Kontent qismiga oʻtish

Porco Rosso

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Porco Rosso
Kanji 紅の豚
Literal meaning Crimson Pig
Revised Hepburn Kurenai no Buta
Directed by Hayao Miyazaki
Screenplay by Hayao Miyazaki
Based on Hikōtei Jidai
–Hayao Miyazaki
Produced by Toshio Suzuki
Starring
Cinematography Atsushi Okui
Edited by Takeshi Seyama
Music by Joe Hisaishi
Production
company
Distributed by Toho
Release date
Running time
 94 minutes
Country Japan
Language Japanese
Box office $44.6 million (est.)

Porco Rosso (yaponcha: 紅の豚, Kurenai no Buta?, both soʻzma-soʻz tarjimasi — „Red/Crimson Pig“) — 1992-yilda suratga olingan yapon animatsion sarguzasht fantastik film. Uning ssenariysini yozgan va rejissyori — Xayao Miyazaki. Film Miyazakining 1989-yilda chop etilgan «Hikōtei Jidai» mangasi asosida yaratilgan.[1] Filmni Tosio Suzuki producerlik qilgan, animatsiyasini Studio Ghibli tayyorlagan. Yaponiyada uni Toho kompaniyasi tarqatgan, musiqasini Jo Xisaishi bastalagan. Yapon ovoz aktyorlari orasida Shuichiro Moriyama, Tokiko Kato, Akemi Okamura va Akio Otsuka bor. Voqealar urushlararo davrdagi Oʻrta yer dengizining badiiy talqinida kechadi. Film Miyazakining aviatsiyaga, Yevropa makonlariga va 20-asr boshlari tarixiga uzoq yillik qiziqishini aks ettiradi.

Hikoya Marko Pagot haqida. U italiyalik, Birinchi jahon urushining sobiq qiruvchi uchuvchi asi. Hozir u mustaqil ishlaydigan mukofot ovchisi (bounty hunter) boʻlib, Adriatik dengizi ustida harakat qiluvchi havo qaroqchilari guruhlarini ovlaydi. Nomaʼlum sabablarga koʻra Marko odamsimon choʻchqaga aylangan va Porko Rosso (soʻzma-soʻz tarjimasi — „Red Pig“) nomi bilan yashaydi. Uni yengish uchun joʻrttaga gapiradigan amerikalik uchuvchi Donald Kertis yollanadi. Shunda Porko yosh muhandis Fio Pikkolo yordamida samolyotini qayta qurishga majbur boʻladi. Shu bilan birga, u oʻz oʻtmishi xotiralari va urushdan keyingi hissiy yolgʻizlik bilan yuzlashadi.

«Porko Rosso» havo sarguzashtlarini fantastika va romantik drama unsurlari bilan uygʻunlashtiradi. Film umidsizlik, shaxsiy oʻzlik va urushning ruhiyatda qoldirgan chuqur izlari mavzularini yoritadi. Unda Miyazakining urushga qarshi qarashi va urushlararo Italiyada kuchayib borayotgan fashizmga tanqidiy munosabati ham namoyon boʻladi. Shu bilan birga, rejissyor ijodiga xos batafsil mexanik dizayn va keng qamrovli parvoz sahnalari orqali ilk aviatsiyaning hunarmandchiligi va romantikasi tarannum etiladi.

Film uchun Japan Airlines buyurtmasi bilan ingliz tilidagi dublyaj varianti tayyorlangan va u faqat Yaponiyada namoyish etilgan. Keyinchalik filmni Walt Disney Home Entertainment qayta dublyaj qildi. U 2005-yil 22-fevralda AQSh va Kanadada DVD hamda Blu-ray formatida chiqdi. GKIDS Studio Ghibli bilan tuzilgan yangi kelishuvga koʻra, filmni 2017-yil 21-noyabrda Blu-ray va DVD formatida qayta chiqardi.

