Oq parpi
Oq parpi (Aconitum talassium Popov) – bu koʻp yillik oʻt oʻsimlik, Tyan-Shan va Pomir-Oloy tizmasidagi son jihatdan qisqarib borayotgan, areali boʻlingan endem oʻsimlik turi.
| Ilmiy klassifikatsiya |
|---|
| Kingdom: Plantae |
| Order: Ranunculales |
| Family: Ranunculaceae |
| Genus: Aconitum L. |
| Species: A.Talassicum Popov |
| Ilmiy nomi |
| Aconitum talassicum Popov |
| Kamyoblik darajasi |
| 3 |
Biologik tarif
Boʻyi 1,5 metrga yetadigan, koʻp yillik, tuganak, ildizpoyali oʻt. Ildizpoyasi tuganaklarning yonma-yon qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Poyalari oddiy, tik oʻsuvchi. Poyaning yuqori qismidagi barglari bandsiz, qolganlari bandli, yaprogʻi asosigacha yirik tishli boʻlaklarga ajralgan. Gullari poyaning yuqori qismida oʻrnashgan, yirik shingil hosil qiladi, qoʻqimtir. Iyun-Iyulda gullab, Iyul-Avgust oylarida mevasi yetiladi. Urugʻ bilan koʻpayadi.
Tarqalishi va oʻsish sharoiti
Toshkent, Fargʻona, Jizzax, Qashqadaryo viloyatlari: Piskom, Chotqol, Qurama, Fargʻona, Turkiston, Zarafshon, Hisor tizmalarida tarqalgan. Tojikiston va Qirgʻizistonda ham uchraydi. Utun areali boʻylab bir-biridan ancha uzoq joylashgan katta boʻlmagan toʻplar hosil qiladi.
Togʻlarni oʻrta va yuqori qismlaridagi nam yerlarda va yonbagʻirlardagi buloqlarning atroflarida oʻsadi. Baʼzan buloq boʻylarida kichik parpizorlar hosil qiladi.
Ishlatilishi
Xalq tabobatida dorivor sifatida ishlatiladi.
Muhofaza choralari
Chotqol, Zomin qoʻriqxonalarida va Milliy bogʻida oʻstiriladi.
Manbalar
Oʻzbekiston Respublikasi Qizil Kitobi: 1 jild – 2009.
Butkov A.Ya Sem. Ranunculaceae //Flora Uzbekistana. T.2. Tashkent: Izd-vo AN UzSSR, 1953, S.433-509
Havolalar
- (Wayback Machine saytida 2019-05-26 sanasida [https://web.archive.org/web/20190526172740/http://www.plantarium.ru/page/view/item/604.html arxivlangan) Bores Talasskiy – Plantarium]