Kontent qismiga oʻtish

Saud bin Abdulaziz ar-Roshid

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Saud bin Abdulaziz ar-Roshid
Jabal Shammar amiri
Saltanat 1908–1920
Oʻtmishdoshi Saud bin Hamud
Davomchisi Abdulloh bin Mutaib
Regent Hamud bin Sabhan as-Sabhan
Zamil bin Solim as-Sabhan
Saud bin Solih as-Sabhan
Aqab bin Jazo al-Ajil
Tugʻilishi 1898
Vafoti 1868-yil 11-mart (44–45 yoshda)
Turmush oʻrtogʻi Fahda bintu Osiy bin Shuraym ash-Shammariy
Uy Ar-Roshid uyi
Otasi Abdulaziz bin Mutaib
Onasi Moudi bint Sabhan as-Sabhan

Saud bin Abdulaziz ar-Roshid (arabcha: سعود بن عبد العزيز الرشيد‎‎; 1898 —1920) 1908–1920-yillarda Jabal Shammarning oʻninchi amiri boʻlgan[1].

Ilk hayoti

Saud (oʻtirgan, chapdan ikkinchi) 1908-yilda Madinada boʻlgan paytida. Bu suratdagi mashhur shaxslar qatoriga Zamil bin Solim as-Sabhan (oʻtirgan, chapdan birinchi), Hammud bin Sabhan as-Sabhan (oʻtirgan, oʻrtada) va Saud bin Solih as-Sabhan (oʻtirgan, oʻng chetda) kiradi

Saud taxminan 1898-yilda tugʻilgan. Otasi oʻsha paytdagi hukmron roshidiy amir Abdulaziz bin Mutaib ar-Roshid va onasi esa Moudi bintu Sabhan as-Sabhanning farzandi edi[2]. 1906-yil 12-aprelda otasi Ravdat Muhanna jangida oʻldirildi va Saudning katta oʻgay akasi Mutaib uning oʻrniga amir boʻldi. Biroq Mutaibning togʻalari Saud, Faysal va Sulton bin Hamud ar-Roshid hokimiyat uchun kurashdilar va 1906-yil 31-dekabrda[3] u hamda uning ikki tugʻishgan ukasi Mishʼal va Muhammad ular tomonidan oʻldirildi. Saud esa qutqarilib, togʻasi Hamud bin Sabhan as-Sabhan tomonidan Madinaga olib ketildi[4]. Soʻngra Sulton bin Hamud ar-Roshid amir boʻldi. U va aka-ukalari uning Taymaga ketishi, Saud bin Hamud ar-Roshid esa amir boʻlishi kerakligi haqida kelishib oldilar. Ammo u ketgach, Saud uning barcha xazinani olib ketganidan xabardor boʻldi; shundan soʻng u shahar aholisini yigʻib, Mogugda unga yetib oldi va uni oʻldirdi. 1908-yil sentyabrda Hamud bin Sabhan as-Sabhan Madinadan qaytib kelib, Saud bin Hamudni oʻldirdi va oʻn yoshli Saud bin Abdulazizni amir deb eʼlon qildi[5].

Hukmronligi

Saud bin Abdulaziz (chapda) Faxriy posho (oʻngda) bilan

Hamud Saud nomidan noib sifatida 1909-yilda vafot etguniga qadar hukmronlik qildi. Uning oʻrniga noiblikka as-Sabhan oilasining boshqa aʼzosi — Zamil bin Solim as-Sabhan keldi[6]. Zamil 1914-yilgacha hukmronlik oʻsha yili Saud va uning amakivachchasi Saud bin Solih as-Sabhan uning suiqasdini uyushtirdilar. Aytishlaricha, buning bir sababi Ibn Saud bilan aloqalarni uzish-uzmaslik borasidagi nizo boʻlib, Zamil aloqalarni saqlab qolishni yoqlagan, Saud esa turkparast boʻlib, bunga qarshi boʻlgan[7]. Zamil suiqasdidan soʻng Saud amirlik ustidan nazoratni qoʻlga oldi va Saud as-Sabhan uning vaziri boʻldi[8].

Birinchi jahon urushi davrida Saud Usmoniy imperiyasi bilan ittifoq tuzdi. U 1915-yilda Jarrab jangini Ibn Saudga qarshi boshladi. Natijada saudiylar tomonidagi Ajman kuchlari chetlatilgach va Ibn Saudning britaniyalik maslahatchisi William Shakespear halok boʻlgach, roshidiylar gʻalaba qozondi. Uning hukmronligiga buvisi Fotima bintu Zamil as-Sabhan taʼsir koʻrsatgan: u saudiylarni va vahhobiylikni yomon koʻrgan hamda xazinani boshqargan.

1920-yilda u amakivachchasi Abdulloh bin Talol tomonidan suiqasd bilan oʻldirildi. Uning bevalaridan biri — Shammar qabilasining Abda qismidan boʻlgan Fahda bint Asi Al Shuraim Ibn Saudga qayta turmushga chiqib, uning toʻqqizinchi xotini hamda Saudiya Arabistoni qiroli Abdullohning onasi boʻldi.

Manbalar

  1. ↑ Madawi al-Rasheed. Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia. New York: I. B. Tauirs & Co. Ltd., 1991. ISBN 9781860641930. 
  2. ↑ 'Personalities, Arabia'. British Library: India Office Records and Private Papers, April 1917 — 91-bet. Qaraldi: 2023-yil 30-noyabr. 
  3. ↑ al-Harbi, Dalal Mukhlid. Prominent Women from Central Arabia. Ithaca Press, 2008 — 74-bet. ISBN 9780863723278. Qaraldi: 2023-yil 30-noyabr. 
  4. ↑ Bell, Gertrude Margaret Lowthian (26 February 1914). "Diary entry by Gertrude Bell". Diary Written by Gertrude Bell While Travelling in the Middle East in 1913 and 1914. https://gertrudebell.ncl.ac.uk/d/gb-2-13-2-2-26. Qaraldi: 30 November 2023. Saud bin Abdulaziz ar-Roshid]]
  5. ↑ Bell, Gertrude Margaret Lowthian (9 March 1914). "Diary entry by Gertrude Bell". Diary Written by Gertrude Bell While Travelling in the Middle East in 1913 and 1914. https://gertrudebell.ncl.ac.uk/d/gb-2-13-2-3-9. Qaraldi: 30 November 2023. Saud bin Abdulaziz ar-Roshid]]
  6. ↑ Baran, Michael John. The Rashidi Amirate of Hayl: The Rise, Development and Decline of a Premodern Arabian Principality. University of Michigan, 1992. 
  7. ↑ Petermann, August; Behm, Ernst; Supan, Alexander; Langhans, Paul Max Harry; Creutzburg, Nikolaus. Dr. A. Petermanns Mitteilungen aus Justus Perthes' geographischer Anstalt, 1917 — 85-bet. Qaraldi: 2023-yil 30-noyabr. 
  8. ↑ Khazʻal, Ḥusayn Khalaf Shaykh. Tārīkh al-Kuwayt al-siyāsī. Maṭbaʻat Dār al-Kutub, 1962. Qaraldi: 2023-yil 2-dekabr. 

Havolalar

  • Ar-Roshid hukam.netda, suratlar va bayroqlar bilan. (arabcha)
Saud bin Abdulaziz ar-Roshid
Tavalludi: ~ 1897 Vafoti: 1920
Humkdorlik unvoni
Oldingisi Ar-Roshid uyining amiri
1908 – 1920 		Keyingisi 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Saud_bin_Abdulaziz_ar-Roshid&oldid=1004035" dan olindi