Kontent qismiga oʻtish

Pieris rapae

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Pieris rapae

Urgʻochi kapalak
Urugʻ: Pieris
Turlari: rapae
Binar nomi
Pieris rapae
(Linnaeus, 1758)
Muhofaza holati
G5 (TNC)[1]
Sinonimlari
  • Papilio rapae (Linnaeus, 1758)
  • Artogeia rapae (Linnaeus, 1758)

Pieris rapae — Oq kapalaklar oilasiga mansub kichik yoki oʻrtacha kattalikdagi kapalak turi. Bu tur Yevropada kichik oq kapalak, Shimoliy Amerika va Buyuk Britaniyada karam oqi yoki karam kapalagi[izoh 1] deb, bir qancha qitʼalarda kichik karam oqi deb, Yangi Zelandiyada esa oq kapalak deb ataladi[2]. Bu kapalakni oq rangi va qanotlaridagi mayda qora dogʻlari orqali osongina tanib olish mumkin. Ushbu turni P. brassicae kapalagidan farqlash mumkin, chunki pieris rapae biroz kattaroq boʻlib, old qanotlarining uchida qora chiziqlari bor.

Ushbu turning qurtchasi „import qilingan karam qurti“ deb ataladi. U karam, kelam, xitoy karami va brokkoli kabi sabzavotlarga zarar yetkazadi. Pieris rapae Yevropa va Osiyoda koʻp uchraydi. Olimlar bu kapalak dastlab Yevropaning Sharqiy O'rta dengiz hududida paydo boʻlgan deb hisoblashadi. Keyinchalik u odamlar savdo qilib yurgan yoʻllar orqali butun Yevrosiyo boʻylab tarqalib ketgan. Soʻnggi ikki yuz yil ichida bu kapalak boshqa qitʼalarga ham tasodifan olib kelingan: Shimoliy Afrikaga — 1800-yillar atrofida, Shimoliy Amerikaga — 1860-yillarda, Gavayi orollariga — 1897-yilda, Yangi Zelandiyaga — 1930-yilda, Avstraliyaga esa — 1937-yilda[3].

Adabiyotlar

  • Asher, Jim et al.: The Millennium Atlas of Britain and Ireland. Oxford University Press.
  • Evans, W. H.. The Identification of Indian Butterflies, 2nd, Mumbai, India: Bombay Natural History Society, 1932. 

Izohlar

  1. ↑ Yevropada „cabbage white“ va „cabbage butterfly“ atamalari boshqa turga — Pieris brassicaega nisbatan ishlatiladi, u „katta oq kapalak“ deb ham ataladi.

Manbalar

  1. ↑ „NatureServe Explorer 2.0 Pieris rapae Cabbage White“. explorer.natureserve.org. Qaraldi: 2020-yil 3-oktyabr.
  2. ↑ RR Scott & RM Emberson (compilers). Handbook of New Zealand Insect Names. Entomological Society of New Zealand, 1999. ISBN 978-0-9597663-5-6. Qaraldi: 2010-yil 7-may (2010-yil 25-mayda asl nusxadan arxivlangan). 
  3. ↑ Ryan, S.F. (2019). "Global invasion history of the agricultural pest butterfly Pieris rapae revealed with genomics and citizen science". PNAS 116 (40): 20015–20024. doi:10.1073/pnas.1907492116. PMID 31506352. PMC 6778179. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6778179. 

Havolalar