Syujet

1929-yilda italiyalik qiruvchi uchuvchi as, Birinchi jahon urushi ishtirokchisi va mukofot ovchisi Porko Rosso okean layneriga yordam chaqiruvi kelgach, yoʻlga chiqadi. Laynerga havo qaroqchilari hujum qilib, bolalarni garovga olgan va qimmatbaho buyumlarni tortib olgan edi. Porko nomaʼlum yoʻl bilan choʻchqa kallasiga aylanish la’natiga uchragan. U qaroqchilarni mahorat bilan aldab oʻtib, garovdagilarni qutqaradi. Qaroqchilar esa qimmatbaho buyumlarning yarmi bilan qochib ketadi. Kechqurun Porko bolalikdagi doʻsti Gina bilan uning «Adriano» mehmonxonasida kechki ovqat qiladi.

Qaroqchilar hujumlarida yordam berishi uchun amerikalik as Kertisni yollaydi. Kertis Ginaga oshiq boʻladi, Gina esa Porkoni sevadi. Porko qizil gidrosamolyotini taʼmirlatish uchun Milanga uchib ketayotganda, Kertis uni urib tushiradi. Porko omon qoladi va shikastlangan samolyoti bilan safarni qayiqda davom ettiradi. Bu Ginaning jahlini chiqaradi. U Porkoga Italiyada uni hibsga olish toʻgʻrisida order borligini eslatadi.

Porko Milanda oʻz mexanigi Pikkolo bilan uchrashadi. Pikkoloning oʻgʻillari koʻchib ketgani uchun ishni uning yosh nevarasi Fio bajaradi. Porkoning samolyoti tayyor boʻlgach, Fio uning bilan uyga qaytadi. Agar maxfiy politsiya ularni hibsga olsa, bu ularga niqob boʻladi. Ular Porko Pikkoloni yordam berishga majburlash uchun Fioni garovga olgan, deb daʼvo qilishlari mumkin edi. Yangi fashistik hukumat qaroqchilarni oʻz maqsadlarida yollamoqda. Shu sababli Porko ishsiz qoladi.

Kertis Ginaga turmush qurishni taklif qiladi, lekin Gina Porkoni kutayotganini aytadi. Gina har kuni tushdan keyin bogʻida oʻtirib, Porkoning kelishini kutadi. Biroq Porko unga faqat kechasi, xira yorugʻlik uning qiyofasini yashirgan paytda tashrif buyuradi. Qaroqchilar Porko va Fioga pistirma qoʻyadi, Kertis esa Porkoni duelga chorlaydi. Fio shunday shart qoʻyadi: agar Porko gʻalaba qozonsa, Kertis Pikkolo kompaniyasiga qarzini toʻlaydi. Agar Kertis yutsa, Fioga uylanishi mumkin.

Porko snaryadlarni tayyorlayotganda Fio uning haqiqiy yuzini bir lahza koʻrib qoladi. Porko Fioga Birinchi jahon urushidan bir voqeani aytib beradi. Gina Porkoning uchuvchi doʻsti Bellini bilan turmush qurgandan soʻng, ularning eskadroniga hujum qilishgan. Porko taʼqibchilaridan qutulish uchun bulut ichiga kirgan. U hushidan ketib, bulutlar ustidagi mutlaq sukunatda uygʻongan. Havo jangida halok boʻlgan uchuvchilar, jumladan Bellini ham, bulutdan chiqib, birga uchib borayotgan minglab samolyotlar oqimi tomon koʻtarilgan. Porko Gina yoʻli bilan Bellini oʻrniga oʻlishni taklif qilgan, ammo behuda. Soʻng u yana uygʻonib, dengiz ustida past balandlikda yolgʻiz uchib borayotganini koʻrgan. U oʻz taqdiri «yolgʻiz uchish» ekanligini anglagan. Fio uni koyiydi va yonogʻidan oʻpadi.

Ikkala samolyotning qurollari tiqilib qolgach, Kertis va Porkoning havo jangi boks bellashuviga aylanadi. Porko Kertisni xotinbozlikda ayblaydi. Kertis esa Porkoning ahvoli battarroq, deb javob beradi: Fio unga oshiq, Gina esa boshqa hech kimni koʻrmay, uni kutmoqda, lekin Porko ularga javob qaytarmaydi. Jangchilar bir-birini nokaut qilib, sayoz suvga yiqiladi. Gina Porkoni chaqiradi. Porko birinchi boʻlib oʻrnidan turadi va gʻolib deb eʼlon qilinadi. Gina Italiya harbiy havo kuchlari yoʻlda ekanini ogohlantiradi va hammani oʻz mehmonxonasiga yigʻilishga taklif qiladi. Porko Ginadan Fioga qarashini soʻrab, ortiga burilib ketadi. Fio Porkoni oʻpadi.

