Sang

Sang ruscha: Санг
Shaharcha
40°51′43″N 71°11′19″E
Mamlakat	Oʻzbekiston
viloyat	Namangan viloyati
tuman	Pop tumani
Asos solingan	Miloddan avvalgi 2 — ming yillikda
Avvalgi nomlari	zang
Maydon	3,000 km2 (1,200 kv mi)
Iqlim turi	yozi oʻrta issiq, qishi oʻrta sovuq
Rasmiy til(lar)i	oʻzbek
Milliy tarkib	oʻzbeklar
Vaqt mintaqasi	UTC+5
Telefon kodi	+998
Pochta indeks(lar)i	160512
Avtomobil kodi	+50
Sang ruscha: Санг

ʻSang (ruscha: Санг) — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Pop tumaniga qarashli shaharcha. Ushbu hududdan Sirdaryo oqib oʻtadi. Undan tashqari qadimda buyuk ipak yoʻlining bir qismi shu yerdan oʻtgan. Tarix manbalarada yozilishicha Zahiriddin Muhammad Bobur ushbu hududga Sang (Zang, zarang yaʼni „Tosh“) nomini berib ketgan.

Sang — qishloqi azaldan „Ming uyli Sang“ deb atalib kelgan. Sang qishlogini atalishi bi­lan bogʻliq bir nechta rivoyatlar mavjud. Birinchisi 715-yilda Fargʻona vodiysiga kirib kel­gan Muxammad Jarirning nabirasi Shox Fozil boshchiligidagi qoʻshin bilan maxalliy aholi orasida qattiq jang boʻlgan. Ushbu jangda halok boʻlganlar Sangdagi „Langar Aziz buva“ mozoriga dafn qilingan. Sangdagi xozirgi hammom oʻrniga qadar boʻlgan joylar asli shahidlar qabristoni boʻlgan. Jangda halok boʻlganlardan Shayxulislom Xoʻja Abdulloh Ansoriy va Xoʻja Ibodulloh Alamdoriylarning qabrini kavlash vaqtida yerining qattiqligi bilinadi. Shu bois, bu yer „sang zarang“, „toshdek qattiq“ deb atashgan ekan. Ik­kinchi rivoyatga koʻra Muxammad Jarir va onasi Bibi Ubayda bilan birgalikda shu qishloqda oʻtib ketayotgan vaqtida qishloq ahlidan suvsab suv soʻraganlar. Daryodan qiynalib olib chiqqan suvlarini bermagan qishloq ahlini „toshdan ham qattiq“ ekan deb aytishgan. Arablar bu joyni „Zang“ deb atashgan. Shuningdek, „zang“ bilan, tupik, belga bogʻlangan qoʻngʻiroqlarga joʻr boʻlib oʻynaladigan raqs turi ham bor. „Zangula“ soʻzi fors tilida „qoʻngʻiroq“ maʼnosini bildiradi. Yana „zang“ soʻzi qoʻngʻir tuproq, boy, qattiq, kat­ta ham tosh kabi maʼnolari bor. Qishloqning joylashgan oʻrni ham atrofi Sirdaryo, Gʻovasoy, Rezaksoy kabi soylar bilan oʻralib, daryo va soylar uzun, qishloq esa unga quyilgan koʻzli toshga oʻxshaydi. Arablar masofa oʻlchovi ham „tosh“, yaʼni sang maʼnosi ham bor. „Boburnoma“da ham Sang qishlogʻi esga olingan.

Rivoyatlarga koʻra, aka-uka Xoʻja Abdulloh Ansoriy va Xoʻja Ibodulloh Alamdoriy Arabistondan kelib, VII asr oxiri va VIII asr boshlarida islom dinini mintaqaga targʻib qilish bilan shugʻullangan. Aka-uka avliyolar qabri 714–yilga oid. Asrlar davomida ziyoratgoh sifatida shakllanilib, ikkita alohida maqbara holatiga keltirilgan. Xoʻja Abdulloh Ansoriy oʻz davrida shayxulislom maqomini olgan. Bu yer mahalliy aholi tilida Langar ota ziyoratgohi deb yuritiladi.

1937-yilda dinga qarshi kurash avjga chiqqan paytlarda maqbara buzib tashlanadi. 1967-yilda aholi tomonidan qayta tiklanadi. Ayni paytda maqbara taʼmirga muhtoj holatda. Bu esa tuman mutasaddilari va sektor rahbarlari eʼtiboridan chetda qolayotganini anglatadi.

Mahalla faxriylaridan Botirjon Nurmatovning aytishicha, unga ota-bobolaridan oʻtib kelayotgan Langar ota ziyoratgohidan topilgan qadim qoʻlyozmalar saqlanib kelayotgan ekan.