Qorgʻuyah
Qorgʻuyah yoki Qorgʻuya — Sayf ad-Davla davrida Hamdoniylar sulolasi tarkibidagi muhim arab maʼmurlaridan biri. Keyinchalik Halabni oʻzi boshqarib, hatto Halabning hukmron amiri sifatida Vizantiya imperiyasi bilan Safar shartnomasini ham imzolagan.
965-yil 7-yanvarda Qorgʻuyah Sayf ad-Davla tomonidan Halab hokimi etib tayinlandi. Oʻsha paytda Sayf ad-Davla Martiropolisga chekingan va Nikifor II Foka boshchiligidagi ildamlab kelayotgan vizantiyalik qoʻshinga qarshi harakat qilayotgan edi[1][2].
965-yil 29-oktyabrda Tarsusning sobiq kotibi Rashiq an-Nasimiy boshchiligidagi isyonchi kuch Sayf ad-Davla shaharda boʻlmagan paytda Halabga yaqinlashdi[3]. Uch oydan soʻng u shaharning quyi qismini egallashga muvaffaq boʻldi, biroq 966-yil 8-yanvarda qal’aga uyushtirilgan hujumda oʻldirildi[3][2][4][5]. Sayf ad-Davla 967-yil 8-fevralda Halabda vafot etdi[1]. Uning oOʻrniga oʻgʻli Sad ad-Davla keldi; u 967-yil iyun/iyul oylarida Halabga yetib keldi.
Taxminan 968-yil aprelida, Abu Firos qoʻzgʻoloni barbod boʻlgan oʻsha oyda, Qorgʻuyah Sad ad-Davlani Halabni tark etishga koʻndirdi. Shundan soʻng Qorgʻuyah hokimiyatni oʻzi qoʻlga oldi, biroq darhol nomaʼlum raqib tomonidan qamal qilindi[6][2]. Qorgʻuyah yordam soʻrab yaqin atrofdagi vizantiyalik sarkarda Petrosga murojaat qildi. U oʻsha paytda Mixail Burtses bilan birga Antioxiyani qamal qilayotgan edi. 969-yil 28-oktyabrda Antioxiya qoʻlga kiritilgach, Petros va Burtses Halab tomon yoʻl oldilar va Qorgʻuyahning raqibini tezda magʻlub etdilar. Shundan keyin ular oʻz navbatida 14-dekabrdan 11-yanvargacha Halabni qamal qilib, Qorgʻuyah va uning himoyachilarini muvaffaqiyatli yengib chiqdilar[6][2][7]. Qamaldan soʻng Petros va Burtses Qorgʻuyahni va uning oʻrinbosari Bakjurni Safar shartnomasini imzolashga majbur qildilar. Shartnomaga koʻra Halab, Hims va butun „viloyat“ Vizantiyaga xiroj toʻlashi kerak edi, Qorgʻuyahga esa Halab ustidan hukmronlik kafolatlanar, Bakjur esa uning vorisi etib belgilanishi lozim edi[2][6][7].
975-yilda Bakjur Qorgʻuyahni taxtdan agʻdarib, qamoqqa tashladi va amirlik boshqaruvini oʻzi qoʻlga oldi[2]. Ikki yildan keyin Sad ad-Davla Bakjurni magʻlub etib, uni Himsga surgun qilganidan soʻng Halabga qaytdi va Qorgʻuyahni avvalgi oʻrinbosar lavozimiga tikladi[2]. U taxminan 990-yil aprelida Halabda vafot etdi[2][8].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 PmbZ, Sayfaddawla Abū l-Ḥasan 'Alī b. 'Abdallāh b. Hamdan (#26998).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 PmbZ, Qarġūyah (#26785).
- ↑ 3,0 3,1 PmbZ, Rašīq an-Nasīmī (#26804).
- ↑ Canard 1971, s. 129.
- ↑ El Tayib 1990, s. 326.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Kaldellis 2017, s. 74.
- ↑ 7,0 7,1 PmbZ, Petros (#26496).
- ↑ PmbZ, Sa'daddawla Abū l-Ma'ālī (#26954).
Adabiyotlar
- Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). "Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt" (German). Berlin and Boston: De Gruyter. https://www.degruyter.com/view/db/pmbz.
- Canard, Marius (1971). "Hamdoniylar". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 126–131 b. OCLC 495469525. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/hamdanids-COM_0259.
- El Tayib, Abdullah „Abū Firās al-Ḥamdānī“, . ʿAbbasid Belles-Lettres. Cambridge: Cambridge University Press, 1990 — 315–327-bet. ISBN 0-521-24016-6.
- Kaldellis, Anthony. Oltin irmoqlar, qon daryolari: Vizantiyaning yuksalishi va qulashi, milodiy 955-yildan Birinchi salib yurishigacha. Oxford University Press, 2017. ISBN 978-0190253226.