Porko harbiy havo kuchlarini oʻzidan chalgʻitishga ixtiyoriy rozi boʻladi va Kertisni ham oʻzi bilan chorlaydi. Ular samolyotlari tomon borayotganda Kertis Porkoning yuzini bir lahza koʻrib qoladi va uning oʻzgarganini aytadi. U yaxshiroq qarab olishni soʻraydi, ammo rad etiladi. Fio reaktiv gidrosamolyotda uchib borar ekan, epilogni hikoya qiladi. Porko Italiya harbiy havo kuchlaridan ustun kelib, ozod yurishda davom etgan. Fio Pikkolo aviakompaniyasining prezidenti boʻlgan. Kertis mashhur aktyor boʻlgan. Qaroqchilar esa keksayganlarida ham «Adriano» mehmonxonasiga kelib turgan. Fio aytishicha, Ginaning Porko Rossoga boʻlgan umidi roʻyobga chiqqan-chiqmagani ularning sirligicha qolgan. Fio mehmonxona ustidan uchib oʻtayotganda, Gina bogʻi yonida qizil gidrosamolyot langar tashlab turibdi. Gina bogʻining kadri esa uning endi u yerda kutib oʻtirmaganini koʻrsatadi.

Rollar

Shūichirō Moriyama
Michael Keaton
Porco was voiced by Moriyama in Japanese and Keaton in the 2005 English dub
Character name Voice actor
Original English dub Japanese English
Original, 1992 Japan Airlines, 1992 Walt Disney Pictures, 2005
Porco Rosso / Marco Pagot Porco Rosso / Marco Rossolini Shūichirō Moriyama Ward Sexton[2][3] Michael Keaton
Donald Curtis Akio Otsuka Unknown Cary Elwes
Fio Piccolo Akemi Okamura Lynn Eve Harris[2][3] Kimberly Williams-Paisley
Madame Gina Tokiko Kato Unknown Susan Egan
Mr. Piccolo Sanshi Katsura David Ogden Stiers
Ferrarin Ferrari Mahito Tsujimura Tom Kenny
Capo Boss Tsunehiko Kamijō Brad Garrett
Mamma Aiuto Gang Members Reizō Nomoto Bill Fagerbakke
Osamu Saka Kevin Michael Richardson
Yuu Shimaka Barry Gjerde[2][3][4] Frank Welker

Filmning frantsuz tilidagi dublyajida Porko rolini Jan Reno ijro etgan.[5]

Ishlab chiqarish

Film dastlab Japan Airlines uchun uchish vaqtida namoyish etiladigan qisqa film sifatida rejalashtirilgan edi. U Xayao Miyazakining mangasi «Uchar qayiqlar davri» asosida yaratilishi kerak edi. Biroq keyinchalik u toʻliq metrajli filmga aylandi. «Kikining yetkazib berish xizmati» filmining muvaffaqiyati Miyazakining keyingi filmiga bosim oʻtkazdi. Shu sababli u «Porko Rosso»ni qisqaroq, bevosita videoga chiqariladigan oraliq loyiha sifatida yaratishga qaror qildi.

Ishlab chiqarish 1989-yil yozida boshlandi, ammo yuqori xarajatlar tufayli tez orada toʻxtab qoldi. Keyingi qishda producer Tosio Suzuki filmda samolyotlar koʻp boʻlgani uchun uni aviakompaniyalarga tarqatishni taklif qildi. Gʻoya Japan Airlinesga taqdim etildi va loyiha Yaponiyaning uchish vaqtida namoyish etiladigan birinchi badiiy filmiga aylandi. U faqat xalqaro reyslarda koʻrsatilishi kerak edi.[6]

