Shafshavan katta masjidi
| Masjid | |
 | |
| Mamlakat |  Marokash
|
| Shahar | Shafshavan |
| Koordinatalar | 35°10′6.35″N 5°15′44.4″W / 35.1684306°N 5.262333°W |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Marokash meʼmorchiligi |
| Asosiy sana: 15-asr oxiri 16-asr boshi
| |
| Umumiy maydoni | 130 square metre (1,400 kv ft) |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih | 
|
| Saharlik va iftorlik |
|
| Madrasa |
|
Shafshavan katta masjidi (arabcha: المسجد الأعظم[1]; yoki al-jama ʿal-kabir arabcha: الجامع الكبير yoki al-jamaʿ al-ʾakbar arabcha: الجامع الأكبر[2]) Shafshavan shahridagi eng qadimgi masjid va asosiy tarixiy juma masjidi hisoblanadi, u Marokashda joylashgan. U shahar markazidagi Place Outa Hammam maydonida, shahar tarixiy kasbasi yaqinida joylashgan.
Tarixi
Masjid shahar asos solinganidan keyingi eng dastlabki davrga, yaʼni uni Mavlaviy Ali ibn Rashid al-Alamiy barpo etgan davrga taalluqli, biroq manbalar uning aniq qurilish sanasini koʻrsatishda turlicha (baʼzan bir-biriga zid) maʼlumot beradi: ayrim manbalarda u 1471-yilda (shahar asos solingan sana)[1][3] qurilgani aytiladi, boshqa bir manbada 1475–1476-yillar (hijriy yil 880-yil)[4] ekanligi koʻrsatiladi, yana boshqalar esa uni XVI asrga[5][6] xususan, Mavlaviy Alining oʻgʻli Muhammad davriga oid deb hisoblaydi[7]. Uning minorasi sakkiz qirrali shafti va uslub jihatidan sulton Mavlaviy Ismoil davrida Tanjer hokimi boʻlgan Ali ibn Abdulloh Errifiy qurgan minoralarga (masalan, Tanjer qal’a masjidi yoki Asila katta masjidi minoralariga) oʻxshashligi bois XVII asr oxiriga oid deb hisoblanadi[7].
Masjid tarkibida, tarixan fiqh (islom huquqshunosligi) kabi diniy fanlar oʻqitilgan va talabalar uchun yotoqxona bilan birga faoliyat koʻrsatgan madrasa ham mavjud edi[1][7]. Shahar bosh juma masjidi sifatida u yerda Shafshavan mahalliy hukmdorlari yoki hokimlari Marokash sultoniga sadoqat qasamyodini qilgan va sulton farmonlari omma oldida oʻqib eshittirilgan[1]. Masjid XIX asrda, soʻngra XX asrda (hozirgi bosh kirish portali aynan oʻshanda qurilgan) taʼmirlangan[7]. Eng soʻnggi taʼmir 2006-yilda amalga oshirilgan[1].
Arxitektura
Masjid taxminan 130 square metre (1,400 kv ft) maydonni egallaydi[7]. U sahn, ichki ibodat zali, minora, favvora, tahorat xonasi va madrasadan iborat. Ibodat zali eng yirik qism boʻlib, sakkizta „nef“ yoki yoʻlakdan iborat gipostil zal boʻlib, ular janubi-gʻarb tomondagi qibla devoriga parallel ravishda joylashgan podkova shaklli kamarlar qatorlari bilan boʻlingan[7]. Har bir nef kengligi olti kamarga teng. Ichki qismi, shahardagi boshqa masjidlarda boʻlgani kabi, asosan bezaksiz. Zal qizil cherepitsa bilan yopilgan boʻlib, bu tomlari koʻpincha yashil plitkalar bilan qoplangan koʻplab marokash masjidlaridan farq qiladi[7].
Masjidning faqat tashqi kirish qismi va minorasi bezatilgan. Sakkiz qirrali shaftga ega minora uchta qatlam yoki registr bilan bezatilgan boʻlib, ularning har birida oddiy dumaloq, multifoil kamar yoki lambreken shaklli koʻr (soqov) kamarlardan biri mavjud. Eng yuqori qatlamda esa zellij koshinlari bilan toʻldirilgan kvadrat panellar joylashgan. Qoʻshimcha dekorativ tafsilotlarda qizil ocher rang qoʻllanadi, minora tepa qismi esa oq ohak bilan suvalgan[7].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Hamouda „La Grande Mosquée de chefchaouen“ (fr-fr). habous.gov.ma. 2020-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 12-aprel.
- ↑ „Jama' al-Kebir“. Archnet. 2020-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 12-aprel.
- ↑ Rovero, L.; Fratini, F. (2013). "The Medina of Chefchaouen (Morocco): A survey on morphological and mechanical features of the masonries". Construction and Building Materials 47: 465–479. doi:10.1016/j.conbuildmat.2013.05.025. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2013.05.025.
- ↑ Gaudio, Attilio. Maroc du nord: cités andalouses et montagnes berbères. Paris: Nouvelles Éditions Latines, 1981 — 92–94-bet.
- ↑ „BCmed“. www.bcmediterranea.org. 2022-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 12-aprel.
- ↑ Yabiladi.com „Histoire : Lorsque les Nasrides andalous firent de Chefchaouen leur forteresse“ (fr). www.yabiladi.com. Qaraldi: 2020-yil 12-aprel.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Touri, Abdelaziz; Benaboud, Mhammad; Boujibar El-Khatib, Naïma; Lakhdar, Kamal; Mezzine, Mohamed „V.1.c Grande Mosquée“, . Le Maroc andalou : à la découverte d'un art de vivre, 2, Ministère des Affaires Culturelles du Royaume du Maroc & Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 978-3902782311.
Havolalar
Vikiomborda „Shafshavan katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |