Qutalmish
| Qutalmish | |
|---|---|
| turkcha: Kutalmış Bey | |
| Avvalgisi | Arslon Yabgʻu |
| Otasi | Arslon Yabgʻu |
| Izohlar | |
Qutalmish ibn Arslon Isroil (turkcha: Kutalmış Bey, قوتالمش بگ, forscha: قتلمش) (muqobil yozilishlari: Qutalmis, Kutalmish, Kutalmış) XI asrda Saljuqiylar uyining aʼzosi boʻlgan turk shahzodasi edi. Uning oʻgʻli Qutalmish o‘g‘li Sulaymon Rum Sultonligini Anatoliyada barpo etgan.
Rum sultonligi
Qutalmish Arslon Yabgʻuning oʻgʻli va Toʻgʻrulning amakivachchasi boʻlib, saljuq turklari zabt etishlarida muhim rol oʻynagan. 1046-yilda u Toʻgʻrul tomonidan Vizantiya qoʻshinini Ganjadan qaytarish uchun qoʻshin bilan yuborilgan va gʻalaba qozongan[1]. (qarang: Ganja jangi (1046))
U Toʻgʻrulga qarshi qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlagan va taxt vorisligi masalasida Alp Arslon bilan raqobatlashgan. (qarang Damg‘on jangi (1063)) Tarixchi Ali ibn al-Asirnig yozishiga koʻra, Qutalmish yulduzlar ilmini bilgani aytiladi[2]. Uning besh oʻgʻli boʻlgan, ularning orasida Mansur[3] va Sulaymon boʻlib, Sulaymon 1084-yilda Malikshoh I tomonidan Rum sultoni sifatida tan olingan[4].
Ismining maʼnosi
Qut Almış „baxt (shon-shuhrat)ga muyassar boʻlgan kishi“ degan maʼnoni anglatadi[5].
Manbalar
- ↑ Sicker 2000, s. 53.
- ↑ Ihsanoglu 2005, s. 267.
- ↑ „Mansur ibn Kutalmish“. Prosography of the Byzantine World. King's Digital Lab. Qaraldi: 2022-yil 11-aprel.
- ↑ Köprülü 1992, s. 72.
- ↑ Juvaynī & Boyle 1958, s. 45.
Adabiyotlar
- Ihsanoglu, Ekmeleddin „Institutionalisation of Science in the Medreses of pre-Ottoman and Ottoman Turkey“, . Turkish Studies in the History and Philosophy of Science. Springer, 2005.
- Juvaynī, ʻAlāʼ al-Dīn ʻAṭā malik; Boyle, John Andrew. The History of the World-conqueror, 1958 — 45-bet.
- Köprülü, Mehmed Fuad. The Seljuks of Anatolia: their history and culture according to local Muslim sources. University of Utah Press, 1992.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna. Greenwood Publishing, 2000.
| Siyosiy idoralar | ||
|---|---|---|
| Oʻtmishdoshi: Arslon Yabgʻu |
Saljuq shahzodasi |
Vorisi: Sulaymon |