Robert Barro
Robert Joseph Barro (1944-yil 28-sentyabrda tugʻilgan) — amerikalik makroiqtisodchi va Harvard universitetining Paul M. Warburg nomidagi iqtisodiyot professori[1]. Robert Joseph Barro, Robert Lucas Jr. va Thomas J.Sargent bilan birgalikda yangi klassik makroiqtisodiyot yoʻnalishining asoschilari hisoblanadi. Hozirda u Hoover institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritadi hamda nufuzli Quarterly Journal of Economics jurnalining hammuallif muharrirlaridan biri hisoblanadi[2].
Akademik faoliyati
Robert Joseph Barro 1965-yilda Kaliforniya texnologiya institutini fizika yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U yerda mashhur olim Richard Feynmanning shogirdi boʻlgan, biroq keyinchalik bu sohada eng yetakchi darajaga chiqolmasligini anglagan[3]. Shundan soʻng u iqtisodiyot yoʻnalishiga oʻtdi va 1970-yilda Harvard universitetidan PhD (doktorlik) darajasini oldi[4]. U ilk bor 1974-yilda yozgan „Davlat obligatsiyalari sof boylikmi?“ nomli ilmiy maqolasi orqali keng eʼtibor qozongan.
Muallifning taʼkidlashicha, maʼlum taxminlarga koʻra, hukumatning hozirgi qarz olishi kelajak avlodlarga beriladigan jamgʻarmalarning oshishi bilan qoplanadi, yaʼni ular kelajakda soliqlar orqali bu qarzni toʻlashga tayyorlanadi. Shu sababli, davlat obligatsiyalarini chiqarish orqali moliyalashtirilgan hozirgi soliqlarning kamaytirilishi aholi isteʼmol xarajatlariga deyarli taʼsir qilmaydi. Ushbu maqola Alan Blinder va Robert Solowing ilmiy xulosalariga bevosita javob sifatida yozilgan. Ular hukumat qarzining uzoq muddatli taʼsiri „boylik effekti“ orqali qoplanadi, deb hisoblashgan edi. Barro esa bunga qarshi chiqib, agar odamlar kelajakdagi soliqlarni hisobga olsa, hukumat qarzi aslida yangi boylik yaratmasligini, balki faqat vaqt boʻyicha qayta taqsimlash ekanini asoslab bergan. Maqola makroiqtisodiyotda eng koʻp iqtibos keltiriladiganlardan biri hisoblanadi. Unda ilgari surilgan Ricardian ekvivalentlik gʻoyasining amaliy va nazariy oqibatlari esa hozirgacha iqtisodchilar orasida faol bahs-munozara qilinmoqda.
Barro Herschel Grossman bilan hamkorlikda 1971-yilda „Daromad va bandlikning umumiy noqonuniylik modeli“ nomli mashhur maqolani yaratdi. Ushbu maqola koʻplab yillar davomida American Economic Review jurnalida chop etilgan eng koʻp iqtibos keltirilgan ish sifatida eʼtirof etilgan[5]. Maqolada bir bozordagi noqulaylik boshqa bozorga ham taʼsir qilishi mumkinligi tushuntirilib, shunday qilib nominal talab va haqiqiy talab oʻrtasidagi farqni aniqlash mumkinligi koʻrsatilgan. Barro va Grossman oʻz ishlarini kengaytirib, 1976-yilda „Pul, Bandlik va Inflyatsiya“ nomli klassik darslikni yaratdilar[6].
1976-yilda u yana bir muhim maqola — „Ratsional kutilmalar va pul-kredit siyosatining roli“ni yozdi. Ushbu maqolada u shunday fikrni ilgari surdi: axborot tengsizliklari mavjud boʻlganda, iqtisodiy subyektlar noaniqlikka javoban real taʼsirlar koʻrsatadi, lekin ular kutilgan pul-kredit siyosati oʻzgarishlariga javoban bunday taʼsir koʻrsatmaydi. Ushbu maqolada va boshqa insholarida u pul-kredit oʻzgarishlarining haqiqiy taʼsirlarini oʻrganib, siyosatning samarasizligi gipotezasining qaysi sharoitlarda haqiqatan toʻgʻri ekanligini aniqlashga sezilarli hissa qoʻshdi. Shundan beri u ushbu mavzuni qayta koʻrib chiqqan va maqolani tanqidiy baholagan boʻlsa-da, ushbu ish pulning rolini neoklassik iqtisodiyotga va umumiy muvozanat bilan makroiqtisodiy modellarning sintezi ichiga integratsiya qilishda muhim ahamiyat kasb etdi[7].
1983-yilda u axborot tengsizliklari tushunchasini markaziy banklarning roliga tadbiq etdi va shunday xulosaga keldi: markaziy banklar inflyatsiya bilan kurashda ishonchlilikka ega boʻlishlari uchun ish bilan taʼminlashni oshirish maqsadida buzib boʻlmaydigan inflyatsiya maqsadlariga qatʼiy rioya qilishi kerak. 1970-yillarda iqtisodchi Arthur Okun qashshoqlik indeksi tushunchasini ishlab chiqdi, va Jimmy Carter uni 1976-yildagi prezidentlik kampaniyasi davomida ommaga tanitdi, shuningdek, Ronald Reagan ham 1980-yildagi prezidentlik kampaniyasi davomida xuddi shunday qilgan.
Shaxsiy hayoti
Robert J.Barro Rachel McCleary bilan turmush qurgan. Ular birgalikda din va iqtisodiyot sohasiga muhim ilmiy hissa qoʻshganlar. Rachel McCleary Chicago universitetida doktorlik darajasiga ega va Harvard universitetida dars beradi. Robert J.Barroning toʻrt farzandi bor: Jennifer, Lisa, Jason va Josh.
Manbalar
- ↑ „Robert Barro“. ineteconomics.org.
- ↑ „Institute for New Economic Thinking“.
- ↑ „Topping the Charts: Prakash Loungani profiles Harvard macroeconomist Robert Barro“. Imf.org (2007-yil 1-sentyabr). Qaraldi: 2012-yil 5-iyun.
- ↑ „Robert J. Barro“. scholar.harvard.edu. Qaraldi: 2024-yil 13-dekabr.
- ↑ Barro, Robert J.; Grossman, Herschel I. (1971). "A General Disequilibrium Model of Income and Employment". American Economic Review 61 (1): 82–93. https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1971-03_61_1/page/82.
- ↑ Kolmar, 803.
- ↑ Kolmar, 803.