Pigou effekti

Pigou effekti — iqtisodiyotda, ayniqsa deflyatsiya davrida, boylikning real qoldiqlarining oshishi natijasida isteʼmolning koʻpayishi hisobiga mahsulot va bandlikning ragʻbatlantirilishidir. Ushbu atama 1948-yilda Don Patinkin tomonidan Arthur Cecil Pigou nomi bilan atalgan.

Real boylik Arthur Cecil Pigou tomonidan pul massasi va davlat obligatsiyalari yigʻindisining narxlar darajasiga boʻlinmasi sifatida aniqlangan. U Keynsning „Umumiy nazariya“ asarida „real qoldiqlar“dan joriy isteʼmolga bogʻlovchi havolani koʻrsatmaganligi sababli nuqsonli ekanligini va bunday „boylik effekti“ning qoʻshilishi iqtisodiyotni yalpitalab pasayishiga Keyns bashorat qilganidan koʻra koʻproq „oʻz-oʻzini tuzatuvchi“ qilishini taʼkidlagan. Bu effekt „Real qoldiq“dagi oʻzgarishlardan kelib chiqqanligi sababli, Keynsianizmning ushbu tanqidi „Real qoldiq effekti“ deb ham ataladi.

Tarixi

Pigou effekti birinchi marta 1943-yilda Arthut Cecil Pigou tomonidan „Economic Journal“ jurnalida chop etilgan „The Classical Stationary State“ (Klassik statsionar holat) maqolasida ommalashtirilgan. U qoldiqlar va isteʼmol oʻrtasidagi bogʻlanishni avvalroq taklif qilgan edi va Gottfried Haberler „Umumiy nazariya“ nashr etilganidan keyingi yilda shunga oʻxshash eʼtiroz bildirgan edi.

Klassik iqtisodiyot anʼanasiga amal qilgan holda, Pigou koʻp hollarda iqtisodiyot qaytib keladigan „tabiiy stavkalar“ gʻoyasini qoʻllab-quvvatlagan, garchi u qattiq narxlar talab zarbasidan keyin ham tabiiy mahsulot darajalariga qaytishga toʻsqinlik qilishi mumkinligini tan olgan boʻlsa ham. Pigou „Real qoldiq“ effektini Keyns va klassik modellarni birlashtiruvchi mexanizm sifatida koʻrgan.

Keyns yalpi talabi bilan integratsiyasi

Keynsning taʼkidlashicha, yalpi talabning pasayishi bandlik va narxlar darajasini bir vaqtda tushirishi mumkin — bu deflyatsion depressiyada kuzatilgan hodisa. Jon Hiks tomonidan rasmiylashtirilgan Keyns iqtisodiyotining „IS-LM“ tizimida salbiy yalpitalab zarbasi IS egri chizigʻini chapga siljitadi; buning natijasida bir vaqtning oʻzida pasayib borayotgan ish haqi va narxlar darajasi real pul massasining ortishi tufayli LM egri chizigʻini pastga siljitadi — bu Keyns effekti deb ataladi. Pigou effekti oʻz navbatida, joriy real qoldiqlarning ortishi daromad effekti orqali xarajatlarni oshirishi hisobiga yalpitalabning pasayishiga qarshi turadi va shu tariqa IS egri chizigʻini oʻngga qaytaradi.