Paneyevropa Ispaniya
Paneuropa España (o‘zbekcha: Paneyevropa Ispaniya) — Ispaniyada Yevropa federalizmi g‘oyasini tarqatishni maqsad qilgan ispan tashkiloti. U 1923-yilda Avstriya-Vengriyalik graf Richard Nikolaus Coudenhove-Kalergi tomonidan asos solingan, Yevropadagi eng qadimgi birlashish harakati bo‘lmish Xalqaro Paneyevropa ittifoqining a’zosidir.
Paneyevropa harakatining tamoyillari va qadriyatlari Richard Nikolaus Coudenhove-Kalergi Paneuropa kitobidan kelib chiqqan bo‘lsa-da, ularga Xalqaro Paneyevropa ittifoqining ikkinchi raisi, Yevropa parlamenti a’zosi va Avstriya-Vengriyaning oxirgi valiahd shahzodasi bo‘lgan Otto fon Gabsburg ham katta ta’sir ko‘rsatgan. U Yevropa parlamenti a’zosi sifatida faoliyat yuritgan davrida (1972–2004) Sovet Ittifoqining Markaziy va Sharqiy Yevropa ustidan hukmronligiga qarshi chiqqan hamda ushbu mamlakatlarning Yevropa tuzilmalariga integratsiyalashuvini qo‘llab-quvvatlagan.
Ushbu mavzu bugungi kunda ham harakat uchun katta ahamiyatga ega. Paneyevropa harakatining shiorlaridan biri — «Paneyevropa — bu butun Yevropadir». Bu shior harakatning barcha Yevropa davlatlarini, xususan Yevropa Ittifoqiga integratsiyalashuvini qo‘llab-quvvatlashini anglatadi. Shu sababli, Paneuropa España Yevropa Ittifoqiga a’zolikka nomzod davlatlar tashkilotlari, xususan G‘arbiy Balkan, Moldova va Ukrainadagi tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi. Ushbu davlatlarning Rossiya bosqiniga qarshi o‘z-o‘zini himoya qilishi Paneyevropa harakati uchun katta ahamiyatga ega.
Ispaniyadagi Paneyevropa harakatining hozirgi raisi Karlos Uriarte Sanchesdir.[1]
Ispaniyadagi harakat tarixi
Ispaniyada paneyevropa harakatining shakllanishi ikki jahon urushi oralig‘i davrida Markaziy Yevropa mamlakatlariga qaraganda ancha qiyin kechgan[2]. Buning sabablari orasida Migel Primo de Riveraning izolyatsionistik diktaturasi, yevropachilik va panhispanchilik o‘ziga xosliklari o‘rtasidagi raqobat, shuningdek, Ispaniyaning Birinchi jahon urushida betaraf davlat bo‘lgani kabi mamlakatning o‘ziga xos yaqin tarixi zikr etiladi.
Kudenxove-Kalergining Paneuropa asari Ispan tiliga faqat 1929-yilda rasman tarjima qilinib, o‘sha yili Ispaniyada nashr etilgan — bu kitobning asl tilida (Nemis tilida) nashr etilishidan olti yil keyin sodir bo‘lgan[3]. Shu yili mehnat vaziri Eduardo Aunos boshchiligida Paneyevropa ittifoqi qo‘mitasi tashkil etilgan. 1926-yilda Venada bo‘lib o‘tgan birinchi Paneyevropa kongressida rasmiy ispan vakolatxonasi bo‘lmagan, xuddi shunday holat 1930-yilgi Berlin kongressida ham kuzatilgan[4]. Shunga qaramay, ba’zi ispan ziyolilari, jumladan faylasuf Xose Ortega-i-Gaset Kudenxove-Kalerginibg paneyevropa g‘oyasiga qiziqish bildirgan.[5][6]
Ispaniya fuqarolar urushi va Frankizm davrida ispan qo‘mitasining faoliyat yuritishi imkonsiz edi. Demokratiyaga o‘tish davrida Paneuropa España tashkil etilgan bo‘lib, Yevropa parlamentida Germaniyaning qayta birlashuvi bo‘yicha qo‘mitaga rahbarlik qilgan hamda Galisiyaning birinchi demokratik yo‘l bilan saylangan bosh vaziri bo‘lgan Yevropa parlamenti a’zosi uning birinchi raisi bo‘lgan.[7]
Otto fon Gabsburg mukofoti
2005-yildan buyon Paneuropa España Yevropa va demokratiyani himoya qilishda o‘ziga xos xizmat ko‘rsatgan shaxslarga Otto fon Gabsburg mukofotini topshiradi[8]. Hozirgacha mukofot sovrindorlari:
- 2026 – Enriko Letta[9]
- 2024 – Ana Palasio[10]
- 2022 – Abel Matutes
- 2021 – Teresa Freyxes[11]
- 2020 – Margaritis Sxinas[12]
- 2019 – Eugenio Nasarre Goykoechea[13]
- 2018 – Inigo Mendes de Vigo
- 2017 – Nik Klegg
- 2016 – Dario Valkarsel
- 2015 – Fransisko Pinto Balsemao
- 2014 – Emilio Lamo de Espinosa
- 2013 – Raymundo Bassols Xaka
