Sekbanbaşı masjidi
Sekbanbaşı masjidi (turkcha: Sekbanbaşı Camii) Usmoniylar davlati poytaxti Konstantinopolda (hozirgi Istanbul) joylashgan masjid edi. Bino dastlab Vizantiya imperiyai cherkovi boʻlgan[1]. Hofiz Husayn al-Ayvansaroyining (Hadikatü'l-cevami) maʼlumotlariga koʻra, asl Vizantiya cherkovi Usmoniylarning sekban qoʻshinlari leytenanti (sekbanbaşı) Ibrohim ogʻa (vafoti: 1496–1497-yillar) tomonidan masjidga aylantirilgan[1]. Bino Kendir koʻchasi, Qirqchashma kvartalida (Fotih tumani), Rim imperatori Valens akvedugi yaqinida joylashgan edi[1].
1838-yilda masjid yongʻindan zarar koʻrgan, shundan keyin bir necha marta restavratsiya qilingan[1]. 1918-yilda, Usmoniylar imperiyasining soʻnggi yillarida masjid va uning atrofidagi mahalla yana bir bor yongʻinga uchragan[1]. Biroq bu safar masjid qayta taʼmirlanmagan va asta-sekin tashlab qoʻyilgan[1]. Keyinchalik masjidning jiddiy zarar koʻrgan poydevori 1943-yilda butunlay buzib tashlangan, chunki Turkiya hukumati Atatürk bulvarini kengaytirishni rejalashtirgan[1]. 1954-yilda masjid joylashgan hudud butunlay tozalangan, chunki u yerda turar-joy binolari bunyod etilgan[1]. Bugungi kunda masjid butunlay buzib tashlangan[1]. Biroq uning toʻliq buzilishidan oldin, Semavi Eyice tomonidan shoshilinch qazishma ishlari olib borilgan, natijada Sekbanbaşı masjidining baʼzi yerosti tuzilmalari aniqlangan[1]. Ushbu topilmalar joyida oʻrganilib, hujjatlashtirilgan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Taddei, Alessandro (2021). "The Sekbanbaşı Mescidi or a Lesser-Known Middle Byzantine Church Typology at Constantinople". Eurasian Studies 19 (1): 29–45. doi:10.1163/24685623-12340108.