Shamsiddin Ali ibn Qutbiddin

Shamsiddin Ali (taxminan 1387-yilda tugʻilgan; 1438 yoki 1439-yilda vafot etgan)^[1] — 1419-yildan vafotigacha Seyistonning Mihraboniylar sulolasidan boʻlgan maliki. U Qutbiddin Muhammadning oʻgʻli edi.

Hayoti

Otasi hayotligida Shamsiddin Ali Temuriylar hukmdori Shohrux xizmatiga harbiy qoʻmondon sifatida kirgan. 1414–15-yillarda u Mihraboniylar qoʻshiniga boshchilik qilib, Forsdagi isyonni bostirishda Shohrux kuchlariga yordam berdi^[2]. U vatanda ham faol boʻlib, Seyistonning shimolida Mihraboniylar hokimiyatiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonni bostirdi.

Qutbiddin 1419-yil fevralida vafot etgach, Mihraboniylar va Seyiston amirlari Shamsiddinni uning vorisi deb eʼlon qilishga qaror qildilar. Shamsiddin Shohrux saroyiga borib, Seyiston Maliki sifatida tasdiqlandi. 1420-yilda temuriylar uni Qora qo`yunli turkmanlariga qarshi yurishda yordam berish uchun chaqirdilar. Shohrux turkmanlar yetakchisi Qora Iskandar qoʻshinini magʻlub etib, 1421-yilda Ozarbayjon va Armanistonni egalladi^[3]. Shamsiddin Tabriz hokimi etib tayinlandi va bu lavozimni ikki yil egalladi^[4].

Seyistonga qaytgach, Shamsiddin Qutbiddin hukmronligi davrida Shohruxning viloyatga bostirib kirishi oqibatida yetgan zararlarni tiklash uchun jadal ish olib bordi. Sugʻorish kanallarini qurishdan tashqari, u 1422-yil oxirida poytaxti boʻlishi moʻljallangan yangi shahar qurilishini boshladi. Shamsiddin bu loyiha ustida bir necha yil ishladi; shu jarayonda u Shohruxning 1434-yilda Qora Qoyunluga qarshi yurishida ham qatnashdi va ikki yildan soʻng shahar qurilishida yordam berish uchun Tabrizdan quruvchilar, gʻisht teruvchilar va oʻymakorlarni olib qaytdi^[5]. Shu bilan bir paytda Shamsiddinning ukasi Shoh Jalol ad-Din maktablar, xayriya muassasalari va diniy institutlar tashkil etgani bilan tanildi; bu esa Seyistonga bir qator mashhur olimlarni jalb qildi.

Shamsiddin 1438 yoki 1439-yilda vafot etdi va uning oʻrniga oʻgʻli Nizomiddin Yahyo taxtga oʻtirdi.

Izohlar

↑ Bosworth, p. 429
↑ Bosworth, p. 457
↑ Roemer, p. 102
↑ Bosworth, p. 458
↑ Bosworth, p. 459. The name of this city was B.r.k. or Mirak.

Manbalar

Bosworth, C.E. The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3). Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.
Roemer, H. R. "The Successors of Timur." The Cambridge History of Iran Volume 6: The Timurid and Safavid Periods. Edited by Peter Jackson. New York: Cambridge University Press, 1986. ISBN 0-521-20094-6

Oldingisi Qutbiddin Muhammad	Mihraboniylar maliki 1419–1438/9	Keyingisi Nizomiddin Yahyo

[1] Bosworth, p. 429

[2] Bosworth, p. 457

[3] Roemer, p. 102

[4] Bosworth, p. 458

[5] Bosworth, p. 459. The name of this city was B.r.k. or Mirak.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]