Pol Riant
Paul Edouard Didier Riant (1836-yil 7-avgust, Parij — 1888-yil 17-dekabr, Massongexdagi Château La Vorpillière) — fransuz tarixchisi va ilmiy muharrir. U asosan Salib yurishlari tarixini oʻrganish bilan mashhur boʻlgan[1].
U Salib yurishlari va Sharqdagi Lotin davlatlari tarixiga oid birlamchi manbalarni ilmiy tahrirlash sohasida juda faol ishlagan. Paul Edouard Didier Riant Société de l’Orient Latin jamiyatiga asos solgan va unga rahbarlik qilgan. Shuningdek, u ushbu jamiyatning rasmiy nashri – „Revue de l’Orient“ latin jurnalini tashkil etgan[2]. Mazkur jurnal 1911-yilgacha nashr etilib kelgan. Tarixchi sifatida Riant Shimoliy Salib yurishlari, ayniqsa Skandinaviya hududidagi yurishlarni oʻrganishga muhim hissa qoʻshgan[3].
Biografiya
Paul Riant Parij shahar kengashi aʼzosi va Sena departamenti umumiy kengashi aʼzosi boʻlgan Didier-Nicolas Riant (1790–1864) hamda Joséphine Anne Françoise Fayard de Bourdeille (1809–1881) oilasida tugʻilgan. Uning otasining birinchi nikohidan tugʻilgan Charles va Théodore ismli ikki oʻgay akasi boʻlgan[3]. Riant Parijning 15-okrugida joylashgan Vaugirard jezuit kollejida tahsil olgan. 1859-yilda u Daniya, Norvegiya, Shvetsiya va Finlyandiya davlatlariga ilmiy safar qilgan, 1862-yilda esa bu hududlarga ikkinchi bor borgan. 1865-yilda u Sorbonna universitetida falsafa doktori ilmiy darajasini olgan. Uning dissertatsiyasi „Salib yurishlari davrida skandinaviyaliklarning Muqaddas zaminga qilgan yurishlari va ziyoratlari“ mavzusiga bagʻishlangan edi[4]. 1864-yil 8-martda ushbu ilmiy ishi yuqori baholanib, Rim papasi Piy IX tomonidan unga Rim grafi (comes Romanus) unvoni berilgan. Shundan soʻng u oʻzini Graf Paul Riant deb atay boshlagan. Uning gerbi Fransiya qiroli Lui XII davrida xizmat qilgan Jak Riantga tegishli boʻlgan tarixiy ramzlarga asoslangan[3]. 1875-yilda Riant Société de l’Orient Latin (Sharqiy Lotin jamiyati)ni tashkil etgan. Bu jamiyat Salib yurishlariga oid hujjatlarni topish va nashr etish bilan shugʻullangan.[5] Riant jamiyatda kotib-xazinachi boʻlib ishlagan va uning faoliyatida muhim rol oʻynagan. U deyarli toʻliq holda Archives de l’Orient Latin (1881 va 1884) hamda Revue de l’Orient Latin jurnalining 12 jildlik nashrini (1893–1911) moliyalashtirgan. Riant boshqa tadqiqotchilarni ham qoʻllab-quvvatlagan. Jumladan, mashhur nemis tarixchisi Reinhold Röhricht bilan yaqin hamkorlik qilgan. Röhrichtning Bibliotheca geographica Palaestinae asari uchun Riant koʻplab noyob hujjatlarni taqdim etgan[5]. Ushbu asar 1890-yilda nashr etilganda Röhricht uni Riant xotirasiga bagʻishlagan. Shuningdek, Riant nemis Salib yurishlari tarixchilari maktabi vakillari bilan faol aloqada boʻlgan va Heinrich Hagenmeyerning Pierre l’Ermite haqidagi asarining 1883-yilgi fransuzcha tarjimasiga soʻzboshi yozgan[6].
1880-yilda Paul „Riant Académie des Inscriptions et Belles-Lettres“ aʼzoligiga qabul qilingan. U yerda u asosan Salib yurishlariga oid manbalarni ilmiy nashr etish masalalari bilan shugʻullangan. 1868-yil 8-sentabrda u Antoinette Cornuau d’Offémont (1845–1910) bilan turmush qurgan. Ular toʻrt nafar farzandli boʻlgan. Sogʻligʻi sababli Riant vaqtining katta qismini Shveysariyaning Massongex shahridagi Château de Vorpillière saroyida oʻtkazgan. 1882-yilda u bu joyni doimiy yashash manziliga aylantirgan va 1888-yilda shu yerda vafot etgan. U Saint Maurice bazilikasiga dafn etilgan[1].
U vafotidan bir kun oʻtib, oʻgay ukasi Théodore Riant uning oʻlimi haqida Akademiyaga maktub orqali xabar bergan. Paul Riant butun hayoti davomida katta miqdorda kitob va hujjatlar toʻplagan boʻlib, uning shaxsiy ilmiy kutubxonasi 40 mingdan ortiq jilddan iborat edi[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Deutsche Biographie (1957). „Riant, Paul Edouard Didier“. In Neue Deutsche Biographie (NDB). 3. Berlin.
- ↑ Schefer, C. Henri Auguste., Vogüé, M. (1964). Revue de l’Orient latin. Bruxelles: Culture et Civilisation.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Paul Riant. Revue de l’Orient latin (ROL), Volume I (1893). pp. 1–15.
- ↑ Paul Riant, Expéditions et pèlerinages des Scandinaves en Terre Sainte au temps des croisades, Paris, A. Lainé et J. Havard, 1865, 448 pgs.
- ↑ Röhricht, R. (1890). Bibliotheca geographica Palaestinae: chronologisches Verzeichniss der auf die Geographie des Heiligen Landes bezüglichen Literatur von 333 bis 1878: und Versuch einer Cartographie. Berlin: H. Reuther.
- ↑ Hagenmeyer, H. (1883). Le vrai et le faux sur Pierre l’Hermite: analyse critique des témoignages historiques relatifs à ce personnage et de légendes auxquelles il a donné lieu. Paris: Librairie de la Société Bibliographique.