Praskoviya Arian

Praskoviya Naumovna Belenkaya Arian
Tavalludi	12-aprell 1864 yoki 1865; Sankt Peterburg, Rossiya imperiyasi
Vafoti	28-mart 1949; Moskva, Sovet Ittifoqi
Taxallusi	"Ar." (Ар. (rus tili))
Kasbi	yozuvchi, tarjimon, feminist va pedagog
Fuqaroligi	Rus
Faoliyat yillari	1884–1930-yillar
Tanlangan asarlari	First Womenʼs Calendar

Praskoviya Naumovna Arian (ruscha: Прасковья Наумовна Ариян (Ариан))^[1], qizlik familiyasi Belenkaya (ruscha: Беленькая; taxm. 1864 — 28-mart 1949) — rus yozuvchisi, tarjimon, feminist va pedagog edi.

U Rossiyada ayollar masalalariga bagʻishlangan yillik nashr — Birinchi ayollar taqvimi (Pervyi Zhenskii Kalendar − ruscha: Первый женский календарь)ni tashkil etgan, shuningdek keyinchalik Birinchi ayollar texnika instituti (Pervyi Zhenskii Politekhnicheskii Institut − ruscha: Первый женский политехнический институт)ga ham asos solgan. U maqolalarini „Ar.“ (ruscha: Ар.) taxallusi bilan yozgan^[2] .1930-yillarda u Leningraddagi Kirov Plant ishchilari uchun kurslarda oʻqitgan.

Hayoti

Arian yahudiy oilasida 1864 yoki 1865-yilda Sankt Peterburg shahrida, Rossiya imperiyasi poytaxtida tugʻilgan. U Sankt-Peterburgdagi Bestujev ayollar oliy kurslarining fizika-matematika boʻlimida oʻqiyotgan paytida radikal qarashlarga ega boʻla boshlagan. U oʻqishni tugatgan boʻlsa-da, yakuniy imtihonlarni topshirmagan.

Uning texnolog muhandis Miron Isayevich Arian (ruscha: Мирон Исаевич Ариян) bilan qachon turmush qurgani nomaʼlum^[3].

Faoliyati

Arian tarjimon va jurnalist boʻlib, turli nashrlarda, jumladan Birja xabarlari (Birzhevye Vedomosti ruscha: Биржевые ведомости) va Sanʼat va hayot (Iskusstvo i Zhiznʼ) kabi jurnallarda ishlagan.

Arian 1884-yilda Sankt-Peterburgda ishchilar uchun bolalar bogʻchasini tashkil etgan va keyingi oʻn yil davomida u yerda faoliyat yuritgan. 1889-yilda u ayollar uchun muhim masalalarni yorituvchi Birinchi ayollar taqvimini tashkil etadi. Unda yirik feministik tashkilotlar va ularning kongresslari haqida ham maʼlumotlar berilgan.

Bu nashr 1915-yilgacha har yili chop etilgan boʻlib, Arian uning noshiri, muharriri va tuzuvchisi boʻlgan. Yozuvchi Maksim Gorkiy, radikal faol Vera Figner, rassom Ilya Repin va psixolog Vladimir Bexterev ham ushbu taqvimga oʻz hissalarini qoʻshgan^[4].

Birinchi ayollar taqvimi

1912-yil / Первый женский календарь / [Сост.] П.Н. Ариян... - Санкт-Петербург : паровая скоропеч. "Труд", [1899]-[1915]. - 20. ... на 1912 год : XIV г. : Со статьями женщ.-врачей М.М. Волковой и С.С. Вольтке, проф. Дегена [и др.]. - [Санкт-Петербург : 1-я женск. тип. т-ва "Печатного станка", [1912]. - 418 с. разд. паг., 5 л. портр.
1913-yil / Первый женский календарь / Сост. П.Н. Ариян... - Санкт-Петербург : паровая скоропеч. "Труд", - 20. ... на 1913 год : XV г. - Санкт-Петербург : тип. "Бережливость", 1913. - 442 с. разд. паг., 8 л. портр. [8]
1914-yil / Первый женский календарь / [Сост.] П.Н. Ариян... - Санкт-Петербург : паровая скоропеч. "Труд", 1899-1915. - 20. ... на 1914 год : XVI г. - Санкт-Петербург : тип. "Бережливость", [1914]. - XXXVIII, 380 с., 6 л. портр.
1915-yil / Первый женский календарь / [Сост.] П.Н. Ариян... - Санкт-Петербург : паровая скоропеч. "Труд", [1899]-[1915]. - 20. ... на 1915 год : XVII г. Петроград : тип. "Я. Трей", [1915]. - [8], 168 с. : ил.

Tarjimalari

Вотель, Клеман. «Я - заядлый буржуй» («Je suis un affreux bourgeois» (fransuz tili)): Роман / Клеман Вотель ; Пер. с франц. П. Н. Ариян. - Ленинград : Книжные новинки, [1926]. - 218, [2] с.;
Маргерит, Виктор. «Молодые девушки» («Jeunes Filles» (fransuz tili)): Роман / Виктор Маргерит ; Пер. с франц. П. Н. Ариян. - Ленинград ; Москва : Петроград, [1927]. - 173 с.;
Шеро, Гастон. «Капризы судьбы» = «Le Vent du destin» : [Рассказы] / Гастон Шеро ; Пер. с франц. П. Ариян, В. Нибиэри. - Ленинград ; Москва : Книга, [1927] (М. : тип. М.К.Х. им. Ф. Я. Лаврова). - 111 с.;

Manbalar

↑ „RGALI / f. 1018 Arian Praskovya Naumovna (Belenkaya; 1865-1944) — publitsist“. 2019-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 28-mart.
↑ Imya: Ariyan, Praskovya Naumovna (12 apr. 1865, SPb. — ne ranee 1912) — izdatelnitsa, jurnalistka / Psevdonimi: Ar. / Masanov I. F. Slovar psevdonimov russkix pisateley, uchenix i obщestvennix deyateley: V 4 t. — T. 4. — M., 1960. — S. 41;
↑ Ruthchild, p. 30
↑ Ruthchild, pp. 30–31

Adabiyotlar

Ruthchild, Rochelle Goldberg „Arian, Praskov'ia Naumova Belenkaia“, . Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe : 19th and 20th Centuries. New York: Central European University Press, 2005. ISBN 978-963-7326-39-4.

[1] „RGALI / f. 1018 Arian Praskovya Naumovna (Belenkaya; 1865-1944) — publitsist“. 2019-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 28-mart.

[2] Imya: Ariyan, Praskovya Naumovna (12 apr. 1865, SPb. — ne ranee 1912) — izdatelnitsa, jurnalistka / Psevdonimi: Ar. / Masanov I. F. Slovar psevdonimov russkix pisateley, uchenix i obщestvennix deyateley: V 4 t. — T. 4. — M., 1960. — S. 41;

[3] Ruthchild, p. 30

[4] Ruthchild, pp. 30–31

[1]

[2]

[3]

[4]