Shaqe Çoba
| Shaqe Çoba | |
|---|---|
| Tavalludi |
1875 Shkoder, Skutari sanjagi, Usmoniylar imperiyasi |
| Vafoti | 1954 |
| Turmush oʻrtogʻi | Ndoc Çoba |
| Mukofotlari | Naim Frashëri ordeni |
Shaqe Çoba, qizlik familiyasi Shiroka, (1875-yilda tugʻilgan — 1954-yilda vafot etgan) — albaniyalik feminist va sufrajist. „Albaniya ayoli“ (albancha: Gruaja Shqiptare) nomli tashkilot tuzgan, ushbu tashkilot yuqori tabaqadagi ayollar uchun moʻljallangan va qisqa muddat davomida xotin-qizlar masalalarini yoritgan. Shuningdek, Shaqe Çoba ayni shu nomdagi jurnalni ham nashr ettirgan.
Hayoti
Shaqe Çoba 1875-yilda Shkoder shahrida dunyoga kelgan. U paytda shahar Usmoniylar imperiyasi tarkibidagi Skutari sanjagiga kirgan. Çoba oʻrta taʼlimni Xorvatiyaning Zagreb shahridagi monastir maktabida olgan. Oʻsha paytda bu hudud Avstriya-Vengriya imperiyasi tarkibida edi. 1904-yilda Italiyaning Venetsiya shahriga oʻqishga ketayotgan chogʻida Çoba boʻlajak turmush oʻrtogʻi Ndoc Çoba bilan tanishgan. Keyinchalik ular oila qurishgan va bir oʻgʻil farzand koʻrishgan. Shaqe Çoba 1954-yilda vafot etgan[1].
Faoliyati
1920-yil 3-avgustda Shaqe Çoba Shkoderining yuqori tabaqali ayollari uchun „Albaniya ayoli“ tashkilotiga asos solgan va ushbu tashkilotga uning oʻzi rahbarlik qilgan. Tashkilot shimoliy Albaniyaga yugoslavlar bostirib kirishiga qarshi himoyalanayotgan Albaniya Milliy Armiyasini qoʻllab-quvvatlashni maqsad qilgan edi. Tashkilot, shuningdek, ayollarning ozod boʻlishi masalalari bilan ham shugʻullangan. Bundan tashqari, Çoba ayni shu nomdagi jurnalni nashr ettirgan boʻlib, unda xayriya ishlari bilan shugʻullanuvchi kishilarning ismlari va ular tomonidan ajratilgan mablagʻ miqdorlari eʼlon qilinib, askarlar hamda ularning oilalariga taqsimlashga undash koʻzlangan edi. Jurnal 1921-yil iyul sonidan keyin yopilgan, bunga qadar esa albaniyalik ayollarning huquq va burchlari haqidagi koʻplab maqolalar chop ettirilgan[2].
Merosi
2002-yil noyabrida Albaniya mustaqilligining toʻqson yilligi munosabati bilan Albaniya Respublikasi Prezidenti Alfred Moisiu Çobani vafotidan soʻng Naim Frashëri ordeni (albancha: Urdhri „Naim Frashëri“) bilan taqdirlagan. Ushbu mukofot 1920-yillardagi mustaqillik harakatida „Albaniyaning boʻlinishiga qarshi va albaniyalik ayolning ozodligi uchun“ kurashchi sifatidagi ishtiroki uchun berilgan[3].
Manbalar
Adabiyotlar
- Dibra, Zenepe „Çoba, Shaqe (Marie)“, . Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe : 19th and 20th Centuries. New York: Central European University Press, 2005. ISBN 978-963-7326-39-4.