Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Ruh: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
{{Din}}
{{Din}}
'''Ruh''' - odam va odamzot miya faoliyati (ong) bilan bog‘liq hodisa bo‘lib, u voqelikda uch shaklda namoyon bo‘ladi: a) individ ruhi; b) ob’yektiv ruh; v) ob’yektlashgan ruh. Individ ruhi faqat imkoniyat darajasida avloddan avlodga o‘tishi mumkin. Masalan, avlodida o‘g‘ri, qotil, poraxo‘r, qallob bo‘lmagan individ ongiga bunday g‘ayriinsoniylik ruhining natijasi bo‘lgan ruhning kirishi nihoyatda qiyin bo‘ladi. Zero, odamlar orasidagi ruhiy tafovut biologik tafovutdan ko‘ra ko‘proq bo‘ladi.Individ ruhi (yoki individual ruh) ob’yektiv ruh ta’sirida, ayniqsa tarbiya, ta’lim, maorif, mafkura orqali rivojlanib, takomillashib boradi. Individ ruhi muayyan bir jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy jamoalar) bilan aloqadorlikda voqeiy bo‘lib, u ob’yektiv ruh mavjudligini ta’minlaydi. Odatda tarixan ezgulik va yovuzlik ruhi borligi, u har bir davrning o‘ziga xos hususiyatidan kelib chiqqan holatda namoyon bo‘lishiga e’tibor qaratiladi. Individual onglarda ezgulik ruhi yetakchi maylga aylansa, aksariyat hollarda ob’yektiv ruh (ijtimoiy ong deb ham ataladi) yaratuvchilik, bunyodkorlik tomonga og‘ib, ijtimoiy hayot chinakam insoniy tusgakiradi va jamiyat taraqqiyoti tezlashadi; aksincha bo‘lsa, ya’ni individlar ongida yovuzlik ruhi ustivor bo‘lib borsa va u yetakchi mayl (tendensiya)ga aylansa, jamiyatda vayronkorlik, g‘ayriinsoniy faoliyat o‘zini yaqqol namoyon etadi. Bunday jamiyatda adolat o‘rnini razolat, halollik o‘rnini haromxo‘rlik ruhi egallab, ijtimoiy taraqqiyotga jiddiy putur yetadi, hatto tanazzul ro‘y beradi.Agar individ ruhini namoyon etuvchi ayrim odamning psixologik tuzilishi bo‘lsa, ob’yektiv ruhni muayyan jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy guruxdar, xalq, millat) gavdalantiradi. Bu bilan uzviy bog‘liq holda ob’yektlashgan ruh vujudga keladi. Ob’yektlashgan ruh avvalo tilda, millat faoliyatida, so‘ngra, fan, texnika va texnologiyada, adabiyot va san’at asarlarida, falsafiy va diniy ta’limotlarda o‘zini namoyon qiladi. Shu ob’yektlashgan ruh orqali individ ruhi va ob’yektiv ruh tarixan tobora takomillashib boradi. Ob’yektlashgan ruh, globallashuv jarayonida, ayniqsa Noosfera (Aql sohasi) davrida o‘zini yaqqol namoyon etmoqda. Nemis faylasufi Gegel mutloq (absolyut) ruh borligi haqida fikr yuritadi va u moddiy borliqdan holi sof ruh sifatida namoyon bo‘ladi. Gegelning mutloq ruhi diniy ta’limmotlardagi “xudo” tushunchasiga yaqin keladi.Diniy ta’limotlarda ruh moddiy, tabiiy asosdan holi olib qaraladi va olamning asosi, hatto borliqning o‘ziga xos gavdalanishi hisoblanadi hamda u diniy imon va e’tiqodning negizi sifatida talqin etiladi. Islomda bu ruh Allohda gavdalanib, uning yo‘l-yo‘riqlariga qattiq rioya qilib yashagan odam musulmonga aylanib, ezgu ishlar ijodkori sifatida namoyon bo‘ladi, natijada o‘z faoliyatining oqibati sifatida bu - real dunyoda va narigi - o‘limdan keyingi “abadiy” dunyoda o‘z ajriga ega bo‘ladi. Boshqa dinlarda ham ob’yektiv ruh alohida nomga ega bo‘lgan xudo yoki Oliy ruh obrazida gavdalansa, ob’yektlashgan ruh mazkur dinlarning muqaddas kitoblarida gavdalanadi, shu ob’yektiv va ob’yektlashgan ruh ta’sirida odam musulmon, xristian, buddaviy, sintoist, iudaist va boshqa nom bilan ataladigan individ qiyofasida o‘zini namoyon etishi mumkin.Demak, dinlarda individ ruhi o‘zi sig‘ingan dinlardagi ob’yektiv va ob’yektlashgan ruh natijasi sifatida gavdalanadi{{sfn|Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva|2017|p=332}}.