1990-yil noyabrida ishlab chiqarish ¥200 000 000 boshlangʻich byudjet va yarim soatlik davomiylik bilan davom ettirildi. Miyazakining syujet taxtalari (storyboard) kengaygani sababli, 1991-yil avgustida davomiylik 45 minutgacha, keyinroq esa bir soatgacha uzaytirildi. Shu bilan loyiha toʻliq metrajli film maqomiga ega boʻldi. Kinoteatrlarda namoyish etish kelishilgunga qadar ish toʻxtatildi. Kelishuvga koʻra, uchishdagi namoyish endi bir oy oldin boʻlishi kerak edi.[6]

Miyazaki Suzuki bilan ishlab, syujet taxtalarini tayyorlash jarayonida katta qiyinchiliklarga duch keldi. Bu muammolar Gina obrazi va uning Porko bilan munosabatini, Porkoning la’natini hamda tush sahnasini kiritish orqali hal etildi. Tush sahnasi Roald Dalning «They Shall Not Grow Old» qissasidan ilhomlangan.[6]

Yugoslaviyadagi urush ishlab chiqarishga soya soldi va filmning ohangini jiddiyroq qilishga undadi. Film dastlab Dalmatsiyada sodir boʻladigan qilib moʻljallangan edi. Aviakompaniya filmning asosiy sarmoyadorlaridan biri boʻlib qoldi va uni kinoteatrlarda namoyish etishdan ancha oldin uchish vaqtida koʻrsatdi.[7] Shu sababli filmni tanishtiruvchi ochilish matni bir vaqtning oʻzida yapon, italyan, koreys, ingliz, xitoy, ispan, arab, rus, frantsuz va nemis tillarida koʻrsatiladi. Filmni animatsiyalashda Telecom Animation Film Co., Ltd. ham yordam berdi.

Tarix, geografiya va siyosat

Stiniva Beach
Stiniva Beach and Porco Rosso's hidden beach

Marko — Birinchi jahon urushi (First World War) qahramoni boʻlgan italiyalik. Flashback sahnasida u Avstriya-Vengriya qiruvchi samolyotlariga qarshi kurashayotgani koʻrsatiladi. Voqealar Shimoliy Italiyada, jumladan Milanda, shuningdek, Italiya va Xorvatiyaning Adriatik dengizi sharqiy sohilida kechadi. Ayrim joylar Italiya koʻllaridagi baʼzi orollarga oʻxshaydi. Porko yashirinadigan berkitma plyaj Xorvatiyaning Vis oroli janubiy qismidagi Stiniva plyajiga kuchli oʻxshaydi.[8]

Miyazaki filmning yaratilishidagi siyosiy vaziyat haqida «Empire» jurnaliga bergan intervyusida gapirdi. U film ustida ishlash davrida boshlangan mojarolar («Dubrovnik» qamali va boshqalar) «Porko Rosso»ni ancha murakkab va qiyin filmga aylantirganini aytdi.[9]

Yaqqol tarixiy va siyosiy voqelikdan tashqari, kamida bir tadqiqotchi filmdagi ochiq tarixiy ishoralarni «vakon yosay» (Jp; «yapon ruhi, gʻarb ilmi») tushunchasining ifodasi sifatida talqin qilish mumkinligini taʼkidlagan. Bu — Meydzi davridan beri yapon rassomlarida kuzatiladigan moyillik. Ular Yevropani ajoyib qilib tasvirlaydi, shu bilan birga yapon oʻzligini saqlash uchun zarur masofani ham ushlab turadi. Akademik Kris Vud shunday deydi: «„Porko Rosso“da Yevropa ram etilgan, zavqli istemol maskani sifatida tasvirlangan, uzoqlashtirilgan va turistik nigoh orqali koʻrsatilgan».[10]

Ilk aviatsiyaga ehtirom

Aermacchi gidrosamolyotlari Italian Air Force Museum

Filmda tasvirlangan xayoliy «Pikkolo» aviakompaniyasi italiyalik samolyotsozlik kompaniyalari Caproni va Piaggio asosida yaratilgan. Oxirgi sahnadagi reaktiv samolyot gʻoyasiga koʻra Caproni C-22Jga juda oʻxshaydi. Uni Caproni konstruktori Karlo Ferrarin loyihalagan. Uning ismi filmda Markoning harbiy havo kuchlaridagi uchuvchi doʻstiga berilgan. Reaktiv amfibiya V shaklidagi dumga ham ega. U Magister reaktiv oʻquv samolyotini biroz eslatadi. Filmda Savoia-Marchetti S.55, Fiat C.R.20 va Macchi M.39 samolyotlari ham koʻrsatilgan.[11]

