Ozarbayjon-Eron chegarasi

Ozarbayjon–Eron chegarasi (ozarbayjoncha: Azərbaycan–İran sərhədi, forscha: مرز آذربایجان و ایران) – uzunligi 689 km (428 mil)ni tashkil etadi. Chegara bir-biriga tutash bo‘lmagan ikki qismdan iborat bo‘lib, ular 44 km uzunlikdagi Armaniston–Eron chegarasi bilan ajratilgan.

Azerbaijani and Iranian boundary markers

Tarix

XIX asr davomida Kavkaz mintaqasi kuchsizlanib borayotgan Usmonli imperiyasi, Eron (Fors) va janub tomonga kengayayotgan Rossiya imperiyasi o‘rtasidagi raqobat maydoniga aylangan^[1]. 1804–1813-yillardagi Rus–Eron urushi va undan keyin imzolangan Guliston shartnomasi natijasida Rossiya hozirgi Ozarbayjon hududining katta qismini hamda Armanistonning ayrim hududlarini egallab oldi. Shu bilan Eron–Ozarbayjon (Naxchivon hududidan tashqari) va Eron–Armaniston o‘rtasidagi zamonaviy chegaralarning asosi belgilandi^[1]^[2]^[3]. Keyinchalik 1826–1828-yillardagi Rus–Eron urushi va Turkmanchoy shartnomasi natijasida Eron Naxchivon va Armanistonning qolgan hududlarini ham Rossiyaga berishga majbur bo‘ldi. Natijada Araz daryosi Usmonli imperiyasi bilan tutash nuqtaga qadar chegara sifatida belgilandi va shu tariqa hozirgi Ozarbayjon–Eron chegarasi to‘liq shakllandi^[1]^[4]^[3].

Chegara oʻtish joylari

Ozarbayjonning asosiy hududi (materik qismi) bilan Eron o‘rtasidagi chegara o‘tish punktlari Bilasuvar va Astara shaharlarida joylashgan^[5]. Eron bilan Naxchivon Avtonom Respublikasi o‘rtasida esa temir yo‘l va avtomobil yo‘li orqali chegara o‘tish punktlari mavjud bo‘lib, ular Jolfa/Julfa hamda Poldasht–Shaxtakhti hududlarida joylashgan^[5].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 International Boundary Study No. 25 – Iran-USSR Boundary (PDF), 28 Fevral 1978, 23 oktabr 2020da asl nusxadan arxivlandi (PDF), qaraldi: 9 Aprel 2020
↑ John F. Baddeley, "The Russian Conquest of the Caucasus", Longman, Green and Co., London: 1908, p. 90
↑ ^3,0 ^3,1 USSR-Iran Boundary (PDF), Fevral 1951, 10 Aprel 2020da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 9 Aprel 2020
↑ Gavin R.G. Hambly, in The Cambridge History of Iran, ed. William Bayne Fisher (Cambridge University Press, 1991), pp. 145-146
↑ ^5,0 ^5,1 Caravanistan – Azerbaijan-Iran border crossings, 2 Iyun 2020da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 9 Aprel 2020

[IBS025-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 International Boundary Study No. 25 – Iran-USSR Boundary (PDF), 28 Fevral 1978, 23 oktabr 2020da asl nusxadan arxivlandi (PDF), qaraldi: 9 Aprel 2020

[2] John F. Baddeley, "The Russian Conquest of the Caucasus", Longman, Green and Co., London: 1908, p. 90

[CIA-1951-3] 3,0 ^3,1 USSR-Iran Boundary (PDF), Fevral 1951, 10 Aprel 2020da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 9 Aprel 2020

[4] Gavin R.G. Hambly, in The Cambridge History of Iran, ed. William Bayne Fisher (Cambridge University Press, 1991), pp. 145-146

[auto1-5] 5,0 ^5,1 Caravanistan – Azerbaijan-Iran border crossings, 2 Iyun 2020da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 9 Aprel 2020

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]