'''Ruh''' — odam va odamzot miya faoliyati (ong) bilan bogʻliq hodisa boʻlib, u voqelikda uch shaklda namoyon boʻladi: a) individ ruhi; b) obʼyektiv ruh; v) obʼyektlashgan ruh. Individ ruhi faqat imkoniyat darajasida avloddan avlodga oʻtishi mumkin. Masalan, avlodida oʻgʻri, qotil, poraxoʻr, qallob boʻlmagan individ ongiga bunday gʻayriinsoniylik ruhining natijasi boʻlgan ruhning kirishi nihoyatda qiyin boʻladi. Zero, odamlar orasidagi ruhiy tafovut biologik tafovutdan koʻra koʻproq boʻladi.Individ ruhi (yoki individual ruh) obʼyektiv ruh taʼsirida, ayniqsa tarbiya, taʼlim, maorif, mafkura orqali rivojlanib, takomillashib boradi. Individ ruhi muayyan bir jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy jamoalar) bilan aloqadorlikda voqeiy boʻlib, u obʼyektiv ruh mavjudligini taʼminlaydi. Odatda tarixan ezgulik va yovuzlik ruhi borligi, u har bir davrning oʻziga xos hususiyatidan kelib chiqqan holatda namoyon boʻlishiga eʼtibor qaratiladi. Individual onglarda ezgulik ruhi yetakchi maylga aylansa, aksariyat hollarda obʼyektiv ruh (ijtimoiy ong deb ham ataladi) yaratuvchilik, bunyodkorlik tomonga ogʻib, ijtimoiy hayot chinakam insoniy tusgakiradi va jamiyat taraqqiyoti tezlashadi; aksincha boʻlsa, yaʼni individlar ongida yovuzlik ruhi ustivor boʻlib borsa va u yetakchi mayl (tendensiya)ga aylansa, jamiyatda vayronkorlik, gʻayriinsoniy faoliyat oʻzini yaqqol namoyon etadi. Bunday jamiyatda adolat oʻrnini razolat, halollik oʻrnini haromxoʻrlik ruhi egallab, ijtimoiy taraqqiyotga jiddiy putur yetadi, hatto tanazzul roʻy beradi.Agar individ ruhini namoyon etuvchi ayrim odamning psixologik tuzilishi boʻlsa, obʼyektiv ruhni muayyan jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy guruxdar, xalq, millat) gavdalantiradi. Bu bilan uzviy bogʻliq holda obʼyektlashgan ruh vujudga keladi. Obʼyektlashgan ruh avvalo tilda, millat faoliyatida, soʻngra, fan, texnika va texnologiyada, adabiyot va sanʼat asarlarida, falsafiy va diniy taʼlimotlarda oʻzini namoyon qiladi. Shu obʼyektlashgan ruh orqali individ ruhi va obʼyektiv ruh tarixan tobora takomillashib boradi. Obʼyektlashgan ruh, globallashuv jarayonida, ayniqsa Noosfera (Aql sohasi) davrida oʻzini yaqqol namoyon etmoqda. Nemis faylasufi Gegel mutloq (absolyut) ruh borligi haqida fikr yuritadi va u moddiy borliqdan holi sof ruh sifatida namoyon boʻladi. Gegelning mutloq ruhi diniy taʼlimmotlardagi “xudo” tushunchasiga yaqin keladi.Diniy taʼlimotlarda ruh moddiy, tabiiy asosdan holi olib qaraladi va olamning asosi, hatto borliqning oʻziga xos gavdalanishi hisoblanadi hamda u diniy imon va eʼtiqodning negizi sifatida talqin etiladi. Islomda bu ruh Allohda gavdalanib, uning yoʻl-yoʻriqlariga qattiq rioya qilib yashagan odam musulmonga aylanib, ezgu ishlar ijodkori sifatida namoyon boʻladi, natijada oʻz faoliyatining oqibati sifatida bu - real dunyoda va narigi - oʻlimdan keyingi “abadiy” dunyoda oʻz ajriga ega boʻladi. Boshqa dinlarda ham obʼyektiv ruh alohida nomga ega boʻlgan xudo yoki Oliy ruh obrazida gavdalansa, obʼyektlashgan ruh mazkur dinlarning muqaddas kitoblarida gavdalanadi, shu obʼyektiv va obʼyektlashgan ruh taʼsirida odam musulmon, xristian, buddaviy, sintoist, iudaist va boshqa nom bilan ataladigan individ qiyofasida oʻzini namoyon etishi mumkin.Demak, dinlarda individ ruhi oʻzi sigʻingan dinlardagi obʼyektiv va obʼyektlashgan ruh natijasi sifatida gavdalanadi{{sfn|Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva|2017|p=332}}.
== Manbalar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{manbalar}}

