Pāramitā
 Buddizm |
|---|
| Madaniyati |
| Tarixi |
| Buddistlar |
| Maktablar |
| Ibodatxonalar |
| Matnlar |
| Portal |
Pāramitā (Sanskrit, Pali: पारमिता) yoki pāramī (Pali: पारमी) – bu Buddaviylik atamasi boʻlib, koʻpincha „kamolot“ yoki „mukammallik“ deb tarjima qilinadi. Buddaviy sharhlarda bu tushuncha koʻpincha yuksak axloqiy fazilat, yaʼni maʼrifatga erishgan zotlarga xos olijanob sifat deya tasvirlanadi.
Pāramī va pāramitā har ikkisi ham Pali tilida mavjud boʻlgan soʻzlardir, biroq Pali adabiyotida asosan pāramī shakli ishlatiladi, holbuki Mahāyāna matnlarida odatda sanskritcha pāramitā shaklidan foydalaniladi[1][2].
Theravāda buddaviyligi
Pāramī (kamolot fazilatlari) haqidagi Theravāda taʼlimotlari kanonik matnlarda va undan keyingi davr sharh asarlarida uchraydi. Theravāda sharhlovchisi Dhammapala bu fazilatlarni odatda bodhisattvalarga xos boʻlgan yuksak axloqiy sifatlardan biri deya taʼriflaydi[3].
Amerikalik olim-rohib Thanissaro Bhikkhu esa bu fazilatlarni paramī – yaʼni maʼlum xarakter ega kamolot deb taʼriflab, ular uch xil maʼrifatga erishgan mavjudot: samma sambuddha (toʻla maʼrifatli Budda), Pratyekabuddayāna (yolgʻiz maʼrifatga erishgan), yoki arahant boʻlish uchun zarur deya taʼkidlaydi[4].
Mahāyāna buddaviyligi
Mahāyāna matnlarida pāramitālar bodhisattva yoʻlida Buddalikka erishish uchun oʻzini tarbiyalashda qoʻllaniladigan „mashq asoslari“ sifatida talqin qilinadi[5].
Manbalar
- ↑ www.wisdomlib.org „Paramita, Pāramitā, Pāramita: 12 definitions“. www.wisdomlib.org (2008-yil 1-iyun). 2020-yil 28-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-yanvar.
- ↑ „A Treatise on the Paramis: From the Commentary to the Cariyapitaka“. www.accesstoinsight.org. 2018-yil 11-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 27-yanvar.
- ↑ Dhammapala, Acariya.. A treatise on the Paramis : from the commentary to the Cariyapitaka, Bodhi, Bhikkhu., Kandy, Sri Lanka: Buddhist Publication Society, 1996 — 1-bet. ISBN 955-24-0146-1. OCLC 40888949. Qaraldi: 2020-yil 26-yanvar (2017-yil 22-iyunda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ „The Ten Perfections: A Study Guide“. www.accesstoinsight.org. 2019-yil 2-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 27-yanvar.
- ↑ Wright, Dale Stuart. The Six Perfections: Buddhism and the Cultivation of Character (en). Oxford University Press, 2009 — 3–4-bet. ISBN 978-0-19-538201-3. Qaraldi: 2020-yil 27-yanvar (2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan).
Adabiyotlar
- Apte, Vaman Shivaram (1957–59). Revised and enlarged edition of Prin. V. S. Apte's The Practical Sanskrit-English Dictionary. Poona: Prasad Prakashan.
- Bodhi, Bhikkhu (1978). The All-Embracing Net of Views. Kandy: Buddhist Publication Society.
- Bodhi, Bhikkhu (ed.) (1978, 2005). A Treatise on the Paramis: From the Commentary to the Cariyapitaka A Treatise on the Paramis]: From the Commentary to the Cariyapitaka by Acariya Dhammapala (The Wheel, No. 409/411). Kandy: Buddhist Publication Society.
- Horner, I.B. (trans.) (1975; reprinted 2000). The Minor Anthologies of the Pali Canon (Part III): 'Chronicle of Buddhas' (Buddhavamsa) and 'Basket of Conduct' (Cariyapitaka). Oxford: Pali Text Society. ISBN 0-86013-072-X.
- Lopez, Donald S. Jr.. The Heart Sutra Explained: Indian and Tibetan Commentaries. SUNY Press, 1988. ISBN 978-0-88706-589-7.
- Rhys Davids, T.W. & William Stede (eds.) (1921-5). The Pali Text Society’s Pali–English Dictionary. Chipstead: Pali Text Society.
Havolalar
- T. Prince tomonidan yozilgan „Voz kechish“ maqolasi – Buddaviylikdagi voz kechish tushunchasi haqida bepul maqola.
- Lama Zopa Rinpochening „Olti Kamolot Fazilati“ haqidagi qarashlari (Wayback Machine saytida 2015-01-07 sanasida arxivlangan)
- Zen anʼanasi nuqtayi nazaridan olti pāramitā (kamolot fazilatlari)
- Olti pāramitā — Xitoy buddaviy vebsayti (arxivda)[Usurped!]
- Theravāda buddaviylik: „Oʻnta Pāramī“ mavzusidagi Dhamma soʻzi (Ajahn Sucitto)
- Paramitalar nima? – Buddizm boshlanuvchilar uchun portali.