Parrak: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
== Tarqalishi == | == Tarqalishi == | ||
U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan | U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan soʻng, koʻplab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda [[Markaziy Osiyo]] uchun endemik hisoblanadi. [[Oʻzbekiston Qizil kitobi|Oʻzbekiston Qizil kitobiga]] kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yoʻq<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html|sarlavha=Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler) - Остролучка|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2015-08-20|arxivsana=2015-08-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150826065116/http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html}}</ref>. | ||
== Tavsif == | == Tavsif == | ||
Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun | Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun moʻljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar toʻq tusdagi pigmentli dogʻi mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm boʻlgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur boʻlmagan havzalarda sodir boʻladi. Urugʻlanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi oʻsimliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi<ref name=":0"/>. | ||
== Kichik turlari == | == Kichik turlari == | ||
2 ta kichik turga | 2 ta kichik turga boʻlinadi <ref>[http://www.fishbase.org/Nomenclature/ValidNameList.php?syng=Capoetobrama&syns=&vtitle=Scientific+Names+where+Genus+Equals+%3Ci%3ECapoetobrama%3C%2Fi%3E&crit2=CONTAINS&crit1=EQUAL FishBase: список валидных видов рода ''Capoetobrama''] {{ref-en}}</ref> : | ||
* Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872) | * Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872) | ||
== Soni == | == Soni == | ||
Ilgari barcha yashash joylarida | Ilgari barcha yashash joylarida koʻp edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda ularning soni keskin kamaydi. | ||
== Hayot tarzi == | == Hayot tarzi == | ||
Kam sonli | Kam sonli toʻdani vujudga keltirib yashovchi daryo baligʻi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi. | ||
== Cheklovchi omillar == | == Cheklovchi omillar == | ||
Daryolar oqimining | Daryolar oqimining sunʼiy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin oʻzgarishi, suvining ifloslanishi, koʻpayish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati. | ||
== Muhofaza etish == | == Muhofaza etish == | ||
Qizilqum, Surxon | Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qoʻriqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak<ref>[http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 ПАРРАК (НАШТАРҚАНОТ) (CAPOETOBRAMA KUSCHAKEWITSCHI)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220805064050/http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 |date=2022-08-05 }} Redbook.uz</ref>. | ||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
{{Manbalar}} | {{Manbalar}} | ||
[[Turkum: | [[Turkum:Oʻzbekiston Qizil kitobi]] | ||
2026-yil 20-noyabr, 23:52 dagi (joriy) koʻrinishi
| Parrak | |
|---|---|
|
| |
| Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Xordalilar |
| Sinf: | Actinopterygii |
| Oila: | Karpsimonlar |
| Urugʻ: | Capoetobrama |
| Turlari: | Parrak |
| Xalqaro ilmiy nomi | |
| Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler, 1872) | |
Parrak (nashtarqanot) ( lotincha: Capoetobrama kuschakewitschi) — karpsimonlar oilasiga mansub, Capoetobrama turkumidagi yagona nashtarqanotli baliqlar turi hisoblanadi.
Tarqalishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan soʻng, koʻplab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda Markaziy Osiyo uchun endemik hisoblanadi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yoʻq[1].
Tavsif
[tahrir | manbasini tahrirlash]Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun moʻljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar toʻq tusdagi pigmentli dogʻi mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm boʻlgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur boʻlmagan havzalarda sodir boʻladi. Urugʻlanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi oʻsimliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi[1].
Kichik turlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]2 ta kichik turga boʻlinadi [2] :
- Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872)
- Capoetobrama kuschakewitschi orientalis Nikolskii, 1934
Yashash joyi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Daryoning chuqurligi 1-2 m, tubi qumli va toshloq joylari. Loyqa oqar suvlarda yashaydi.
Soni
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ilgari barcha yashash joylarida koʻp edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.
Hayot tarzi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Kam sonli toʻdani vujudga keltirib yashovchi daryo baligʻi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi.
Cheklovchi omillar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Daryolar oqimining sunʼiy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin oʻzgarishi, suvining ifloslanishi, koʻpayish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati.
Muhofaza etish
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qoʻriqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak[3].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 „Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler) - Остролучка“. 2015-yil 26-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 20-avgust.
- ↑ FishBase: список валидных видов рода Capoetobrama (ingl.)
- ↑ ПАРРАК (НАШТАРҚАНОТ) (CAPOETOBRAMA KUSCHAKEWITSCHI) (Wayback Machine saytida 2022-08-05 sanasida arxivlangan) Redbook.uz