi uyida oshqozon osti bezi saratonidan vafot etdi[14].

Vafotidan soʻng uning merosini sharaflash boʻyicha bir qancha loyihalar davom etmoqda. Ulardan baʼzilari – Tinch oilalar loyihasi[18], MAS Freedom Foundation tomonidan har yili topshiriladigan Sharifa Alxatib jamiyatga xizmat mukofoti va Ferfaks okrugi davlat maktablari tomonidan beriladigan Sharifa Alxatib xotira stipendiyasidir[19].

Manbalar

  1. ↑ „United States, Social Security Numerical Identification Files (NUMIDENT), 1936-2007“. FamilySearch.
  2. ↑ „Hajji Ahmad Obituary (2006) - Philadelphia, PA - The Philadelphia Inquirer“. Legacy.com. Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  3. ↑ „United States, Public Records, 1970-2009“. FamilySearch.
  4. ↑ „Pennsylvania, World War II Draft Registration Cards, 1940-1945“. FamilySearch (1942-yil 16-fevral).
  5. ↑ „United States, Census, 1920“. FamilySearch (1920-yil 9-yanvar).
  6. ↑ „Delaware, Marriage Records, 1913-1954“. FamilySearch (1943-yil 5-oktyabr).
  7. ↑ „In Memoriam: Dr. Sharifa Alkhateeb (1946-2004)“ (en-gb). WRMEA (2004-yil 2-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 19-mart.
  8. ↑ „The Aegis from Bel Air, Maryland“ (en-US). Newspapers.com (1945-yil 9-mart). Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  9. ↑ „Log in - Catholic Heritage Archive“. www.catholicheritagearchive.com. Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  10. ↑ „Log in - Catholic Heritage Archive“. www.catholicheritagearchive.com. Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  11. ↑ „DigiArchiv of SRA Trebon - ver. 25.07.28“. digi.ceskearchivy.cz. Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  12. ↑ „Státní oblastní archiv v Praze“. ebadatelna.soapraha.cz. Qaraldi: 2025-yil 16-sentyabr.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Bayot, Jennifer. „Sharifa Alkhateeb, Feminist Within Islam, Dies at 58“. The New York Times (2004-yil 4-noyabr). Qaraldi: 2015-yil 18-noyabr.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Schudel, Matt. „Sharifa Alkhateeb Dies; U.S. Muslim Scholar“ (2004-yil 27-oktyabr). Qaraldi: 2015-yil 18-noyabr.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 Hanley, Delinda C. „Dr. Sharifa Alkhateeb“. Washington, DC: Washington Report on Middle East Affairs (2004-yil dekabr). Qaraldi: 2015-yil 18-noyabr.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 „Sharifa Alkhateeb Memorial Scholarship“. Fairfax, Virginia: College Access Fairfax (2004). Qaraldi: 2015-yil 18-noyabr.
  17. ↑ 17,0 17,1 Barazangi, Nimat Hafez (2004). The Legacy of a Remarkable Muslim Woman: Sharifa Alkhateeb. https://hdl.handle.net/1813/7784. 
  18. ↑ „Peaceful Families Project“. Peacefulfamilies.org (2013-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2014-yil 19-avgust.
  19. ↑ „College Access Fairfax - Scholarships“. 2008-yil 20-avgustda asl nusxadan arxivlangan. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sharifa_Alxatib&oldid=775107" dan olindi