Qora Oʻpqon

Qora o‘pqon"„- ushbu nazariya 1991-yilda bir necha ichki omillar natijasida parchalangan Sovet Ittifoqining chegaralarida vujudga kelgan vaziyatga nisbatan qo‘llanilgan. Ittifoqning janubiy va g‘arbiy qismlarida mustaqillikni e‘lon qilgan bir qancha davlatlarda Sobiq Ittifoqning kerakli resurslari qolib ketishi va uning salbiy ta‘siri mamlakat tashqi va ichki holatida yomon oqibatlarga olib keldi. Bu haqda amerikalik olim Z.Bjenskiyning “Buyuk shaxmat taxtasi" kitobida keltiriladi. Muallifning fikrlariga ko‘ra Sovet Ittifoqining yemirilishi uning chegara qismlarida o‘ziga xos o‘pqonni vujudga keltirdi va ayniqsa g‘arbiy qismda ko‘proq bu hodisa namoyon bo‘ldi. Katta resurslarga boy hududlarning qo‘ldan ketishi Rossiya tashqi siyosati uchun katta zarba bo‘ldi. Bundan tashqari Ukrainaning ham mustaqil bo‘lishi vaziyatni keskin holatga ko‘tardi. Chunki Ittifoq paytida bu hududdagi kerakli bo‘lgan narsalar qolib ketdi. Bunga o‘xshash vaziyat Markaziy Osiyo davlatlarining ham qo‘ldan ketishida namoyon bo‘ladi. Buyuk davlatning parchalanib ketishi nafaqat Rossiyaning tashqi ahvolini, balki uning ichki tizimiga ham katta ta‘sir qildi. Qolaversa, Ittifoqdan ajralib chiqib mustaqil bo‘lgan davlatlar ham katta muammolarga duch keldilar. Bu muammolar Rossiyaning yukiga yana bir yuk bo‘ldi. Dengizdagi ustunlikning ham ma‘lum darajada yo‘qotilishi ko‘pgina yomon natijalarni keltirib chiqardi.