Porkoning harbiy havo kuchlaridagi doʻsti Ferrarin Italiya harbiy havo kuchlari uchuvchisi Arturo Ferrarindan ilhomlangan. U 1920-yilda Ansaldo SVA.9 samolyotida Rimdan Tokiogacha uchgan.[12] Bundan tashqari, «Gibli» nomi bilan mashhur Caproni Ca.309 yengil razvedka samolyoti Miyazaki va Takaxatanining animatsiya studiyasiga nom boʻlgan.

Porkoning samolyoti Savoia S.21 nomi bilan ataladi, ammo Macchi M.33 asosida yaratilgan.[13] Pikkoloning dvigatel ustaxonasida Porkoning qayta qurilgan Savoia S.21 samolyotiga oʻrnatiladigan dvigatelning klapan qopqoqlarida ham «Ghibli» soʻzi koʻrinib turadi. Dizayni jihatidan u tor burchakli V-12 dvigatel boʻlib, oʻsha davrdagi poyga dvigatellariga oʻxshaydi. Pikkolo uning bir yil oldin Shnayder kubogi poygasidagi poyga samolyotida ishlatilganini aytadi.

1930-yillar boshida italiyalik gidrosamolyot konstruktorlari jahon tezlik rekordlarini oʻrnatdi (masalan, italiyalik samolyot konstruktori Mario Kastoldi loyihalagan Macchi M.C.72). Tezlik rekordini oʻrnatishga urinish chogʻida halok boʻlgan sinov uchuvchilaridan birining ismi Bellini edi. Filmda Porkoning uchuvchi doʻstiga ham shu ism berilgan. Italiyaning yetakchi qiruvchi asları Frachesko Barakka va Adriano Viskonti ham filmda koʻrinadi.[11]

Bosh qahramonning asl ismi Marko Pagot Italiya animatsiyasi kashshoflari — Pagot aka-ukalariga ham ehtiromdir. Nino va Toni Pagot Italiyaning birinchi toʻliq metrajli animatsion filmi «Dinamit aka-ukalar»ning mualliflari boʻlgan. Ninoning oʻgʻli Marko va qizi Ji Pagot[14] esa «Sherlok Xaund» ishlab chiqarilishida Miyazakining hamkorlari boʻlgan.

Ayni paytda Kertis obrazi amerikalik aviatsiya kashshofi Glenn Hammond Kertiss nomi bilan atalgan boʻlishi mumkin. U aka-uka Raytlar bilan birga Curtiss-Wright korporatsiyasiga asos solgan. Kertisning samolyoti — Curtiss R3C. U 1925-yilgi Shneyder kubogi poygasi uchun yaratilgan (Porko Kertis bilan birinchi marta uchrashganda shu poygani eslaydi). Bu obraz Ronald Reyganga ham bilvosita ishora qiladi: Kertisning orzulari faqat Gollivud bilan cheklanmay, prezidentlikka ham qaratilgan. Kertis xarakterining qolgan qismi esa oʻsha davrda Errol Flinn ijro etgan sarguzasht filmlari qahramonlaridan olingandek koʻrinadi. Hatto ularning jag chizigʻi ham oʻxshash. Kertis ham dengiz qaroqchilariga xos jasoratli, urushga tayyor va umuman xulq-atvori jihatidan ularga yaqin, shu bilan birga ishqiy ehtirosga ham boy.

Setouchi Seaplane kompaniyasining Kodiak 100 samolyoti, L’ala Rossa rangida

2017-yilda Miyazaki va prodyuser Toshio Suzuki Setouchi Seaplanes kompaniyasi bilan hamkorlik qildi. Bu yapon kompaniyasi Yaponiyaning Seto ichki dengizi hududida Kodiak 100 gidrosamolyotlarida parvoz qiladi. Hamkorlikda Kodiak 100-0143 samolyoti uchun L'ala Rossa rangidagi maxsus nashr bezagi ishlab chiqildi.[15][16][17]

Miyazaki aviatsiya tarixi mavzusiga 2013-yilda chiqqan Shamol qoʻzgʻaldi filmida yana murojaat qildi.

