Ratanpur jangi (1706)
| Ratanpur jangi (1706) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar va Maratxalar urushlari | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
1706-yil mart oyida Boburiylar shahzodasi Bidar Bakht Dhanaji Jadhav boshchiligidagi maratxalarning Gujaratga uyushtirgan bosqinlariga qarshi harbiy yurish boshladi. Narmada daryosi boʻyidagi Ratanpur tomon keyingi harakatlar chogʻida u daryoning sharqiy sohilidagi Rajpipla yaqinida maratxalar bilan toʻqnashdi. Jang Boburiylar uchun toʻliq magʻlubiyat bilan yakunlandi. Sarkardalar Safdar Xon Babi va Nazar Olim Xon asirga olindi. Ushbu magʻlubiyat Dekandagi Boburiylar imperiyasi hokimiyatiga katta zarba boʻldi[1][2][3].
Jang
1705-yil noyabr oyida Gujarat subahdori shahzoda Muhammad Aʼzam imperator Avrangzeb huzuriga borish uchun Ahmadobod shahrini tark etdi. U Junnar orqali yurib, 1706-yil 25-martda Ahmadnagarga yetib keldi. Uning yoʻqligida shahzoda Bidar Bakht Gujarat subahdori etib tayinlandi va 1706-yil 30-iyulda Ahmadobodga yetib keldi[4].
Ushbu sakkiz oy davomida viloyat mudofaasining zaiflashganidan foydalangan maratxalar Gujaratga bostirib kirdilar. Dhanaji Jadhav boshchiligidagi, soni 80 000 nafarga yetgani aytiladigan maratha qoʻshini Gujarat boʻylab keng koʻlamli yurish olib bordi[4]. Bunga javoban viloyat noibi maratxalarning yurishini toʻxtatish uchun qoʻshinlarini safarbar etdi. Biroq Boburiylar qoʻmondonlari oʻrtasidagi boʻlinish va oʻzaro muvofiqlashtirishning yoʻqligi yagona mudofaa kuchini tashkil etish borasidagi sa’y-harakatlarga toʻsqinlik qildi. Narmada daryosi boʻyidagi Boba Pyara kechuvi yaqinida toʻplangan Boburiylar qoʻshini bir oydan ortiq vaqt davomida shu yerda turdi, biroq uning aynan shu hududda boʻlishini oqlaydigan biror muhim harbiy harakat sodir boʻlmadi[4].
1706-yil mart oyining oʻrtalarida Boburiylar qoʻshini Narmada daryosining sharqiy sohilida, Rajpipla yaqinidagi Ratanpur tomon harakatlandi. Shu payt maratxalar frontdan hujum boshladilar. Shiddatli jang yuz berdi va Boburiylar qoʻshini katta talafot koʻrdi[4]. Jangda koʻplab askarlar halok boʻldi yoki yaralandi. Boburiylar qoʻshini askarlari Broach tomon qochdilar. Boburiylarning ikki sarkardasi — Safdar Xon Babi va Nazar Ali Xon asirga olindi. Keyinchalik ular 800 000 rupiy miqdoridagi toʻlov evaziga ozod qilindi. Maratxalar Boburiylar qarorgohini talon-toroj qilib, oziq-ovqat zaxiralari va yuklarni olib ketdilar, shuningdek, bir necha kishini asirga oldilar[4][5].
Gujarat noibi oʻrinbosari Abdul Hamid Xon Boburiylar qoʻshinining ogʻir ahvolga tushib qolganidan xabar topgach, oz sonli qoʻshin bilan zudlik bilan yordam berish uchun safardagi boshqa sarkardalar tomon yoʻl oldi[4]. Boba Pyara kechuviga yetib kelganida, u va uning askarlari son jihatdan ulardan bir necha barobar ustun hamda harbiy jihatdan ancha kuchli maratxalar tomonidan qurshab olindi. Noib oʻrinbosari bilan birga butun guruh asirga olindi, ularning qarorgohi esa talon-toroj qilindi[5]. Jang maydonida gʻalaba qozongan maratxalar atrofdagi qishloqlar va hududlardan chauth soligʻini undirdilar, soʻngra ortga qaytdilar. Boburiylarning Ratnapurdagi magʻlubiyati ularga jiddiy zarba boʻldi. Bu voqea Dekandagi Boburiylar qudrati, shon-shuhrati va taʼsirining sezilarli darajada pasayishiga olib kelgan halokatli voqea sifatida baholanadi[5].
Manbalar
- ↑ Jaques, Tony. Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-first Century [3 volumes] (en). Bloomsbury Publishing USA, 30 November 2006 — 842-bet. ISBN 978-0-313-02799-4.
- ↑ Jaisingrao Pawar. Chhatrapati Rajaram And The Maratha State — 280-bet.
- ↑ Commissariat, Manekshah Sorabshah. A History of Gujarat: Mughal period, from 1573 to 1758 (en). Longmans, Green & Company, Limited, 1957 — 215-bet.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Kulkarni, G. T.. The Mughal-Maratha Relations: Twenty Five Fateful Years, 1682-1707 (en). Department of History, Deccan College Post-Graduate Research Institute, 1983 — 248–249-bet.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 G. T. Kulkarni. Maratha War Of Independence 1680-1707 AD, 1 January 1967 — 490–493-bet.