Kontent qismiga oʻtish

Qızılhacılı masjidi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Qızılhacılı masjidi
Sobiq masjid, 2015-yil
Mamlakat  Ozarbayjon
Joylashuvi Tabriz koʻchasi, Ganja shahri
Meʼmoriy uslub Arran maktabi meʼmorchiligi
Binokorlik sanasi 1877 yil
Gumbazlar soni 1
Gumbazlar soni 1
Qurilish materiallari qizil gʻisht, gips
Holati sobiq masjid,
hozirda kutubxona

Qızılhacılı masjidi ilgari masjid boʻlgan, tarixiy meʼmoriy yodgorlik sifatida tan olingan. Ozarbayjonning Ganja shahrida joylashgan.

1877-yilda qurilgan ushbu sobiq masjid 2001-yil 2-avgustdagi Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi

Qızılhacılı masjidi 1877-yilda Ganja shahrining Qızılhacılı mahallasida mahalliy aholi mablagʻlari hisobiga qurilgan[1][2]. Shahar aholisining aytishicha, masjidni „Shabanlı masjidi“ deb ham atashadi[3][4]. Ushbu nom mahalladagi qabila yoki qabila boshligʻining ismi bilan bogʻliq degan taxminlar mavjud[4]. Bundan tashqari, masjid nomi uni qurgan yoki qurilishiga boshlangʻich tashabbus koʻrsatgan shaxs bilan bogʻliq boʻlishi ham mumkin[3][4].

1928-yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik Partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni taʼlim maqsadlarida klublarga topshirgan[5]. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda bu son 1700 taga, 1928-yilda 1369 taga, 1933-yilda esa atigi 17 tani tashkil qilgan[5][6]. Shu davrda Qızılhacılı masjidi ham faoliyatini toʻxtatgan[7]. Vaqt oʻtishi bilan binoda ateizm klubi va omborxona joylashgan[7][4].

Ozarbayjon mustaqilligini qayta tiklagach, masjid 2001-yil 2-avgustdagi Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan[8].

Maʼlum muddat davomida binoda bolalar stomatologiya klinikasi faoliyat yuritgan[1]. Hozirda esa bino Ganja shahar 22-sonli kutubxona hisoblanadi[9].

Meʼmorchiligi

Masjid Ganjaga xos boʻlgan qizil gʻishtdan qurilgan[1][10]. Binoning ustki qismi gumbaz bilan qoplangan boʻlib, gumbazning temir qoplamasi uchburchak shaklida yasalgan hamda ustiga koʻza va oy oʻrnatilgan[7]. Eshikdan kirilgach, kichik bir koridor orqali toʻrtburchak shakldagi ibodat zaliga boriladi. Masjidning ichki qismi devorlari gips bilan qoplangan. Ichkarida yozuvlar mavjud emas, masjidning mehrobi ham yoʻq. Taxmin qilinishicha, mehrob binoda ateizm klubi faoliyat yuritgan davrda buzilgan[4][9].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Gəncənin maddi mədəniyyət abidələri (az). Bakı: Nurlan, 2004 — 73-bet. Qaraldi: 2024-yil 19-sentyabr (2024-yil 19-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan). 
  2. ↑ Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (az). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda, 2001 — 172-bet. ISBN 964-8121-59-1 (2021-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  3. ↑ 3,0 3,1 Əhmədov, Fərrux. Gəncənin tarix yaddaşı (az). Bakı: Şirvannəşr, 1998 — 167-bet. Qaraldi: 2024-yil 18-sentyabr (2024-yil 18-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan). 
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 „Gəncə şəhər Qızıl Hacılı məscidi“. sirat.az (2022-yil 5-aprel). 2023-yil 2-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 28-oktyabr.
  5. ↑ 5,0 5,1 Yunusov. Azərbaycanda İslam (az). Bakı: Zaman, 2004 — 141-bet. ISBN 9952-8052-2-5. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  6. ↑ Ələsgərova, Nəsrin „Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi – South Caucasus Region“ (ru). ge.boell.org (2005-yil 15-yanvar). 2019-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 4-sentyabr.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 „Gəncədə Borçalı köçkünlərinin tikdiyi Qızılhacılı məscidi“ (az). gencexeber.az (2021-yil 20-oktyabr). 2023-yil 6-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 28-oktyabr.
  8. ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
  9. ↑ 9,0 9,1 „Gəncə məscidlərinin acınacaqlı taleyi“. sirat.az (2022-yil 18-aprel). 2023-yil 29-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-sentyabr.
  10. ↑ Məmmədov, Mərdan. Gəncə abidələri (az). Bakı: Azərnəşr, 2021 — 94-bet. Qaraldi: 2024-yil 17-sentyabr (2024-yil 18-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan). 

Havolalar

Vikiomborda „Qızılhacılı masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Qızılhacılı_masjidi&oldid=725832" dan olindi