Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Parrak: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi


== Tarqalishi ==
== Tarqalishi ==
U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan so‘ng, ko‘plab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda [[Markaziy Osiyo]] uchun endemik hisoblanadi. [[O‘zbekiston Qizil kitobi|O‘zbekiston Qizil kitobiga]] kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yo‘q<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html|sarlavha=Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler) - Остролучка|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2015-08-20|arxivsana=2015-08-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150826065116/http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html}}</ref>.
U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan soʻng, koʻplab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda [[Markaziy Osiyo]] uchun endemik hisoblanadi. [[Oʻzbekiston Qizil kitobi|Oʻzbekiston Qizil kitobiga]] kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yoʻq<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html|sarlavha=Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler) - Остролучка|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2015-08-20|arxivsana=2015-08-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150826065116/http://uznix.narod.ru/sci/fkey/capoetob.html}}</ref>.


== Tavsif ==
== Tavsif ==
Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun mo‘ljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar to‘q tusdagi pigmentli dog‘i mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm bo‘lgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur bo‘lmagan havzalarda sodir bo‘ladi. Urug‘lanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi o‘simliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi<ref name=":0"/>.
Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun moʻljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar toʻq tusdagi pigmentli dogʻi mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm boʻlgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur boʻlmagan havzalarda sodir boʻladi. Urugʻlanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi oʻsimliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi<ref name=":0"/>.


== Kichik turlari ==
== Kichik turlari ==
2 ta kichik turga bo‘linadi <ref>[http://www.fishbase.org/Nomenclature/ValidNameList.php?syng=Capoetobrama&syns=&vtitle=Scientific+Names+where+Genus+Equals+%3Ci%3ECapoetobrama%3C%2Fi%3E&crit2=CONTAINS&crit1=EQUAL FishBase: список валидных видов рода ''Capoetobrama''] {{ref-en}}</ref> :
2 ta kichik turga boʻlinadi <ref>[http://www.fishbase.org/Nomenclature/ValidNameList.php?syng=Capoetobrama&syns=&vtitle=Scientific+Names+where+Genus+Equals+%3Ci%3ECapoetobrama%3C%2Fi%3E&crit2=CONTAINS&crit1=EQUAL FishBase: список валидных видов рода ''Capoetobrama''] {{ref-en}}</ref> :


* Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872)
* Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872)


== Soni ==
== Soni ==
Ilgari barcha yashash joylarida ko‘p edi. So‘nggi o‘n yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.
Ilgari barcha yashash joylarida koʻp edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.


== Hayot tarzi ==
== Hayot tarzi ==
Kam sonli to‘dani vujudga keltirib yashovchi daryo balig‘i. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi.  
Kam sonli toʻdani vujudga keltirib yashovchi daryo baligʻi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi.  


== Cheklovchi omillar ==
== Cheklovchi omillar ==
Daryolar oqimining sun’iy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin o‘zgarishi, suvining ifloslanishi, ko‘payish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati.
Daryolar oqimining sunʼiy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin oʻzgarishi, suvining ifloslanishi, koʻpayish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati.


== Muhofaza etish ==
== Muhofaza etish ==
Qizilqum, Surxon qo‘riqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qo‘riqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak<ref>[http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 ПАРРАК (НАШТАРҚАНОТ) (CAPOETOBRAMA KUSCHAKEWITSCHI)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220805064050/http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 |date=2022-08-05 }} Redbook.uz</ref>.
Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qoʻriqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak<ref>[http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 ПАРРАК (НАШТАРҚАНОТ) (CAPOETOBRAMA KUSCHAKEWITSCHI)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220805064050/http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=125 |date=2022-08-05 }} Redbook.uz</ref>.


== Manbalar ==
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Manbalar}}
[[Turkum:O‘zbekiston Qizil kitobi]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Qizil kitobi]]

2026-yil 20-noyabr, 23:52 dagi (joriy) koʻrinishi

Parrak
Ilmiy tasniflashUshbu tasnifni tahrirlash
Olam: Hayvonlar
Tip: Xordalilar
Sinf: Actinopterygii
Oila: Karpsimonlar
Urugʻ: Capoetobrama
Turlari: Parrak
Xalqaro ilmiy nomi
Capoetobrama kuschakewitschi (Kessler, 1872)

Parrak (nashtarqanot) ( lotincha: Capoetobrama kuschakewitschi) — karpsimonlar oilasiga mansub, Capoetobrama turkumidagi yagona nashtarqanotli baliqlar turi hisoblanadi.

U Markaziy Osiyoning chuchuk suv havzalarida (Amudaryo, Sirdaryo, Qashqadaryo) suv harorati + 16 ... + 20 ° S gacha yashaydi. Hozirgi vaqtda daryolar oqimi tartibga solingandan soʻng, koʻplab suv havzalarida uning soni keskin kamaydi . Hozirgi vaqtda Markaziy Osiyo uchun endemik hisoblanadi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. U qimmatbaliqlar sirasiga kirmaydi, savdoda ham qiymati yoʻq[1].

Uzunligi 25 sm ga etadi, vazni 150 grammgacha. Nashtarqanot yutish uchun moʻljallangan bir qatorli tishlarga ega. Jabra tirqishining yuqori chetidan dum suyagining tagiga qadar toʻq tusdagi pigmentli dogʻi mavjud. Voyaga yetayotgan erkaklarining boshida, tanasida va qanotlarida epiteliy chuqurchalari bor. Tana uzunligi 10-14 sm boʻlgan 3 yoshida jinsiy yetuklikka erishadi. Urchishi aprel-iyun oylarida unchalik chuqur boʻlmagan havzalarda sodir boʻladi. Urugʻlanish joylari yumshoq, loyli tuproqda joylashgan. Serpushtligi – 6-90 ming uvuldiriq atrofida. Loy, chirigan, quruqlikdagi oʻsimliklar qoldiqlari bilan oziqlanadi[1].

Kichik turlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2 ta kichik turga boʻlinadi [2] :

  • Capoetobrama kuschakewitschi kuschakewitschi (Kessler, 1872)
  • Capoetobrama kuschakewitschi orientalis Nikolskii, 1934

Daryoning chuqurligi 1-2 m, tubi qumli va toshloq joylari. Loyqa oqar suvlarda yashaydi.

Ilgari barcha yashash joylarida koʻp edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.

Kam sonli toʻdani vujudga keltirib yashovchi daryo baligʻi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – aprel–iyun oylarida. Serpushtligi – 1,75–42,3 ming uvuldiriqni tashkil etadi. Jonivorlarning chiriyotgan qoldiqlari va balchiq bilan oziqlanadi.

Cheklovchi omillar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Daryolar oqimining sunʼiy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining keskin oʻzgarishi, suvining ifloslanishi, koʻpayish sharoitlarining yomonlashuvi; kelgindi baliqlar raqobati.

Muhofaza etish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qizilqum, Surxon qoʻriqxonalarida va Quyi Amudaryo biosfera rezervatining qoʻriqlanadigan hududida muhofaza qilinadi. Turning yashash joylarida maxsus himoya choralarini joriy qilish kerak[3].