Parrak
| Parrak | |
|---|---|
|
| |
| Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Xordalilar |
| Sinf: | Actinopterygii |
| Oila: | Karpsimonlar |
| Urugʻ: | Capoetobrama |
| Turlari: | Parrak |
| Xalqaro ilmiy nomi | |
| Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler, 1872) | |
Parrak (nashtarqanot) ( lotincha: Capoetobrama kuschakewitschi) — karpsimonlar oilasiga mansub, Capoetobrama turkumidagi yagona nashtarqanotli baliqlar turi hisoblanadi.
Tarqalishi
U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan soʻng, koʻplab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda Markaziy Osiyo uchun endemik hisoblanadi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yoʻq[1].
Tavsif
Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun moʻljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar toʻq tusdagi pigmentli dogʻi mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm boʻlgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur boʻlmagan havzalarda sodir boʻladi. Urugʻlanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi oʻsimliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi[1].
Kichik turlari
2 ta kichik turga boʻlinadi [2] :
- Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872)
- Capoetobrama kuschakewitschi orientalis Nikolskii, 1934
Yashash joyi
Daryoning chuqurligi 1-2 m, tubi qumli va toshloq joylari. Loyqa oqar suvlarda yashaydi.
Soni
Ilgari barcha yashash joylarida koʻp edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.
Hayot tarzi
Kam sonli toʻdani vujudga keltirib yashovchi daryo baligʻi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi.
Cheklovchi omillar
Daryolar oqimining sunʼiy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin oʻzgarishi, suvining ifloslanishi, koʻpayish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati.
Muhofaza etish
Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qoʻriqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak[3].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler) - Ostroluchka“. 2015-yil 26-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 20-avgust.
- ↑ FishBase: spisok validnыx vidov roda Capoetobrama (ingl.)
- ↑ PARRAK (NAShTARQANOT) (CAPOETOBRAMA KUSCHAKEWITSCHI) (Wayback Machine saytida 2022-08-05 sanasida arxivlangan) Redbook.uz