Raqqada
| Raqqada
رقادة | |
|---|---|
 Raqqada arxeologik yodgorligidagi katta suv havzasining qoldiqlari | |
| Joylashuvi | Tunis |
| KoordinatalarRestored by | 35°35′46″N 10°03′25″E / 35.596243°N 10.0569°E |
Raqqāda (arabcha: رقّادة) — IX asr Agʻlabiylar sulolasining ikkinchi poytaxti boʻlgan joy boʻlib, Tunisning Qayravon shahridan oʻn kilometrlar chamasi janubi-gʻarbda joylashgan. Hozir bu yerda Islom sanʼati milliy muzeyi joylashgan.
Tarixi
876-yilda toʻqqizinchi Agʻlabiy amiri Ibrohim II ibn Ahmad (875–902) shahar shovqinidan uzoq, tinchroq joy topish uchun yashash joyini al-Abbasiyyadan koʻchirish zaruratini sezdi. Yangi shaharda bir nechta saroylar va masjid barpo etildi. Agʻlabiylar Bayt al-Hikma (donolik va ilm uyi)ni taʼminlash uchun mato va qogʻoz ishlab chiqaradigan korxona tashkil etdilar. Maʼlum bir vaqtda Raqqada hatto Kayravondan ham kattaroq shaharga aylandi[1].
909-yilda Fotimiylar sulolasining asoschisi Abdulloh al-Mahdiy Billoh Kayravonga koʻchib kelib, yakunda Raqqadada qarorgoh qildi. U boshqa poytaxt tanlab, Mahdiya shahriga asos soldi. 909-yilda oʻzini imom deb eʼlon qildi[2].
969-yil 7-iyulda toʻrtinchi fotimiy xalifasi al-Muʼizz li-dinillah qoʻshinlari Misrdagi Fustatga kirdilar. Xalifa yangi shahar — Qohiraga asos soldi va u yangi poytaxtga aylandi. Qohira qurilganidan soʻng Raqqada vayron qilindi[3].
1960-yildan keyin yigirma akr maydonda prezident saroyi qurildi; uning ayrim qoldiqlari hanuz koʻrinib turadi. 1986-yildan beri bu yerda Raqqada Islom sanʼati milliy muzeyi joylashgan[4].
1960-yillarning boshlarida qadimiy saroylar joylashgan hududda boshlangan qazish ishlari koʻplab sirlangan sopol buyumlar parchalari, shu jumladan metall jiloga ega boʻlgan boʻlaklar va plitkalar, uslubiylashtirilgan tok barglari tasviri tushirilgan gulli va oʻsimlik naqshlari hamda nihoyatda puxta bezatilgan idishlar (IX asr ikkinchi yarmiga oid qush tasviri tushirilgan kosa)ni yuzaga chiqardi[5].
Islom sanʼati milliy muzeyi
.jpg)
Muzey oʻrta asr islom sanʼatiga ixtisoslashgan boʻlib, Kayravon va Raqqada yodgorliklari hamda Fotimiylar davrida qurilgan sobiq shahzodalar shahri Al-Mansuriyadan topilgan asarlarni oʻz ichiga oladi[4].
Ekspozitsiya Kayravon bosh masjididan olingan boʻlib, uning mehrobi nusxasi va yodgorlikning maketini namoyish etadi[6]. Keyingi xonada Raqqada yashab turgan davrga (IX–X asrlar) oid keramika toʻplamlari joylashgan. Yana bir xonada turli davrlarga mansub numizmatik tangalar toʻplami namoyish etilib, ular orqali Ifriqiyaning olti yuz yildan ortiq davrga oid iqtisodiy tarixi yoritiladi[7]. Eng yirik toʻplam — bu noodatiy xattotlik bilan yozilgan Qurʼonlar, shuningdek, dastlab Kayravon bosh masjidi kutubxonasiga qarashli boʻlgan qoʻlyozmalar va sahifalar majmuasidan iborat. Ushbu toʻplam durdonalari orasida X asrga oid „Moviy Qurʼon“ning sahifalari bor.
Manbalar
- ↑ (fransuzcha) Musée national d’art islamique de Raqqâda (Wayback Machine saytida 2012-03-22 sanasida arxivlangan) par Mohamed Rebai
- ↑ Charles Saint-Prot, Islam, l’avenir de la tradition : entre révolution et occidentalisation. Essai, éd. Le Rocher, Paris, 2008, p. 195
- ↑ Janine et Dominique Sourdel. Dictionnaire historique de l'islam. Paris: French & European Pubns, 1 Jan 2004 — 702-bet. ISBN 978-0686564461.
- ↑ 4,0 4,1 (fransuzcha) Caroline Gaultier-Kurhan, Le patrimoine culturel africain, éd. Maisonneuve et Larose, Paris, 2001, p. 151
- ↑ Éric Delpont, Les Andalousies de Damas à Cordoue : exposition présentée à l’Institut du monde arabe du 28 novembre 2000 au 15 avril 2001, éd. Hazan, Paris, 2000, p. 194
- ↑ (fransuzcha) Musée des arts islamiques de Kairouan (Musée sans frontières)
- ↑ (fransuzcha) Musée national d’art islamique de Raqqâda (Patrimoine de Tunisie) (Wayback Machine saytida 2018-03-25 sanasida arxivlangan)