- 2012 – Gerardo Fernandes Albor
- 2011 – Lord Garel-Jons
- 2010 – Bolgariyalik Simeon
- 2009 – Xose Mariya Gil-Robles
- 2008 – Fernando Alvares de Miranda
- 2007 – Rosario Silva va Xose Antonio Xauregi
- 2006 – German Terch
- 2005 – Marselino Oreха Agirre
Sobiq raislar
| Surat | Ism | Muddat |
|---|---|---|
| Fayl:(Gerardo Fernández Arbor) Mariano Rajoy impone la Gran Cruz de Isabel la Católica a Gerardo Fernández Albor. Pool Moncloa. 4 de enero de 2013 (cropped).jpg | Gerardo Fernandes Albor | 2002 |
| Xuan Ignasio Salafranka Sanches-Neyra | 2003 | |
|
Xose Ignasio Salafranka Sanches-Neyra | 2004 |
| Xuan Daniel Vakonig Puare | 2004–2011 | |
.jpg)
|
Inigo Mendes de Vigo Montoxo | 2011 |
| Fayl:Ramón Pérez-Maura.jpg | Ramon Peres-Maura | 2012–2019 |
| Fayl:Florentino Portero 2015 (cropped).jpg | Florentino Portero Rodriges | 2019–2025 |
_Mariano_Rajoy_impone_la_Gran_Cruz_de_Isabel_la_Cat%C3%B3lica_a_Gerardo_Fern%C3%A1ndez_Albor._Pool_Moncloa._4_de_enero_de_2013_(cropped).jpg){kind=link}
.jpg){kind=link}
Adabiyotlar
- Guillermo Pérez Casanova: Paneuropa y España: del europeísmo a la indiferencia. In: Revista Universitaria Europea 11 (2009), pp. 45–60.
Tashqi havolalar
Manbalar
- ↑ „Unión o colapso: Paneuropa impulsa el debate sobre el ejército europeo y el futuro de la UE“ (es). El Confidencial Digital (2026-yil 28-iyun). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ Guillermo Pérez Casanova (2009). "Paneuropa y España: del europeísmo a la indiferencia" (es). Revista Universitaria Europea (11): 45–60. https://www.revistarue.eu/RUE/082009.pdf. Qaraldi: 2026-08-27.Paneyevropa Ispaniya]]
- ↑ "La actitud de España ante el Memorándum Briand (1929–1931)" (es). Revista de Estudios Internacionales 6 (2). https://www.cepc.gob.es/sites/default/files/2021-12/35177rei06002063.pdf. Qaraldi: 2026-08-27.Paneyevropa Ispaniya]]
- ↑ "Paneuropa y España: del europeísmo a la indiferencia" (es). Revista Universitaria Europea (11): 45–60. 2009. https://www.revistarue.eu/RUE/082009.pdf. Qaraldi: 2026-08-27.Paneyevropa Ispaniya]]
- ↑ "Paneuropa y España: del europeísmo a la indiferencia" (es). Revista Universitaria Europea (11): 45–60. 2009. https://www.revistarue.eu/RUE/082009.pdf. Qaraldi: 2026-08-27.Paneyevropa Ispaniya]]
- ↑ B. Becerril (2019). "Ortega y Gasset y Coudenhove-Kalergi, fundador de la Unión Paneuropea" (es). Revista de Estudios Orteguianos (39). https://ortegaygasset.edu/wp-content/uploads/2020/01/Rev_de_Estudios_Orteguianos_39_2019_B.Becerril.pdf. Qaraldi: 2026-08-27.Paneyevropa Ispaniya]]
- ↑ „Gerardo Fernández-Albor: un gallego y español, que supo hacer de Europa la patria de su elección“ (es). El Confidencial Digital (2018-yil 15-iyul). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „Premio Otto de Habsburgo“ (es). Paneuropa España. Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „Enrico Letta, galardonado con el XXI Premio Otto de Habsburgo“ (es). Atalayar (2026-yil 13-iyun). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „Ana de Palacio, galardonada con el XX Premio Otto de Habsburgo“ (es). El Debate (2024-yil 28-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „Teresa Freixes, Premio Otto de Habsburgo por su defensa de los valores europeos“ (es). El Debate (2022-yil 20-may). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „El vicepresidente de la Comisión Europea, Margaritis Schinás, recibe el XVII Premio Otto de Habsburgo“ (es). The Diplomat in Spain (2021-yil 1-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.
- ↑ „Paneuropa España entrega el XVI Premio Otto de Habsburgo a Eugenio Nasarre“ (es). Atalayar (2019-yil 13-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 27-avgust.