Chiqarilishi

Film Yaponiyada 1992-yil 18-iyulda Toho tomonidan namoyish etildi. Tokuma Shoten uni 1993-yilda VHS formatida chiqardi. Keyinroq film Buena Vista Home Entertainment Japan (hozirgi Walt Disney Studios Japan) tomonidan 1999-yil 23-aprelda VHS formatida qayta chiqarildi. DVD nashri 2002-yil 18-dekabrda chiqdi. Film Blu-ray formatida 2013-yil 6-noyabrda, DVD nashrining qayta chiqarilishi esa 2014-yil 16-iyulda amalga oshirildi.

Japan Airlines xalqaro reyslarda koʻrsatish uchun inglizcha dublyaj buyurtma qildi. U 1992-yilda Yaponiyada tayyorlandi. Dublyaj ustidan Uord Sekston nazorat olib bordi va Porko rolini ham oʻzi ijro etdi.[2][3] Sekston loyihani Yaponiyadagi ingliz tilli aktyorlar uchun juda katta deb hisoblagan. Shunga qaramay, Studio Ghibli rahbarlik unga topshirilishini talab qildi.[2] Bu dublyaj 1996-yilgi Ghibli ga Ippai Laserdisc Box Set toʻplamiga va filmning 2002-yilgi yapon DVD nashriga kiritilgan. Ikkala nashr ham hozir sotuvda yoʻq.

Walt Disney Home Entertainment filmni 2005-yil 22-fevralda DVD formatida, 2015-yil 3-fevralda esa Blu-ray formatida chiqardi. Ikkala nashrda ham Maykl Kiton, Keri Elvis, Syuzan Igan va Kimberli Uilyams-Peysli ovozlari yangi inglizcha dublyajda ishtirok etgan. Bu dublyaj koʻpchilik xalqaro nashrlarga, shuningdek, 2014-yilgi yapon DVD nashriga ham kiritilgan. Dublyaj ustidan Toni Bankroft nazorat olib bordi. Matnini Ghibli filmlarining dublyaj ssenariylarini tez-tez yozadigan Don va Sindi Hyuitt yozdi. GKIDS Studio Ghibli bilan tuzilgan yangi kelishuvga koʻra, filmni 2017-yil 21-noyabrda Blu-ray va DVD formatlarida qayta chiqardi.[18]

Saundtrek

Porco Rosso saundtrekini Joe Xisaishi bastalagan. U 1992-yil 25-iyulda chiqdi. Musiqa 70 nafar musiqachidan iborat toʻliq orkestr ishtirokida yozilgan.[19]

Saundtrekda Tokiko Kato ijro etgan ikkita vokal qoʻshigʻi bor. U Jina obraziga yapon tilida ovoz ham bergan. Miyazaki Katoning uzoq yillik muxlisi boʻlib, uni bu rolga aynan shu sababli tanlagan.

Boshlanish kuyi — «Le temps des cerises» («Gilos pishgan payt»). Bu fransuz qoʻshigʻining matnini Jan-Batist Klement 1866-yilda yozgan, musiqasini Antuan Renar bastalagan. Qoʻshiq dastlab ishq haqida boʻlgan. Biroq u 1871-yilgi Parij kommunasi va Fransiyadagi chap siyosiy anʼana bilan mustahkam bogʻlanib qolgan. Yakunlovchi kuy — «Toki ni wa Mukashi no Hanashi wo» («Gohida eski kunlar haqida gaplashaylik»). Uning soʻzi va musiqasini Katoning oʻzi yozgan.

Qabul qilinishi

Kassa daromadi

Porco Rosso 1992-yilda Yaponiya bozorida birinchi oʻrinni egalladi. Uning prokat tushumi ¥2,8 billion[20] boʻldi, umumiy kassa daromadi esa ¥5,4 billion,[21][22] edi. Bu oʻsha paytda $43,000,000Expression error: Unexpected < operator. ga teng edi.

Fransiyada film 167 793 ta chiptaga sotildi.[23] Boshqa Yevropa davlatlarida u 573 719 dollar daromad keltirdi.[24] Yaponiya va Yevropada yigʻilgan umumiy daromad taxminan $44 580 477 ni tashkil etdi.

