Rambagh Palace (Jaypur) — Hindistonning Rajaston shtati Jaypur shahrida joylashgan, Jaypur maharojasining sobiq qarorgohi. U Jaypur shahridan 5 milya (8,0 km) uzoqlikda, Bhavani Singx koʻchasida joylashgan. Saroy 1835-yilda barpo etilgan hamda dastlab malikaning kanizagi uchun bogʻ qoʻynidagi dam olish maskani sifatida qurilgan boʻlsa, keyinchalik qirollik mehmonxonasi va ov qarorgohi vazifasini oʻtagan. XX asr boshlarida bino kengaytirilib, muhtasham saroyga hamda Jaypur hukmdori Maharoja Savay Man Singh II ning asosiy qarorgohiga aylantirildi. Hindiston mustaqillikka erishgach, Maharoja Rambag saroyini Hindistondagi ilk hashamatli „saroy-mehmonxona“ga aylantirdi, 1972-yilda esa uning boshqaruvi Taj Hotels kompaniyasiga topshirildi. Kompaniya binoning meʼmoriy merosini saqlab qolgan holda, uni besh yulduzli mehmonxona darajasiga koʻtardi. Bugungi kunda Rambag saroyi koʻpincha „Jaypur javohiri“ deb ataladi. U oʻzining hind-saratsin uslubidagi meʼmoriyati, naqshinkor bogʻlari hamda Jaypurning qirollik tarixi bilan chambarchas bogʻliqligi bilan mashhurdir[1][2][3].

Rambagh Palace
Rambagh Palace
Rambagh Palace hotel Jaipur lobby courtyard
Rambag saroyining ichki hovlisi
Joylashuvi Jaypur, Rajaston, Hindiston
Koordinatalar 26°53′53″N 75°48′29″E / 26.8981°N 75.8081°E / 26.8981; 75.8081
Turi Saroy, mehmonxona
Arxitektura uslubi Hind-saratsin meʼmorligi
Arxitektor Samuel Swinton Jacob
Asos solinishi 1835-yil
Asosiy sanalar 1925-yil; 1931-yil; 1972-yil
Qurilish boshlanishi 1835-yil
Mashhur kishilari Sawai Man Singh II, Gayatri Devi
Qarovchi Taj Hotels
Holati Mehmonxona
Qurilish materiali Pushti qumtosh, marmar
Sayti https://taj.tajhotels.com/en-in/taj-rambagh-palace-jaipur
Commons-logo Rambagh Palace (Jaypur) Vikiomborda

Tarixi

Qarorgoh 1835-yilda eski Jaypur shahrining janubidagi Rambag bogʻlarida moʻjazgina shahar tashqarisidagi uy sifatida asos solingan. Bu hududdagi ilk bino 1835-yilda shahzoda Ram Singx II ning enagasi uchun qurilgan bogʻ uyi edi[4]. Keyinchalik u Maharoja Savay Ram Singx II tomonidan oʻz xizmatkori va malikaning kanizagi Kesar Badaran uchun kengaytirildi. Oʻsha dastlabki yillarda bu bino Jaypurning oʻrmon bilan qoplangan chekka hududidagi oddiygina koʻshk edi. XIX asr oxiriga kelib, u qirollik ov qarorgohi va mehmon uyiga aylantirildi; u yerda qirollik oilasi aʼzolari va mehmonlar tevarak-atrofdagi qishloq hududlarida ov qilish chogʻida toʻxtab oʻtishlari mumkin edi[1][2].

XX asr boshlarida ov qarorgohi toʻlaqonli saroyga aylantirildi. Jaypur hukmron oilasi davrida inshoot rajput va boburiylar naqshlarini oʻzida mujassam etgan hind-saratsin uslubida sezilarli darajada kengaytirildi. 1925-yilga kelib, Rambag saroyi Maharoja Savay Man Singh II ning (1922–1970-yillarda hukmronlik qilgan) asosiy qarorgohiga aylandi[1]. Maharoja u yerda rafiqasi Mahorani Gayatri Devi bilan yashagan boʻlib, saroy qirollik tadbirlari, qabullar va marosimlar oʻtkaziladigan maskanga aylangan. Rasmiy davlat ishlari bilan kelgan yuqori martabali mehmonlar Rambagda qolishardi. Bino ser Samuel Swinton Jacob loyihalari asosida kengaytirilib, saroy holiga keltirildi[5]. Maharoja Savay Man Singh II Rambagni oʻzining asosiy qarorgohiga aylantirdi va unga bir qator qirollik xonalarini qoʻshdi. 1931-yilda Savay Man Singh II ga rasman toj kiydirilganda, bu yerda dabdabali toj kiyish marosimi boʻlib oʻtgan. Saroyda qirollik toʻylari, qirollik polo oʻyinlari, shuningdek, ballar va ziyofatlar oʻtkazilgan[6].

1947-yilda Hindiston mustaqillikka erishib, knyazliklar birlashtirilgach, maharoja va uning saroylari tutgan oʻrin oʻzgardi. 1950-yillarda Savay Man Singh II Rambag saroyini mehmonxonaga aylantirish orqali uni keng jamoatchilik uchun ochishga qaror qildi. U sobiq qirollik xonalari va apartamentlarini mehmonlar uchun qayta jihozlab, keyinchalik Hindistondagi ilk hashamatli saroy-mehmonxona sifatida tanilgan maskanni yaratdi[3].

