Kontent qismiga oʻtish

Olga Misař

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Olga Misař

Olga Misař, asl familiyasi Popper (1876 — 1950), avstriyalik tinchlik faoli, feminist va yozuvchi edi. 1910-yildan boshlab u Avstriyada ayollar harakati va saylov huquqi bilan bogʻliq faoliyatlarda ishtirok etgan. 1915-yil aprel oyida u Avstriyani Gaagada boʻlib oʻtgan Xalqaro ayollar kongressida vakil sifatida namoyish etdi. Keyinchalik u Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro ayollar ligasining Avstriya boʻlimi boshqaruv hayʼati aʼzosi boʻlib ishladi va shu bilan birga markaziy tashkilot ishlarida ham qatnashdi. Koʻp yillar davomida u Urushga qarshilar xalqaro ligasi (WRI)da faol boʻlib, 1928-yilda Avstriyaning Sonntagberg shahrida oʻtkazilgan ikkinchi WRI konferensiyasini tashkil etdi. 1939-yil aprel oyida natsistlar rejimi tahdidi ostida eri va qizi bilan birga Olga Misař Londonga yaqin joylashgan Enfieldga qochib bordi va u yerda Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro liganing Britaniya boʻlimiga qoʻshildi[1][2][3].

Yoshligi va oilasi

1876-yil 11-dekabrda Vena shahrida tugʻilgan Olga Popper toʻqimachilik ishlab chiqaruvchisi Dietrich David Popper (1845–1925) va uning rafiqasi Friederike (familiyasi Engelsmann)ning qizi edi[4]. Dastlab Vena shahrida yahudiy ota-onasi tarbiyasida ulgʻaygan, 11 yoshidan 18 yoshigacha Angliyada yashab, ikki tilda bemalol soʻzlashadigan boʻlib yetishgan. Venaga qaytgach, ota-onasining istaklariga qaramay, ingliz tili oʻqitib topgan puli evaziga oʻqishini davom ettiradi[3]. 1899-yilda u matematika oʻqituvchisi Vladimir Misař (1872–1963)ga turmushga chiqdi; 1900-yilda ulardan egizak qizlar — Olga va Vera — tugʻildi[1].

Faoliyati

Ayollar masalalariga qiziqqan holda, u 1910-yildan boshlab Avstriya ayollar uyushmasining munozara klubi boshqaruv hayʼati aʼzosi edi, 1911–1912-yillarda esa onalikni himoya qilish masalalariga bagʻishlangan Mitteilungen des Österreichischen Bundes für Mutterschutz gazetasining muharriri boʻlib ishladi[2][5]. 1915-yil aprel oyida ayollar uyushmasining faol aʼzosi sifatida u Gaagada boʻlib oʻtgan Xalqaro ayollar kongressida Avstriya delegatlaridan biri boʻlgan[2]. Avstriyaga qaytgach, boshqa avstriyalik delegat Yella Hertzka bilan birga mazkur kongress natijasida tashkil etilgan Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro ayollar ligasining (WILPF) Avstriya boʻlimiga asos soldi[3].

1917-yilda Misař Avstriya ayollar uyushmasi bilan yaqindan bogʻliq boʻlgan Österreichisch Friedenspartei (Avstriya tinchlik partiyasi)ning hammuassisi boʻldi. U tashkilotning koʻplab namoyishlarida qatnashib, koʻpincha politsiya bilan muammolarga duch kelgan[3]. U 1919-yil fevral oyidagi milliy saylovda Demokratische Mittelstandspartei (Demokratik oʻrta tabaqa partiyasi) nomzodi sifatida oʻz nomzodini qoʻydi, ammo saylanmadi[1].

1921-yildan boshlab, Yella Hertzka bilan birga, Misař WILPFning Avstriya boʻlimi boshqaruv hayʼati aʼzosi boʻldi. U WILPFning markaziy tashkilotida ham faol boʻlib, qariyb 15 yil davomida yillik yigʻilishlarda qatnashdi[3]. Urushga qarshilar xalqaro ligasining Avstriya boʻlimi kotibi sifatida u tashkilotni Avstriyada rivojlantirdi va 1928-yil 27–31-iyul kunlari Sonntagberg, Quyi Avstriyada boʻlib oʻtgan Urushga qarshilar xalqaro ikkinchi konferensiyasini (2. Internationale Konferenz der Kriegsdienstgegner) tashkil etdi[2].

Kurt Schuschnigg hukumati davrida Urushga qarshilar Avstriya ittifoqi (Bund der Kriegsdienstgegner) tarqatib yuborildi va natijada Misař endi Avstriyada faoliyat yurita olmaydigan boʻldi. Shunga qaramay, u xalqaro tarmoqdagi ishtirokini davom ettirdi. 1938-yil mart oyida Misař va uning erining uyi tintuv qilindi, koʻplab kitoblari musodara qilindi. 1939-yil aprelida ular qizi Olga va uning eri bilan yashash uchun Londonga yaqin Enfieldga koʻchib oʻtishdi[1].

Eri bilan birga Olga Misařning surgun hayoti oson kechmadi. Ular tarjimonlik yoki repetitorlik uchun juda oz imkoniyat borligini koʻrib, asosan qizining oilasi koʻmagiga tayanishga majbur boʻlishdi. 1942–1948-yillarda ular Vladimir toʻqimachilik korxonasida ofis ishini topgan Huddersfield shahriga koʻchib oʻtishdi. Shundan soʻng ular yana Enfieldga qaytishdi[1].

Olga Misař 1950-yil 8-oktabrda Londonda vafot etgan[2].

Nashrlari

  • Neuen Liebesidealen entgegen (Yangi muhabbat ideallariga tomon, 1919). Kirish soʻzi — Brigitte Rath. Institut für Anarchismusforschung, Vena 2017, ISBN 978-3-9501925-8-2[6].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Personen Olga Misař“. Stadt Wien (2022-yil 7-dekabr). Qaraldi: 2023-yil 9-yanvar.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Jammernegg, Lydia. „Frauen in Bewegung 1848–1938: Misař, Olga“ (de). Österreichische Nationalbibliotek. Qaraldi: 2023-yil 9-yanvar.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Steinitz, Martha. „Olga Misaŕ zum Gedächtnis“ (de). JSTOR: Berliner Wissenschafts-Verlag, Vol 50. Qaraldi: 2023-yil 9-yanvar.
  4. ↑ „Olga Misař (Popper)“. Geni. Qaraldi: 2023-yil 10-yanvar.
  5. ↑ „Mitteilungen des Österreichischen Bundes für Mutterschutz“ (de). Österreichischer Bund für Mutterschutz. Qaraldi: 2023-yil 10-yanvar.
  6. ↑ Misař, Olga. „Neuen Liebesidealen entgegen“. Institut für Anarchismusforschung. Qaraldi: 2023-yil 10-yanvar. 


"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Olga_Misař&oldid=676298" dan olindi