Serber yulduz turkumi
| Serber (Cerberus) | |
|---|---|
Serber yulduz turkumi Yohannes Geveliyning "Firmamentum Sobiescianum" atlasida (1690-yil) | |
| Turi | Tarixiy yulduz turkumi |
| Kashfiyotchi | Yohannes Geveliy |
| Kashf qilingan yil | 1690-yil |
| Hozirgi joylashuvi | Gerkules yulduz turkumi hududi |
| Asosiy yulduzlari | 93, 95, 109 va 111 Herculis |
| Holati | Bekor qilingan (IAU tomonidan tan olinmagan) |
Serber (lotincha: Cerberus) — hozirgi kunda eskirgan va bekor qilingan (tarixiy) yulduz turkumlaridan biri. U polshalik mashhur astronom Yohannes Geveliy tomonidan kiritilgan bo'lib, ilk bor uning o'limidan so'ng, 1690-yilda nashr etilgan Firmamentum Sobiescianum yulduz atlasida paydo bo'lgan.
Tarixi va tavsifi
Qadimgi yunon mifologiyasida Serber — yerosti dunyosini qo'riqlaydigan uch boshli dahshatli it hisoblanadi. Ammo, Yohannes Geveliy o'zining yulduz xaritasida Serberni it emas, balki qahramon Gerkules (Gerkules yulduz turkumi) pahlavonona changallab turgan uch boshli ilon (yoki ajdarho) ko'rinishida tasvirlagan [1]. Geveliyning yulduz turkumi qadimgi afsonadagi Gerkulesning o'zining o'n ikkinchi jasorati doirasida Serberni bo'ysundirgani voqeasiga ishora qiladi.
Bu kichik yulduz turkumi osmon gumbazida Gerkulesning qo'lida joylashgan bo'lib, uning tarkibiga hozirgi kunda Gerkules yulduz turkumiga tegishli bo'lgan to'rtta asosiy yulduz kirgan:
- 93 Herculis
- 95 Herculis
- 109 Herculis
- 111 Herculis
Bekor qilinishi
Keyinchalik ba'zi xaritagraflar, xususan, Jon Seneks va Yohann Bode kabi astronomlar bu yulduz turkumini "Olma daraxti shoxi" (Ramus Pomifer) nomli boshqa bir tarixiy turkum bilan birlashtirib, Cerberus et Ramus (Serber va Shox) deb atashgan.
Shunga qaramay, bu yulduz turkumi astronomik hamjamiyat orasida keng e'tirof etilmadi va asosiy kuzatuv amaliyotidan chiqib ketdi. 1922-yilda Xalqaro astronomiya ittifoqi (IAU) tomonidan zamonaviy 88 ta yulduz turkumi ro'yxati rasman qabul qilinganda, Serber bu ro'yxatga kiritilmadi va u rasman bekor qilindi. Hozirda uning barcha yulduzlari Gerkules turkumi tarkibiga kiradi.
Shuningdek qarang
Manbalar
- ↑ Ridpath, Ian „Star Tales – Cerberus“. Qaraldi: 2023-yil 1-noyabr.