1972-yil 2-mayda Rambagh Palace boshqaruvi Taj Hotels kompaniyasiga oʻtkazildi[3]. Shundan soʻng, Taj majmuaning tarixiy qiyofasini saqlab qolgan holda, uni qayta tiklash va zamonaviylashtirishga kirishdi. Kompaniya xonalarning umumiy sonini qisqartirib, santexnika, havo sovitish tizimi va boshqa qulayliklarni yangiladi. 1970-yillar va 1980-yillar davomida mehmonxona Taj guruhi doirasida qoʻldan qoʻlga oʻtgan boʻlsa-da, hamisha guruhning yetakchi tarixiy meros mehmonxonasi boʻlib qoldi. XX asr oxiri va XXI asr boshlarida Rambag saroyi eng yuqori darajadagi tarixiy mehmonxona sifatida keng eʼtirof etildi hamda koʻplab davlat arboblari va mashhur shaxslarga mezbonlik qildi[1].

Meʼmorchiligi

Rambagh Palace view from garden, July 2016 cropped
Rambagh Palace ning bog‘dan koʻrinishi

Rambagh Palace meʼmorchiligi anʼanaviy rajaston va boburiylar unsurlarini hind-saratsin uygʻonish uslubi bilan uygʻunlashtirgan[7]. Inshoot asosan marmar bezakli och pushti qumtoshdan qurilgan. Saroy 47 akrdan ortiq bogʻ hududini egallagan boʻlib, bir yoki bir nechta ochiq hovlilar atrofida markazlashgan simmetrik tarhga ega. Uning peshtoqlarida naqshinkor gumbazchalar (chhatrilar), oʻymakor tosh balkonlar, panjarali toʻsiqlar (jali) va rajputana uslubidagi kronshteynli karnizlar mavjud. Kungurali oʻyiqlar va ustunlarga ega ravoqli ayvonlar hovlilar atrofida soya-salqin ustunli galereyalarni hosil qiladi. Baland nayzasimon uchlar va gumbazchalar tom chizigʻiga urgʻu beradi, bezakdor parapetlar hamda qubbalar esa saroy geometriyasini yaqqol namoyon etadi[8]. Umumiy koʻrinish Britaniya hukmronligi davridagi saroy uslubiga xos boʻlgan ulugʻvorlik va mahobatni aks ettiradi[3].

Saroy ichida boy bezatilgan koʻplab tarixiy xonalar saqlanib qolgan. Asl interyer bezaklarining aksariyati yetib kelgan yoki katta mehnat bilan qayta tiklangan. Qoʻlda nafis qilib boʻyalgan shiftlar va ganchkor karnizlar asosiy xonalarni bezab turadi. Venetsiya shishasidan yasalgan qandillar va badiiy vitraj oynalar xonalarga oʻzgacha nafislik baxsh etadi. Masalan, foye qismida qirrali oynalar oʻrnatilgan ravoqli derazalar, marmar ustunlar va nozik bezakli karnizlar mavjud[3].

Tevarak-atrofdagi bog‘lar va hududlar saroy dizaynining ajralmas qismidir. Boburiylarning anʼanaviy bogʻ tuzish uslubida barpo etilgan bu maskanda geometrik shakldagi gulzorlar, daraxtlar soyasidagi sayrgohlar va hovli markazidan taralib chiqqan, tevarak-atrofni suvda aks ettiruvchi hovuzlar joylashgan. Suv ariqlari, favvoralar va nilufar gulli hovuzlar bogʻlarga jon bagʻishlasa, bugenvilliya butalari ularga rang-baranglik qoʻshadi. Qirollik oilasi tomonidan uzoq vaqtdan beri boqib kelingan tovuslar hamon maysazorlarda erkin sayr qilib yuradi[9].

Tashqi havolalar


Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „What makes Rambagh Palace the ‘Jewel of Jaipur?’“. The Times of India. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  2. ↑ 2,0 2,1 „President's Journey: The Royal Imprints of India“ (en-US). Road Scholar. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 „The Making of the Best Hotel in the World | Tata group“ (en). Tata Group. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  4. ↑ Crump, Vivien; Toh, Irene. Rajasthan. London: Everyman Guides, 1996 — 144-bet. ISBN 1-85715-887-3. 
  5. ↑ Michell, George; Martinelli, Antonio. The Palaces of Rajasthan. London: Frances Lincoln, 2005 — 42-bet. ISBN 978-0-7112-2505-3. 
  6. ↑ Sowards, Andy „Reasons To Plan Stay At Rambagh Palace“ (en-US). Daily Business Resources for Entrepreneurs, Web Designers, & Creatives by Andy Sowards (2024-yil 23-fevral). Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  7. ↑ „Rambagh Palace, Jaipur - Image Gallery“ (en). Taj Hotels. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  8. ↑ Andrew Harper's Hideaway Report. Harper Associates, 2004 — 4-bet. 
  9. ↑ Borrus, Kathy. The Fearless Shopper: How to Get the Best Deals on the Planet. Travelers' Tales, 1999 — 128-bet. ISBN 978-1-885211-39-2.