Qatagʻon qurbonlari kuni
| Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni | |
|---|---|
|
| |
| Shahidlar xotirasi yodgorlik majmuasi (Toshkent) | |
| Turi | Milliy xotira kuni |
| Mamlakat | Oʻzbekiston |
| Sana | 31-avgust |
| Nishonlanadi | Har yili |
| Boshlangan | 2001-yil |
| Ahamiyati | Siyosiy qatagʻon qurbonlari xotirasini yod etish |
Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni — Oʻzbekiston Respublikasida har yili 31-avgust sanasida nishonlanadigan milliy xotira kuni. Ushbu sana sovet mustabid tuzumi davrida siyosiy qatagʻon qurboni boʻlgan minglab vatandoshlar xotirasini abadiylashtirish maqsadida joriy etilgan.[1]
Tarixi
XIX asr oxiri va XX asrning birinchi yarmida Turkiston oʻlkasida, ayniqsa sovet hokimiyati davrida keng koʻlamli siyosiy qatagʻonlar amalga oshirildi. Jadidlar, davlat arboblari, olimlar, yozuvchilar, shoirlar, din arboblari hamda milliy istiqlol gʻoyalarini ilgari surgan minglab insonlar taʼqib qilindi, qamoqqa tashlandi, surgun qilindi yoki qatl etildi. 1937–1938-yillardagi ommaviy repressiyalar qatagʻon siyosatining eng ogʻir bosqichi hisoblanadi.[2]
Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, tarixiy adolatni tiklash va qatagʻon qurbonlari xotirasini abadiylashtirishga alohida eʼtibor qaratildi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2001-yil 1-maydagi Farmoniga muvofiq 31-avgust sanasi Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni etib belgilandi.[3]
Huquqiy asos
Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2001-yil 1-maydagi Farmoni bilan taʼsis etilgan. Keyingi yillarda qatagʻon qurbonlari xotirasini oʻrganish, ularning nomini tiklash hamda tarixiy merosini tadqiq etishga qaratilgan bir qator normativ-huquqiy hujjatlar ham qabul qilingan.[4]
Xotirlash tadbirlari
Har yili 31-avgust kuni respublika boʻylab xotira tadbirlari, ilmiy-amaliy konferensiyalar, davra suhbatlari va maʼnaviy-maʼrifiy uchrashuvlar oʻtkaziladi. Asosiy tadbirlar Toshkent shahridagi Shahidlar xotirasi yodgorlik majmuasida tashkil etiladi. Bu yerda davlat va jamoat arboblari, olimlar, talabalar hamda keng jamoatchilik vakillari qatagʻon qurbonlari xotirasiga hurmat bajo keltiradilar.[5]
Qatagʻon qurbonlari xotirasi davlat muzeyi
2002-yilda Toshkent shahrida Qatagʻon qurbonlari xotirasi davlat muzeyi tashkil etilgan. Muzey ekspozitsiyasida Turkiston oʻlkasi tarixi, jadidchilik harakati, siyosiy qatagʻonlar, 1937–1938-yillardagi repressiyalar va mustaqillik yillarida tarixiy adolatni tiklash jarayoniga oid hujjatlar hamda eksponatlar namoyish etiladi.
Ahamiyati
Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni tarixiy xotirani asrash, mustaqillik va ozodlik yoʻlida jon fido qilgan insonlar xotirasini eʼzozlash hamda yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga xizmat qiladi.
Shuningdek qarang
- Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyi
- Shahidlar xotirasi yodgorlik majmuasi
- Jadidchilik
- 1937–1938-yillardagi Buyuk qatagʻon
Izohlar
- ↑ „Qatagʻon qurbonlarini yod etish kunini belgilash toʻgʻrisida“. Lex.uz. Qaraldi: 2026-yil 6-iyul.
- ↑ Qosimov, Begali. Qatagʻon qurbonlari. Sharq, 2002.
- ↑ „Qatagʻon qurbonlarini yod etish kunini belgilash toʻgʻrisida“. Lex.uz. Qaraldi: 2026-yil 6-iyul.
- ↑ „Siyosiy qatagʻon qurbonlari merosini chuqur oʻrganish chora-tadbirlari“. Lex.uz. Qaraldi: 2026-yil 6-iyul.
- ↑ „OʻzA – Qatagʻon qurbonlarini yod etish kuni“. OʻzA. Qaraldi: 2026-yil 6-iyul.