Kontent qismiga oʻtish

Qishloq xoʻjaligi roboti

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Qishloq xoʻjaligi roboti — qishloq xo‘jaligi maqsadlarida qoʻllaniladigan robot. Bugungi kunda qishloq xoʻjaligida robotlarni qoʻllashning asosiy sohasi hosilni yigʻib olish bosqichiga toʻgʻri keladi. Robotlar yoki dronlarning qishloq xoʻjaligidagi yangi rivojlanayotgan tatbiqlariga begona o‘tlarga qarshi kurashish[1][2][3], urugʻ ekish, hosilni yigʻish, atrof-muhit monitoringi va tuproq tahlili kiradi[4][5][6].

Umumiy maʼlumotlar

Meva teruvchi robotlar, haydovchisiz traktorlar/purkagichlar va qoʻy junini qirquvchi robotlar inson mehnatining oʻrnini bosishga moʻljallangan. Aksar hollarda, vazifani boshlashdan oldin koʻplab omillarni (masalan, terilishi kerak boʻlgan mevaning oʻlchami va rangi) hisobga olish kerak boʻladi. Robotlardan bogʻdorchilikning boshqa vazifalarida, masalan, butalash, begona oʻtlarni tozalash, purkash va hokazolarda ham foydalanish mumkin. Jismoniy vazifadan tashqari, robotlar maʼlumot toʻplaydigan datchiklarga ham ega boʻlishi mumkin. Bu maʼlumotlar keyinchalik ekinning salomatligi, zararkunandalar va kasalliklarga qarshi kurash kabi turli jihatlarini kuzatishda ishlatiladi.

Robotlar chorvachilikda ham (chorvachilik robototexnikasi), masalan, avtomatik sog‘ish, yuvish va bichish kabi ishlarda qoʻllanilishi mumkin. Bunday robotlar qishloq xoʻjaligi sanoati uchun koʻplab afzalliklarga ega, jumladan, yangi mahsulotlarning yuqori sifati, ishlab chiqarish tannarxining pastligi va qoʻl mehnatiga boʻlgan ehtiyojning kamayishi shular jumlasidandir. Shuningdek, ular begona oʻtlar yoki paporotniklarni purkash kabi qoʻl mehnatini talab qiladigan vazifalarni avtomatlashtirish uchun ishlatilishi mumkin[7]. Bu ayniqsa traktorlar va boshqa inson boshqaradigan transport vositalaridan foydalanish operatorlar uchun juda xavfli boʻlgan joylarda qoʻl keladi.

Konstruksiyalar

Umuman olganda, mexanik dizayn ishchi organ, manipulyator va ushlagichdan iborat. Manipulyatorni loyihalashda bajariladigan vazifa, iqtisodiy samaradorlik va talab qilinadigan harakatlar kabi bir qancha omillarni hisobga olish lozim. Shuni taʼkidlash kerakki, qishloq xoʻjaligi robotlarining dizayni ular xizmat qiladigan maqsadlar kabi xilma-xildir. Masalan, gerbitsid sepadigan robotning dizayni sigir sogʻuvchi robotmikiga oʻxshamaydi.

Ishchi organ

Robotdagi ishchi organ bu robot qoʻlining (manipulyatorining) uchida joylashgan va turli qishloq xoʻjaligi operatsiyalari uchun foydalaniladigan qurilma. Hozirgacha ishchi organlarning bir necha xil turlari ishlab chiqilgan. Yaponiyada uzum bilan bogʻliq qishloq xoʻjaligi ishlarida hosilni yigʻish, rezavorlarni siyraklashtirish, purkash va qadoqlash (xaltalash) uchun maxsus ishchi organlar yaratilgan. Quyidagi loyihalar laboratoriya va dala tajribalarida oʻz samaradorligini isbotlagan boʻlsa-da, ular hali tijorat maqsadida keng qoʻllanilgani yoʻq.

Har bir ishchi organ bajariladigan vazifaning tabiati hamda maqsadli mevaning shakli va oʻlchamiga qarab loyihalashtirilgan. Masalan, hosilni yigʻib olishda qoʻllaniladigan ishchi organlar uzum shodalarini ushlash, kesish va surish uchun moʻljallangan.

Rezavorlarni siyraklashtirish uzumlar ustida bajariladigan yana bir operatsiya boʻlib, u uzumning bozor qiymatini oshirish, meva hajmini kattalashtirish va shodalanish jarayonini osonlashtirish uchun qoʻllaniladi. Siyraklashtirish uchun moʻljallangan ishchi organ yuqori, oʻrta va pastki qismlardan iborat. Yuqori qismda ochilib-yopiladigan ikkita plastinka va rezina mavjud. Ushbu ikki plastinka uzumni qisib, shoxchalarini kesadi va uzum shingilini ajratib oladi. Oʻrta qismda ignali plastinka, siquvchi prujina va yuzasi boʻylab teshiklar joylashgan boshqa bir plastinka bor. Ikki plastinka bir-birini qisganda, ignalar uzumda teshiklar ochadi. Soʻngra, pastki qismda joylashgan kesuvchi qurilma uzum shingilining uzunligini standartlashtirish uchun uni kesadi.

Purkash ishlari uchun moʻljallangan ishchi organ manipulyatorga biriktirilgan purkagich nozuldan iborat boʻladi. Amaliyotda ishlab chiqaruvchilar kimyoviy suyuqlikning uzum shingili boʻylab bir tekis taqsimlanishini taʼminlashga intiladi. Shu sababli, loyiha nozulni moʻljaldan maʼlum masofani saqlagan holda doimiy tezlikda harakatlantirish orqali kimyoviy moddaning teng taqsimlanishiga imkon beradi.

Manbalar

  1. ↑ Cousins, David „Self-driving Ibex robot sprayer helps farmers safely tackle hills“ (en-GB). Farmers Weekly (2016-yil 24-fevral). Qaraldi: 2016-yil 22-mart.
  2. ↑ Ackerman, Evan „Bosch's Giant Robot Can Punch Weeds to Death“. IEEE (2015-yil 12-noyabr).
  3. ↑ „Our Robots“. ACFR Confluence. 2020-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 9-avgust.
  4. ↑ Anderson, Chris „How Drones Came to Your Local Farm“ (en). MIT Technology Review. 2017-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 24-may.
  5. ↑ Mazur, Michal „Six Ways Drones Are Revolutionizing Agriculture“ (en). MIT Technology Review (2016-yil 20-iyul). Qaraldi: 2017-yil 24-may.
  6. ↑ Global Agriculture Robots Market Size By Type (Driverless Tractors, Automated Harvesting Machine, Others), By Application (Field Farming, Dairy Management, Indoor Farming, Others) By Geography Scope and Forecast (Report). Verified Market Research. September 2018. 3426. https://www.verifiedmarketresearch.com/product/global-agriculture-robots-market-size-and-forecast-to-2025/. 
  7. ↑ Belton, Padraig. „In the future, will farming be fully automated?“ (en-GB) (2016-yil 25-noyabr). Qaraldi: 2016-yil 28-noyabr.

Havolalar

Vikiomborda „Qishloq xoʻjaligi roboti“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

Vikilugʻatda agrimation nomli maqola mavjud. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Qishloq_xoʻjaligi_roboti&oldid=1231556" dan olindi