HydnoraAfricanaKarasburgDistrictNamibia2002Musselman
Afrika gidnorasi

Afrika gidnorasi — Janubiy Afrikada o‘suvchi, xlorofillsiz (fotosintez jarayonini amalga oshira olmaydigan) o‘simlik bo‘lib, Hydnoroideae kenja oilasiga mansub. U Euphorbiaceae (sutlamadoshlar) oilasiga kiruvchi o‘simliklarning ildizlarida parazitlik qiladi[1].

U jakkalskos yoki “shoqol ozuqasi” (jackal food) deb ham ataladi. Africana so‘zi “Afrikaga oid” yoki “Afrikadan kelib chiqqan” degan ma’noni anglatadi.

Molekulyar tadqiqotlar Hydnoroideae kenja oilasi gulli o‘simliklarning eng qadimgi evolyutsion guruhlaridan biriga mansub bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatgan. Hydnoraceae oilasi gulli o‘simliklar orasida barglari va tangachasimon tuzilmalari bo‘lmaganligi bilan ajralib turadi. Ushbu o‘simliklar majburiy parazit hisoblanadi, ya’ni yashashi va rivojlanishi uchun to‘liq mezbon o‘simlikka bog‘liq.

O‘simlikning deyarli barcha qismi tuproq ostida joylashgan. Faqat go‘shtdor guli tuproq yuzasiga chiqib turadi. Uning guli najasga o‘xshash o‘tkir hid chiqaradi. Bu hid o‘simlikning tabiiy changlatuvchilari bo‘lgan go‘ng qo‘ng‘izlari va o‘laksaxo‘r qo‘ng‘izlarni o‘ziga jalb qiladi.

Afrika gidnorasi o‘simligining vegetativ tanasi ildizlar va gullardan iborat bo‘lib, unda barglar mavjud emas. Uning gullari vaqtinchalik tuzoq vazifasini bajaradi. O‘simlik chiqaradigan o‘laksimon hidga jalb qilingan qo‘ng‘izlar gul ichiga kiradi va qisqa muddatga uning ichida ushlab turiladi. Shu vaqt davomida hasharotlarning tanasiga gul changlari yopishadi. Keyinchalik gul ularni qo‘yib yuboradi. Hasharotlar boshqa gulga uchib borganda, changlanish jarayoni amalga oshadi.

Manbalar

  1. ↑ „Hydnora africana“ (en-us). Botanical Society of America (BSA). St. Louis, Missouri: Botanical Society of America (BSA). 2024-yil 9-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 9-iyun.