Tanqidchilar fikri

Film 1993-yilda Annesi xalqaro animatsion filmlar festivalida «Cristal du long métrage» («Eng yaxshi toʻliq metrajli film mukofoti»)ni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u Time Out'ning eng yaxshi 50 animatsion film roʻyxatiga kirdi.[25] Rotten Tomatoes saytida 25 tanqidchi sharhining 96 foizi ijobiy, oʻrtacha baho 10 balldan 8,2 ni tashkil etadi.[26] Metacritic sharh agregatorida film 11 tanqidchi sharhi asosida 100 balldan 83 ball olgan. Bu «umumiy eʼtirof»ni bildiradi.[27]

Left Field Cinema nashrining muallifi Uilson Maklaklan filmni «Studio Ghibli filmlari orasida eng kam baholangani» deb hisoblagan. The New York Times sharhlovchisi Jeannette Catsoulis shunday yozgan: «Janob Miyazaki xayol va tarixni pastel ranglarga boy, feminizmi kabi qarshilik koʻrsatib boʻlmaydigan hikoyaga uygʻunlashtirgan.»[26] TV Guide sharhlovchisi Robert Pardi filmga 5 yulduzdan 4 tasini bergan va shunday degan: «Miyazaki Gollivudning urush davridagi sarguzasht filmlariga hurmat bildirgan. Bu durdona baland uchuvchi cho‘chqaning sarguzashtlariga asoslangan ... Animatsion filmning koʻrkam tasviri uni qahramonlikka cho‘chqaxona nuqtayi nazaridan qaraydigan kulgili ssenariy bilan uygʻunlashgan ... Donald H. Devis va Sindi Hyuitt Devis filmni amerikalik tomoshabinlar uchun mukammal moslashtirgan. Eski filmlardagi qolipli holatlarni kulgiga olgan bu parodiya va pastish doʻstlik va sadoqatning qutqaruvchi kuchini ulugʻlovchi madhiya sifatida ham yuksaladi.»[28]

Madaniy taʼsiri

Porko Rosso va uning «Fashistdan koʻra choʻchqa yaxshi» degan mashhur jumlasi ispaniyalik baʼzi sanʼatkorlar davrasida ramziy shiorga aylandi. Bu shior odamlarni Ispaniyaning 2023-yilgi umumiy saylovlarida konservativ va ittifoqchi oʻta oʻng partiyalarga qarshi ovoz berishga chaqirdi.[29]

Ehtimoliy davomi

2011-yilda Miyazaki Ponyodan keyingi bir necha filmi muvaffaqiyatli chiqsa, Porco Rosso davomini suratga olishni istashini aytgan. Filmning ishchi nomi Porco Rosso: The Last Sortie edi. Voqealar Ispaniya fuqarolar urushi davrida kechishi, Porko esa tajribali uchuvchi sifatida paydo boʻlishi kerak edi.[30] Davomni Miyazakining oʻzi yaratishi kerak edi. Biroq studiya keyinchalik bu davom hozirgi rejalarida yoʻqligini bildirdi.

