Kontent qismiga oʻtish

Shaqrun al-Vajdijiy at-Tilimsaniy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shaqrun al-Vajdijiy at-Tilimsaniy
محمد شقرون بن هبة الله الوجديجي التلمساني
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi 1503
Vafoti 1574
Fos
Mashhur ish(lar)i Explanation of al-Arjūzah al-Tilimsāniyah fi al-Fara'id by Abu Ishaq al-Ansari al-Tilimsani.
Kasbi ulamo, molikiy yurist, muallim

Shaqrun al-Vajdijiy at-Tilimsaniy (arabcha: شقرون الوجديجي التلمساني‎‎) Tilimsanlik mashhur molikiy fiqhshunos edi. Taxminan 1503-yilda tugʻilgan va taxminan 1574-yilda Fosda vafot etgan. U zamonasida molikiy fiqhiga favqulodda darajadagi chuqur bilimga ega boʻlgani sababli Molik as-sagʻir (kichik molik) taxallusini olgan. 1559-yilda u siyosiy beqarorlik tufayli Tilimsanni tark etib, Fosga koʻchib oʻtgan.

Fosda u Saʼdiy sulton Abdulloh al-Gʻolib tomonidan muftiy etib tayinlangan. U shoh saroyida ham dars bergan va vafotiga qadar koʻplab shogirdlar uning ilmidan bahramand boʻlgan.

Biografiyasi

Toʻliq ismi — Muhammad Shaqrun ibn Hibbatulloh al-Vajdijiy boʻlib, uning at-Tilimsaniy nisbasini olishi Tilimsandan ekanligi bilan bogʻliq. U hijriy 908-yilda (1502–1503) tugʻilgan. U 1559-yil atrofida Fosga hijrat qilishidan oldin tugʻilib oʻsgan shahrida muftiy boʻlgan, bu borada koʻplab tilimsanlik olimlar yoʻlini tutgan[1]. Bu koʻchishga Zayyaniylar saltanatining soʻnggi yillarini chulgʻab olgan ichki nizolar sabab boʻlgan. Saltanat gʻarb tomondan Banu Vattos bosimi, sharq tomondan esa Usmonlilar tahdidi ostida qolgan, bu esa beqarorlik va erkinliklar cheklanishi muhitini yuzaga keltirgan[2].

Fosda Shaqrunni sulton Abdulloh al-Gʻolib katta ehtirom bilan kutib olib, uni oʻz saroyiga chorlagan va uni Marokashning muftiysi hamda mintaqadagi ilmlar boshligʻi etib tayinlagan. Shaqrun oʻz ilmiy merosini koʻplab olimlarni, jumladan, sultonning oʻzini ham jalb qilgan majolis (ilm majlislari)da baham koʻrgan[3].

Uning molikiy fiqhini favqulodda darajada puxta egallagani unga molik as-sagʻir („kichik Molik“) taxallusini keltirgan. Shuningdek, u balogʻat sanʼati (arab ritorikasining al-bayon boʻlimi) va mantiq ilmida ham mohir edi. Saroydan tashqarida esa u molikiy fiqhining mashhur matni — Ibn al-Hajibning Muxtasar asarini oʻqitgan[3].

Foslik olim Ahmad al-Mandjur uni quyidagicha taʼriflaydi: „Komil olim, hamkor, muftiy, xatib… men undan aqida, fiqh, hadis, adabiyot va boshqa koʻplab sohalarda saboq oldim.“ Uning mashhur shogirdlari orasida Ibrohim ash-Shaviy ham bor edi[1].

Shaqrun at-Tilimsaniy hijriy 982-yilda (milodiy 1574-yil) Fosda 74 yoshida vafot etgan[1].

Asarlari

  • Abu Ishoq al-Ansoriy at-Tilimsaniyning al-Arjuzat at-Tilimsaniya fi-l-faroiz asariga sharh.

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 بقادي, مسعود; محمد, الزين (2018-11-10). "هجرة التلمسانيين الى المغرب الأقصى خلال القرن 10ه/16م-العلماء أنموذجا-". مجلة الحكمة للدراسات التاريخية 6 (2): 132. https://asjp.cerist.dz/en/article/68319. 
  2. ↑ Histoire culturelle de l'Algérie (ar). Beyrouth: Dar al-Gharb al-Islami, 1998 — 424-bet. 
  3. ↑ 3,0 3,1 كتاب معجم أعلام الجزائر (ar). Beirut: مؤسسة نويهض الثقافية, 2011 — 188-bet.  


"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shaqrun_al-Vajdijiy_at-Tilimsaniy&oldid=1031378" dan olindi