Qorabogʻ general-gubernatorligi
Qorabogʻ vaqtinchalik general-gubernatorligi Qarabağ general-qubernatorluğu (ozarbayjon tili)
| |
|---|---|
 | |
| Poytaxt | Shusha |
| Eng katta shahar | Shusha |
| Rasmiy til(lar) | Ozarbayjon turkchasi |
| Hukumat | General-gubernatorlik |
| Xosrov bey Sultonov | |
• Gubernator oʻrinbosari |
Guda Gudiyev |
| Tashkil topishi (Ozarbayjon Xalq Respublikasi tarkibida) | |
• Tashkil etilishi |
15-yanvar, 1919-yil |
• Tugatilishi (Sovetlashish) |
29-aprel, 1920-yil |
| Maydon | |
• Butun |
4403 km2 (113(Ozarbayjon bilan birga)-oʻrin) |
| Aholi | |
• 1919-yilgi roʻyxat |
121.216 |
| Pul birligi | Manat |
| Vaqt mintaqasi | UTC+4 |
Qorabogʻ general-gubernatorligi (ozarbayjoncha: Qarabağ general-qubernatorluğu) — Ozarbayjon Demokratik Respublikasi davrida armanlarning Ozarbayjonga nisbatan yangi hududiy daʼvolari tufayli Qorabogʻda oʻrnatilgan vaqtinchalik maʼmuriy rejim.
Tashkil etilishi va faoliyati
Qorabogʻdagi voqealar munosabati bilan Ozarbayjon Xalq Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 1919-yil yanvar oyi boshida Shusha, Javanshir, Jabrayil va Zangezur uezdlari asosida vaqtinchalik general-gubernatorlik tashkil etishni taklif qildi. Hukumat ushbu taklifni qabul qildi va 1919-yil 13-yanvarda ushbu viloyatlarda vaqtinchalik general-gubernatorlik tashkil etish toʻgʻrisida qaror chiqardi.[1] 29-yanvarda ushbu lavozimga Xosrov bey Sultonov tayinlandi.[1] Ozarbayjon hukumatining ushbu qadamlaridan xavotirga tushgan Armaniston, shunday sharoitda Togʻli Qorabogʻga ochiqchasiga daʼvo qilib chiqdi. Ozarbayjon hukumati 31-yanvardagi javob notasida Qorabogʻ tarixan Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini taʼkidlab, Armanistonning Qorabogʻ gubernatorligi tashkil etilishiga eʼtirozini Ozarbayjon suverenitetiga tajovuz va ichki ishlariga aralashishga urinish deb baholadi.
1919-yil 1-fevralda rotmistr Guda Gudiyev Qorabogʻ general-gubernatori Xosrov bey Sultonovning oʻrinbosari etib tayinlandi.[2]
Tugatilishi
1919-yil oxirida Armaniston hukumati Togʻli Qorabogʻni "ozod qilish" uchun 19 million manat mablagʻ ajratdi. Buning natijasida 1920-yil mart oyida arman ayirmachilari yanada faollashdi. 22–23-mart kunlari Togʻli Qorabogʻda Armanistonning bevosita ishtiroki va Moskva buyrugʻi bilan Ozarbayjonga qarshi namoyishlar boʻlib oʻtdi. Ozarbayjon hukumatining harbiy va diplomatik choralari natijasida mart oyining oxiri va aprel oylarida armanlarning Qorabogʻdagi dushmanlik harakatlarining oldi olindi. Qorabogʻdagi voqealarning bunday rivojlanishida Ozarbayjon Demokratik Respublikasiga qarshi agressiya rejalarini tayyorlayotgan Sovet Rossiyasi va mamlakat ichidagi bolsheviklar tomonidan amalga oshirilgan qoʻporuvchilik va sabotaj harakatlari muhim rol oʻynadi. Aprel bosqini (1920) va Ozarbayjon Xalq Respublikasi qulaganidan keyin Qorabogʻ general-gubernatorligi faoliyati toʻxtatildi.[3]
Shuningdek qarang
Manbalar
- Musa, Prof. Ismayil. KARABAKH IN INDEPENDENT AZERBAIJAN HISTORY 1918-21. Visions of Azerbaijan, 2010 — 30–38-bet.
- Азербайджанская Демократическая Республика: 1918–1920: законодательные акты. Azərbaycan Nəşriyyatı, 1998.
- ↑ 1,0 1,1 Qanunverici aktlar 1998, s. 389.
- ↑ Qanunverici aktlar 1998, s. 410.
- ↑ Bəxtiyar Qaraca. „Qarabağ general-qubernatorluğunun yaradılması“ (az). Azərbaycan Qəzeti (2014-yil 29-yanvar). 2021-yil 18-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-yanvar.
Havolalar
- Qorabogʻ general-gubernatorligining tashkil etilishi — „Azərbaycan“ gazetasi.
- Qorabogʻ Ozarbayjon mustaqilligi tarixida (1918–1921) — Visions of Azerbaijan jurnali.
- Ozarbayjon Respublikasi Davlat Arxivi rasmiy sayti[sayt ishlamaydi]