Qaytariya
Qaytariya – Tehronning shimoliy qismidagi, kengroq Shemiron tumaniga kiruvchi mahalla. Qaytariyada ayni nomdagi park ham mavjud. Mahallaga Qaytariya metro bekati xizmat qiladi.
Qaytariyaning qoʻshni hududlari – Niavaran, Kamroniya, Farmoniya, Ilohiya va Tajrish. Bu mahallaning shakllanishi, Shemiranatdagi boshqa koʻplab mahallalar kabi, dehqonchilik va bogʻdorchilik bilan bogʻliq. Mahallaga dastlab joylashgan aholining aksariyati Luriston ustonidagi Borujerd shahridan kelib oʻrnashgan[1].
Mashhur kishilari
- Murtazo Poshoyi – ushbu mahallada yashagan mashhur musiqachi.
Qaytariya parki
Qaytariya parki – Tehronning shimoliy qismida, Qaytariya mahallasida, Tehron munitsipalitetining 1-hududidagi 7-tumanga qarashli park.
Park Sadr avtomagistralining shimolida, Qaytariya koʻchasining oxirida joylashgan. Shimolda Farmoniya, janubda Feruz maydoni va Sadr avtomagistrali, sharqda Chizar va gʻarbda Qaytariya va Shariatiy koʻchalari bilan chegaralangan.
Tarixi
Oʻtmishda Qaytariya parki Nosiriddinshoh Qojarning oʻgay opa-singillaridan biriga tegishli boʻlgan. Tarixiy rivoyatlarga koʻra, bogʻning shimoli-gʻarbiy burchagida joylashgan, hozirgi madaniyat markazi va kutubxona sifatida foydalanilayotgan binoni Amir Kabir (Mirzo Toqiyxon) qurdirgan.
Dastlab bu bogʻ oʻrmon koʻrinishidagi zich daraxtlarga ega edi. 1977-yilda Tehronning oʻsha paytdagi meri – Gʻulomrizo Nikpey, Nosiriddinshohning oʻgʻli Zilli Sultonning qizi tomonidan tarbiyalangan nabirasi – katta Qaytariya bogʻini parkka aylantirdi. Bu ish uning merosdan olingan yerlarining bir qismini ehson qilishi, qolgan qismini esa Sodiq ud-Davla merosxoʻrlaridan va Qojar sulolasi avlodlaridan sotib olishi orqali amalga oshirilgan.
Shu sababli Qaytariya parki notekis tarhga ega boʻlib, taxminan 103 000 kvadrat metr maydonni egallaydi. Uning gulzor va maysazorlariga qoʻshilgan qadimiy, zich daraxtlar bogʻga oʻziga xos goʻzallik beradi[2].
1977-yilda bogʻning bir qismi merosxoʻrlar tomonidan shaharga topshirilib, parkka aylantirilgan. 1993-yilda bogʻning qolgan qismi ham parkka qoʻshilgan va bino taʼmirlanib, Millat madaniyat markazi sifatida qayta ochilgan.
Masjid qurilishi
2023 yilda Tehron munitsipalitetining Qaytariya parkida masjid qurish niyati haqidagi xabarlar paydo boʻldi. Bu masala ommaviy axborot vositalarida katta tortishuvga sabab boʻldi va keng jamoatchilik tomonidan qarshilik koʻrsatildi. Ayrimlar bunga sabab sifatida hududda qadimiy yodgorliklar borligini aytishdi, boshqalar esa bu loyihani asossiz deb bildi, chunki hududda yetarlicha masjid mavjud edi.
Oxir-oqibat, Qaytariya parkida masjid qurish rejasi toʻxtatildi va bekor qilindi[3][4].
Manbalar
- ↑ „Qeytariyeh قیطریه – Iran Gazetteer“ (en). Qaraldi: 2023-yil 17-may.
- ↑ „Gheytarieh Park“. 2020-yil 2-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 29-noyabr.
- ↑ Iran, Asr „What is Tehran Municipality pursuing in Gheytarieh Park? Building a mosque where ancient artifacts might exist? (Video)“ (fa). fa (2024-yil 3-aprel). Qaraldi: 2024-yil 3-aprel.
- ↑ Iran, Asr „Examining the Construction of a Mosque in Gheytarieh Park from a Jurisprudential Perspective“ (fa). fa (2024-yil 3-aprel). Qaraldi: 2024-yil 3-aprel.