Qaytbay masjidi
| Masjid | |
Qaytbay masjidi
| |
_DSCF3446.jpg) | |
| Mamlakat |  Misr
|
| Shahar | Qohira |
| Koordinatalar | 30°1′45″N 31°14′46″E / 30.02917°N 31.24611°E |
| Meʼmoriy uslub | Mamluk meʼmorchiligi |
| Asosiy sana: 1475-yil
| |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiali | tosh |
Qaytbay masjidi, Qaytbay madrasasi nomi bilan ham tanilgan, Qohiradagi Qal’at al-Kabsh mahallasida joylashgan tarixiy diniy inshootdir. 1475-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, u Mamluk sultoni al-Ashraf Qaytbay homiyligida bunyod etilgan bir necha yodgorliklardan biridir. Tadqiqotchilar uni ham madrasa, ham masjid sifatida taʼriflashadi, ammo hozirda u masjid sifatida faoliyat yuritadi[1][2][3][4].
Tarixi
Hozirda masjid sifatida xizmat qilayotgan madrasa Jabal Yashkur tepaligining eng baland nuqtasida, Ibn Tulun masjidi yaqinida qurilgan. Hudud Qal’at al-Kabsh („Qoʻzichoq qal’asi“) nomi bilan tanilgan boʻlib, bu nom Ayyubiy sultoni as-Solih Ayyub tomonidan qurilgan saroy nomidan olingan. Maqriziyning yozishicha, keyinchalik bu saroy sulton an-Nosir Muhammad tomonidan vayron qilingan. Qaytbay madrasasining qurilishi 1475-yilda yakunlangan. Asosiy yozuvi (bunyodkorlik yozuvi) uni madrasa sifatida taʼriflaydi, biroq hozirda u masjid vazifasini bajaradi. Masjid 1992-yilgi zilzila vaqtida zarar koʻrgan va 2006-yilda taʼmirlangan[2][4].
Meʼmorchilik
Tashqi koʻrinish
Masjidning tashqi qismi ablaq uslubidagi gʻisht-terma (toʻq rangli va och rangli toshlar almashinuvi) bilan ajralib turadi, biroq Qaytbay davridagi boshqa yodgorliklar bilan solishtirganda nisbatan sodda boʻlib, faqatgina darvozalar va minorasida qimmatbaho bezaklarni uchratish mumkin. Ikki kirish darvozasi mavjud: biri sharqiy yoki shimoli-sharqiy burchakda, ikkinchisi esa gʻarbiy yoki janubi-gʻarbiy burchakda joylashgan. Tarixan sharqiy kirish bosh darvoza boʻlgan, ammo hozirda odatda sharqiy tomonidan kiriladi. Har ikkala portal masjid peshtoqlariga chuqurroq qilib joylashtirilgan boʻlib, uchbarg kamon koʻrinishi bilan yakunlanadi va tosh oʻymakorligi bilan bezatilgan. Sharqiy portal kesishma qismidagi bezakli soyabonga va geometrik bezaklarga ega, gʻarbiy portal esa muqarnas soyaboni va arabesk naqshlari bilan ajralib turadi. Davrning boshqa Mamluk yodgorliklaridan farqli oʻlaroq, bu yerda marmar bezaklar juda kam. Sharqiy qismda binoning asosiy yozuvi (bunyodkorlik kitobasi) joylashgan. Gʻarbiy portal yonida, chap tomonda, ilgari hayvonlar uchun suv joʻmragi yoki hod (suv oʻtkazgich, joʻyak) boʻlgan inshoot qoldiqlari boʻlib, u ushbu diniy majmuadan saqlanib qolgan qismdir[4][2][3].
Manbalar
- ↑ „Mamluk“, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press, 2009. ISBN 9780195309911.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Williams, Caroline. Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide, 7th, Cairo: The American University in Cairo Press, 2018 — 60–61-bet.
- ↑ 3,0 3,1 Behrens-Abouseif, Doris. Islamic Architecture in Cairo: An Introduction. Leiden, the Netherlands: E.J. Brill, 1989 — 147-bet. ISBN 9789004096264.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 O'Kane, Bernard. The Mosques of Egypt. American University of Cairo Press, 2016 — 205–209-bet. ISBN 9789774167324.