2026-yil 21-noyabr, 03:16 dagi (joriy) koʻrinishi


Din

P religion world

Oʻz-oʻzini diniy anglash turlari

Monoteizm  · Dualizm  · Politeizm  · Deizm · Teizm  · Itsizm · Panteizm · Pandeizm

Ibtidoiy dinlar

Totemizm  · Animizm  · Fetishizm  · Shomonizm

Dunyo dinlari

Buddizm · Bahoiylik

Ibrohimiy dinlar

Yahudiylik · Xristianlik · Islom

Dharmik dinlar

Hinduiylik · Jaynizm · Sikhizm · Buddizm

Uzoq Sharqning anʼanaviy dinlari

Daosizm · Konfutsiylik · Sintoizm

Boshqa dinlar

Tangrichilik  · Zardushtiylik

Asosiy gʻoyalari

Tangri · Ruh · Gunoh  · Muqaddaslik · Ruh falsafasi · Iymon  · Dogma · Muqaddas kitoblar  · Oʻlimdan keyingi hayot  · Ibodat  · Ibodatxona

Dinlarning roʻyxati

g · m

Ruh — odam va odamzot miya faoliyati (ong) bilan bogʻliq hodisa boʻlib, u voqelikda uch shaklda namoyon boʻladi: a) individ ruhi; b) obʼyektiv ruh; v) obʼyektlashgan ruh. Individ ruhi faqat imkoniyat darajasida avloddan avlodga oʻtishi mumkin. Masalan, avlodida oʻgʻri, qotil, poraxoʻr, qallob boʻlmagan individ ongiga bunday gʻayriinsoniylik ruhining natijasi boʻlgan ruhning kirishi nihoyatda qiyin boʻladi. Zero, odamlar orasidagi ruhiy tafovut biologik tafovutdan koʻra koʻproq boʻladi.Individ ruhi (yoki individual ruh) obʼyektiv ruh taʼsirida, ayniqsa tarbiya, taʼlim, maorif, mafkura orqali rivojlanib, takomillashib boradi. Individ ruhi muayyan bir jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy jamoalar) bilan aloqadorlikda voqeiy boʻlib, u obʼyektiv ruh mavjudligini taʼminlaydi. Odatda tarixan ezgulik va yovuzlik ruhi borligi, u har bir davrning oʻziga xos hususiyatidan kelib chiqqan holatda namoyon boʻlishiga eʼtibor qaratiladi. Individual onglarda ezgulik ruhi yetakchi maylga aylansa, aksariyat hollarda obʼyektiv ruh (ijtimoiy ong deb ham ataladi) yaratuvchilik, bunyodkorlik tomonga ogʻib, ijtimoiy hayot chinakam insoniy tusgakiradi va jamiyat taraqqiyoti tezlashadi; aksincha boʻlsa, yaʼni individlar ongida yovuzlik ruhi ustivor boʻlib borsa va u yetakchi mayl (tendensiya)ga aylansa, jamiyatda vayronkorlik, gʻayriinsoniy faoliyat oʻzini yaqqol namoyon etadi. Bunday jamiyatda adolat oʻrnini razolat, halollik oʻrnini