Real yalpi ichki mahsulot

Real yalpi ichki mahsulot (real YaIM) — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni inflyatsiya yoki deflyatsiya) tuzatilgan iqtisodiy mahsulot qiymatining makroiqtisodiy oʻlchovidir. Ushbu tuzatishlar pul qiymati oʻlchovi nominal yalpi ichki mahsulotni umumiy mahsulot miqdorining indeksiga aylantiradi. YaIM umumiy mahsulot boʻlsa-da, u birinchi navbatda umumiy xarajatlarga (iste’molchi xarajatlari, sanoat tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar, eksportning importdan oshib ketishi va davlat xarajatlari yigʻindisi) juda yaqin boʻlgani uchun foydalidir. Inflyatsiya tufayli nominal YaIM jismoniy mahsulot oʻzgarmagan taqdirda ham oshishi mumkin va shuning uchun iqtisodiyotdagi haqiqiy oʻsishni aks ettirmaydi. Shuning uchun real YaIM oʻsishini olish uchun YaIM inflyatsiya darajasiga boʻlinishi kerak. Turli tashkilotlar har xil turdagi Real YaIM oʻlchovlaridan foydalanadi, masalan, UNCTAD 2015-yilgi doimiy narxlar va valyuta kursilardan foydalanadi, FRED esa 2009-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslaridan foydalanadi va yaqinda Jahon banki 2005-yildan 2010-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslariga oʻtdi.

Real YaIM real yalpi ichki daromad bilan taqqoslanadi, u narx oʻzgarishlarida boshqa usul bilan tuzatiladi.

Nominal YaIM bilan farqi

Real YaIM iqtisodiyotda real va nominal qiymatlar oʻrtasidagi farqning namunasidir. Nominal yalpi ichki mahsulot maʼlum bir geografik mintaqada, odatda mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlarning bozor qiymati sifatida aniqlanadi, bu ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar miqdoriga va ularning tegishli narxlariga bogʻliq.

YaIM deflyatori deb ataladigan indeksni har bir yil uchun nominal YaIMni real YaIMga boʻlish orqali olish mumkin, shuning uchun bazis yili uchun YaIM deflyatori 100 ga teng boʻladi. Bu iqtisodiyotdagi narx oʻzgarishining (inflyatsiya yoki deflyatsiya) umumiy darajasi haqida maʼlumot beradi.

Yil $t$ uchun YaIM deflyatori $={\frac {NominalYaIM_{t}}{RealYaIM_{t}}}\times 100$

Yillik asosdagi real YaIM oʻsishi bu inflyatsiyaga tuzatilgan nominal YaIM o‘sishidir. U odatda foiz sifatida ifodalanadi.

„YaIM“ real YaIMdan farqlash uchun „nominal“ yoki „joriy“ yoki „tarixiy“ YaIMga ishora qilishi mumkin. Real YaIM baʼzan „doimiy“ YaIM deb ataladi, chunki u doimiy narxlarda ifodalanadi. Kontekstga qarab, „YaIM“ real YaIMga ham ishora qilishi mumkin.