Pankration
Pankration (qadimgi yunoncha: παγκράτιον) — Qadimgi Yunonistonda paydo boʻlgan qurolsiz yakkakurash turi. U boks va kurash usullarini, shuningdek tepish, uloqtirish, boʻgʻish va boʻgʻimlarga ogʻritish usullarini birlashtiradi.[1] Pankration miloddan avvalgi 648-yilda Qadimgi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.[2][3]
“Pankration” atamasi qadimgi yunoncha pan — “barcha” va kratos — “kuch”, “qudrat” soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, “barcha kuch” yoki “butun kuch” maʼnosini anglatadi.[4]
Tarixi
Pankration qadimgi yunon jangovar sport turlaridan biri boʻlib, unda sportchilar tik turgan holatda zarba va kurash usullaridan, yerda esa boʻgʻish va ogʻritish usullaridan foydalanganlar.[5]
Qadimgi pankration musobaqalarida vazn toifalari va vaqt chegarasi boʻlmagan. Musobaqalarda raqibning koʻziga hujum qilish va tishlash taqiqlangan.[6]
Keyinchalik pankration Rim imperiyasida ham ommalashgan. Milodiy 393-yilda imperator Feodosiy I davrida qadimgi Olimpiya oʻyinlari va boshqa butparastlik festivallari bekor qilinishi bilan pankration musobaqalari ham toʻxtatilgan.[7]
Zamonaviy pankration
1896-yilda zamonaviy Olimpiya oʻyinlari qayta tiklanganida pankration Olimpiya dasturiga kiritilmagan.
XX asrda pankration zamonaviy jangovar sport turi sifatida qayta rivojlantirildi. 2010-yilda FILA — hozirgi Birlashgan jahon kurashi (UWW) — Pankration Athlimani oʻzining bogʻliq sport yoʻnalishlaridan biri sifatida tan oldi. UWW uni zamonaviy aralash jang sanʼati shakllaridan biri sifatida tavsiflagan.
UWW qoidalariga koʻra, zamonaviy pankration zarba berish va grappling usullarini birlashtiradi. Avvalgi UWW tizimida Traditional va Elite yoʻnalishlari mavjud boʻlgan.[2]
2025-yilda UWW grappling, pankration va havaskor MMA dasturlarini qayta tashkil etdi. Yangi tizimda pankration asosan U15 va U17 yosh toifalariga yoʻnaltirildi, U20 va kattalar toifalarida esa havaskor aralash jang sanʼati alohida yoʻnalish sifatida joriy qilindi.[8]
Shuningdek qarang
Manbalar
- ↑ „Pankration“ (en). Encyclopaedia Britannica. Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.
- ↑ 2,0 2,1 „International Pankration Regulations“ (en) (PDF). United World Wrestling (2016-yil 1-iyul). Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.
- ↑ „Oʻyinlar tarixi“ (uz). Oʻzbekiston Milliy Olimpiya Qoʻmitasi. Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.
- ↑ „παγκράτιον“ (en). Perseus Digital Library. Tufts University. Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.
- ↑ Poliakoff, Michael B.. Combat Sports in the Ancient World: Competition, Violence, and Culture (en). Yale University Press, 1987. ISBN 9780300037684.
- ↑ „Historical Pankration Project“ (en). Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.
- ↑ Schmitz, Leonhard (1875). "Pancratium". in Smith, William (en). A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. 857–858 b. https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Pancratium.html.<!--->
- ↑ „Updates to Grappling, Pankration and Amateur MMA“ (en) (PDF). United World Wrestling (2025-yil 1-may). Qaraldi: 2026-yil 28-avgust.