haromxoʻrlik ruhi egallab, ijtimoiy taraqqiyotga jiddiy putur yetadi, hatto tanazzul roʻy beradi.Agar individ ruhini namoyon etuvchi ayrim odamning psixologik tuzilishi boʻlsa, obʼyektiv ruhni muayyan jamoa (oila, mehnat uyushmalari, rasmiy va norasmiy guruxdar, xalq, millat) gavdalantiradi. Bu bilan uzviy bogʻliq holda obʼyektlashgan ruh vujudga keladi. Obʼyektlashgan ruh avvalo tilda, millat faoliyatida, soʻngra, fan, texnika va texnologiyada, adabiyot va sanʼat asarlarida, falsafiy va diniy taʼlimotlarda oʻzini namoyon qiladi. Shu obʼyektlashgan ruh orqali individ ruhi va obʼyektiv ruh tarixan tobora takomillashib boradi. Obʼyektlashgan ruh, globallashuv jarayonida, ayniqsa Noosfera (Aql sohasi) davrida oʻzini yaqqol namoyon etmoqda. Nemis faylasufi Gegel mutloq (absolyut) ruh borligi haqida fikr yuritadi va u moddiy borliqdan holi sof ruh sifatida namoyon boʻladi. Gegelning mutloq ruhi diniy taʼlimmotlardagi “xudo” tushunchasiga yaqin keladi.Diniy taʼlimotlarda ruh moddiy, tabiiy asosdan holi olib qaraladi va olamning asosi, hatto borliqning oʻziga xos gavdalanishi hisoblanadi hamda u diniy imon va eʼtiqodning negizi sifatida talqin etiladi. Islomda bu ruh Allohda gavdalanib, uning yoʻl-yoʻriqlariga qattiq rioya qilib yashagan odam musulmonga aylanib, ezgu ishlar ijodkori sifatida namoyon boʻladi, natijada oʻz faoliyatining oqibati sifatida bu - real dunyoda va narigi - oʻlimdan keyingi “abadiy” dunyoda oʻz ajriga ega boʻladi. Boshqa dinlarda ham obʼyektiv ruh alohida nomga ega boʻlgan xudo yoki Oliy ruh obrazida gavdalansa, obʼyektlashgan ruh mazkur dinlarning muqaddas kitoblarida gavdalanadi, shu obʼyektiv va obʼyektlashgan ruh taʼsirida odam musulmon, xristian, buddaviy, sintoist, iudaist va boshqa nom bilan ataladigan individ qiyofasida oʻzini namoyon etishi mumkin.Demak, dinlarda individ ruhi oʻzi sigʻingan dinlardagi obʼyektiv va obʼyektlashgan ruh natijasi sifatida gavdalanadi[1].

  1. ↑ Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 332.
  • Najmiddinov J., Karimov J., Turdiyeva D.. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480-bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.