Salma toʻgʻoni
| Salma toʻgʻoni | |
|---|---|
  Salma toʻgʻoni joylashuvi | |
| Rasmiy nomi | Afghan-India Friendship Dam |
| Mamlakat | Afgʻoniston |
| Manzil | Chishti Sharif tumani, Hirot viloyati |
| Koordinatalar | 34°19′51″N 63°49′31″E / 34.33083°N 63.82528°E |
| Maqsad | Sugʻorish va elektr energiyasi |
| Holat | Completed |
| Qurilish boshlandi | 1976 |
| Ochilish sana | 4-iyun 2016 |
| Qurilish narxi | 290 million AQSh dollari |
| tomonidan ishlab chiqilgan | WAPCOS Ltd |
| Ega(lari) | Afgʻoniston hukumati |
| Operator(lar) | Energetika va suv xoʻjaligi vazirligi |
| Toʻgʻon va suv oʻtkazgichlar | |
| Toʻgʻon turi | Tuproqli to'g'on |
| Impounds | Hari daryosi |
| Uzunlik | 551 m (1,808 ft) |
| suv ombori | |
| Umumiy sigʻimi | 633×106 m3 (513,181 acre⋅ft) |
| Faol sigʻimi | 560×106 m3 (453,999 acre⋅ft) |
| Sugʻorish hududi | 11,700 km2 (4,500 kv mi) |
Salma toʻgʻoni[1][2] (rasmiy nomi Afgʻon-Hind doʻstlik toʻgʻoni[3]) — Afgʻoniston gʻarbidagi Hirot shahriningning Chishti Sharif tumanida, Hari daryosi boʻyida joylashgan toʻkmali toʻgʻon. Toʻgʻon 42 MVt elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi GESga ega, shuningdek, 750 km2 (290 kv mi) ekin maydonini suv bilan taʼminlay oladi.[4]
Salma toʻgʻoni 2016-yil 4-iyun kuni Afgʻonistonning sobiq prezidenti Ashraf Gʻani va Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi tomonidan tantanali ravishda ochilgan.
Tarixi
Chishti Sharif tumanida toʻgʻon qurish boʻyicha texnik-iqtisodiy loyihalar 1957-yilda tayyorlangan. 1976-yilda toʻgʻon qurish vazifasi afgʻon firmasiga yuklangan. Firma toʻgʻonni qurish uchun Hindiston Suv resurslari vazirligiga qarashli „Water and Power Consultancy Services“ (WAPCOS) kompaniyasini jalb qilgan. Biroq 1979-yilda Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga kirishi loyiha boʻyicha ishlarni toʻxtatib qoʻygan.[5]
.jpg)
WAPCOS 1988-yilda qurilishni davom ettirishga harakat qildi, ammo mamlakatdagi beqarorlik tufayli loyiha yana tugallanmay qoldi. 2006-yilda Hindiston Salma toʻgʻonini yakunlash uchun taxminan 275 million AQSh dollari miqdorida mablagʻ ajratish majburiyatini oldi.[6]
2013-yil yanvar oyida Hindiston vazirlar mahkamasi loyihani yakunlash uchun qayta koʻrib chiqilgan 273,3 million dollar miqdoridagi byudjetni tasdiqladi va u 2014-yil dekabrda bitishini eʼlon qildi. 2015-yil 26-iyulda toʻgʻon suv omborini toʻldirishni boshladi. Toʻgʻon 2016-yil 4-iyunda Narendra Modi va Muhammad Ashraf Gʻani tomonidan ochib berildi.[7]
Hodisalar
Toʻgʻon qurilishi davomida baʼzi afgʻon rasmiylari Eron siyosatchilari daryo suvi oqimining kamayishidan xavfsirab, qurilishni toʻxtatishga urinayotganini daʼvo qilishgan. Mahalliy politsiyaning maʼlumotlariga koʻra, Eron hukumati toʻgʻon qurilishiga qarshilik koʻrsatish uchun mahalliy Tolibon aʼzolarini moliyalashtirgan. 2009-yilda Qobul viloyati deputati Najibullo Kobuliy Eronni Salma toʻgʻoni qurilishiga aralashishda aybladi.[4]
2010-yil yanvar oyi oʻrtalarida Chishti Sharif tumani hokimi Abduqudus Qayam xavfsizlik xodimlari bilan birga oʻldirilganida, afgʻon ommaviy axborot vositalari buni isyonchilar hujumi deb atadi. Tolibon masʼuliyatni oʻz zimmasiga olgan boʻlsa-da, Hirotdagi koʻpchilik buni Eron bilan bogʻliq muammo sifatida koʻrdi, chunki Qayam toʻgʻon qurilishini faol qoʻllab-quvvatlagan edi.[4]
2013-yil mart oyida Afgʻoniston Milliy xavfsizlik boshqarmasi (NDS) Tolibonning „Kvetta Shurosi“ Salma toʻgʻonini 1300 kg portlovchi modda bilan portlatishga uringanini maʼlum qildi. Portlovchi moddalar Pokistonning Balujistonidan Hirotga yashirincha olib oʻtilgan joyida topilgan.[8] Keyingi yillarda ham bir qancha muvaffaqiyatsiz hujumlar qayd etilgan.[9]
Shuningdek qarang
Manbalar
- ↑ „Recent Heavy Rainfall Enough to Start 3 Turbines at Salma Dam“. TOLOnews (2022-yil 7-may). Qaraldi: 2024-yil 7-noyabr.
- ↑ „Benefits of proper water management of Salma Dam seen across Herat: Officials“. Ariana News (2022-yil 13-iyun). Qaraldi: 2024-yil 7-noyabr.
- ↑ „Taliban attack checkpost near India-made dam in Afghanistan, kill 10 policemen“. The Economic Times (2022-yil 13-iyun). Qaraldi: 2024-yil 7-noyabr.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Iran Again Accused of Trying to Halt Afghan Dam“. Institute for War & Peace Reporting. Qaraldi: 2016-yil 6-iyun.
- ↑ Mitra, Devirupa „The Amazing Indian Story Behind Herat's Salma Dam“. The Wire (2016-yil 4-iyun). 2016-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 4-iyun.
- ↑ „Indo-Afghan Dam in Western Afghanistan“. Redorbit.
- ↑ „At Afghan dam inauguration, PM promises: India will not forget you“. The Indian Express (2016-yil 4-iyun). Qaraldi: 2016-yil 4-iyun.
- ↑ „Plot to blow up dam hatched in Quetta: NDS“. Pajhwok Afghan News (2013-yil 1-aprel). Qaraldi: 2013-yil 1-aprel.
- ↑ „Taliban attack on Herat’s Salma Dam foiled“. Pajhwok Afghan News (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2024-yil 7-noyabr.