Manbalar

  1. ↑ „Kurenai No Buta (Porco Rosso, The Crimson Pig) (1992) Feature Length Theatrical Animated Film“. Bcdb.com. 2013-yil 18-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 19-oktyabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Reed, Philip J „In the Mouth of Madness“, . Resident Evil, First (English), Boss Fight Books, 2020. ISBN 978-1-940535-25-8. Qaraldi: 2023-yil 19-mart. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Reed, Philip J. „REactors“. Noiseless Chatter (2020-yil 18-may). 2024-yil 19-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-yanvar.
  4. ↑ Gjerde, Barry „Narration Profile“. The Barry Gjerde Homepage. 2005-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-yanvar.
  5. ↑ Toyama, Ryoko „FAQ // Porco Rosso“. Nausicaa.net. 2012-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-yanvar.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Miyazaki, Hayao. The Art of Porco Rosso, 6th (English), Japan: Tokuma Shoten, February 2005. ISBN 978-1591167044. 
  7. ↑ „Porco Rosso Review“. Omohide. 2014-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 13-may.
  8. ↑ Sinke „Discover Stiniva, One of CNN's Favorite Beaches“ (en-US). Croatia Times (2019-yil 12-fevral). 2023-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-oktyabr.
  9. ↑ Jolin, Dan (September 2009). "Miyazaki on Miyazaki". Empire (243): 119. https://www.empireonline.com/movies/features/hayao-miyazaki/. 
  10. ↑ Wood, Chris (Winter–Spring 2009). "The European fantasy space and identity construction in Porco Rosso". Post Script 28 (2): 112. http://connection.ebscohost.com/c/articles/39660078/european-fantasy-space-identity-construction-porco-rosso. Qaraldi: July 31, 2019. Porco Rosso]]
  11. ↑ 11,0 11,1 „Il Porco Rosso: il volo di Miyazaki nell'aviazione italiana“ (Italian). Fanacea (2016-yil 21-sentyabr). 2021-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  12. ↑ Bendazzi, Giannalberto (2015). Animation: A World History (Wayback Machine saytida June 12, 2018, sanasida arxivlangan), Vol. III, p. 221. CRC Press. ISBN 1-31751988-4
  13. ↑ McCarthy, Helen. Hayao Miyazaki: Master of Japanese Animation: Films, Themes, Artistry (en). Stone Bridge Press, 1999 — 164-bet. ISBN 978-1-880656-41-9. 
  14. ↑ Eric J. Lyman. „Cartoons honor Italian animation brothers“. The Hollywood Reporter, April 17, 2017 (2007-yil 17-aprel). 2019-yil 3-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 27-mart.
  15. ↑ Chordas, Peter. „A One-of-a-Kind View of Japan's Inland Sea“. Setouchi Finder (2018-yil 28-mart). 2023-yil 23-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 8-iyun.
  16. ↑ {{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda title= parametri belgilanishi kerak.
  17. ↑ „ja:特別塗装機（ラーラ ロッサ）“ (Japanese). Setouchi Seaplanes. 2023-yil 23-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 8-iyun.
  18. ↑ Carolyn Giardina. „Gkids, Studio Ghibli Ink Home Entertainment Deal“. The Hollywood Reporter (2017-yil 17-iyul). 2017-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-avgust.
  19. ↑ Joe Hisaishi. „Porco Rosso: Soundtrack“. Light in the Attic Records. Qaraldi: 2026-yil 14-aprel.
  20. ↑ „Kako haikyū shūnyū jōi sakuhin 1992-nen“ (ja). Motion Picture Producers Association of Japan. 2011-yil 11-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 6-fevral.
  21. ↑ Kanō, Seiji. 宮崎駿全書 (Complete Miyazaki Hayao), Shohan, フィルムアート社 (Film Art Company), March 1, 2006 — 173-bet. ISBN 4845906872. 
  22. ↑ {{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda title= parametri belgilanishi kerak.
  23. ↑ „PORCO ROSSO – Kurenai no buta (1995)“. JP's Box-Office. 2022-yil 8-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 2-mart.
  24. ↑ „Kurenai no buta (Porco rosso) (2008)“. Box Office Mojo. 2018-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 16-dekabr.
  25. ↑ „Time Out's 50 Greatest Animated Films – Part 3 with Time Out Film – Time Out London“. www.timeout.com. 2009-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-yanvar.
  26. ↑ 26,0 26,1 „Porco Rosso“. Rotten Tomatoes. 2015-yil 19-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-aprel.
  27. ↑ „Porco Rosso Reviews“. Metacritic. 2020-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-aprel.
  28. ↑ „Porco Rosso review“. TVGuide. 2020-yil 25-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 15-mart.
  29. ↑ „¿Por qué se han viralizado estos dibujos de 'Porco Rosso' antes de las elecciones?“ (es). Cinemanía (2023-yil 18-iyul). 2023-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 20-iyul.
  30. ↑ „Latest News“. Ghibli Wiki. 2017-yil 27-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 19-oktyabr.

Tashqi havolalar

Vikiiqtibosda Porco Rossoga tegishli iqtiboslar mavjud.
Vikiomborda „Porco Rosso“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Porco_Rosso&oldid=1527555" dan olindi