Odila xotun masjidi

Odila xotun masjidi
	Masjid
	Odila xotun masjidi; جامع عادلة خاتون
	Masjid 2018-yilda
Mamlakat	Iroq
Hudud	Bag‘dod muhofazasi
Joylashuvi	Bagʻdod shahri,; ar-Rusafa tumani
Yoʻnalishi	sunniy
Masjid turi	Jomeʼ masjid
Meʼmoriy uslub	Islom meʼmorchiligi, Usmoniylar meʼmorchiligi
Binokorlik sanasi	1750 (ilk bor qurib bitkazilgan); 1962 (hozirgi bino qurib bitkazilgan)
Oʻlchami	500
Gumbazlar soni	1
Gumbazlar soni	1
Minoralar soni	1
Minoralar soni	1
Qurilish materiali	gʻisht

Odila xotun masjidi (arabcha: جامع عادلة خاتون‎‎) – Iroqning Bag‘dod muhofazasidagi Bagʻdod shahri ar-Rusafa tumanida joylashgan sunniy masjid^[1]^[2]. Dastlab Odila xotun tomonidan asos solingan va bunyod ettirilgan^[1]. Odila xotun Iroq mamluk davlati hukmdori Ahmad poshoning qizi, Sulaymon Abu Laylaning rafiqasi boʻlgan^[3]. Masjid Bagʻdodning ar-Rusafa tumani as-Sarofiya ko‘prigi yaqinida, al-Ayvodiyya mahallasida (hozirda Shifokorlar mavzesi) joylashgan^[4].

Tarixi

Odila xotun Ahmad poshoning qizi boʻlgan. Ahmad posho esa Hasan poshoning oʻgʻli boʻlib, u Iroq mamluk davlati asoschisi edi. Odila xotun Sulaymon Abu Laylaga turmushga chiqqan va oʻz loyihalari hamda ezgu ishlari bilan tanilgan. Bularga Al-Odiliya masjidi kabi masjidlar, shuningdek, uning nomi berilgan ushbu masjid qurilishi kiradi^[1]^[3]. Masjid „Odila xotun jome masjidi“ deb atalgan va dastlab al-Maʼmun koʻchasi, Souk al-Safafeer bozori kirish qismi yaqinida, hozirgi Bag‘dod muzeyi binosining roʻparasida joylashgan edi^[5].

1962-yilda Abdulkarim Qosim hukumati masjid joylashgan koʻchani kengaytirish maqsadida eski masjidni buzib tashladi^{[manba kerak]}. Oʻsha yili buzib tashlanganidan soʻng masjid as-Sarofiya hududidagi hozirgi joyida qayta qurildi va avvalgi nomi saqlab qolindi^[5].

Iroq urushi davrida masjid mazhablararo nizo sababli vandalizm harakatlariga uchradi. 2006-yilda qurollangan kishilar guruhi tomonidan al-Askariy ziyoratgohi portlatilgach, diniy guruhlarga boʻlingan qurollangan kishilar masjidning ayrim qismlarini vayron qildi. Bu esa masjidning yopilishiga olib keldi. Soʻngra 2007-yilda Sunniy vaqflar idorasi tomonidan qayta ochildi. Hozirda masjidda juma namozi va besh mahal namoz oʻqiladi. Masjid Iroqdagi Sunniy vaqflar idorasi tomonidan boshqariladi^{[manba kerak]}.

Meʼmorchiligi

Masjidda 500 nafardan ortiq ibodat qiluvchini sigʻdira oladigan keng musalla (namoz zali) bor. Ushbu zal sargʻish gʻisht va koʻk koshin gʻishtlardan qurilgan. Eshikning yuqori qismida „Sayyida Odila binti Ahmad posho masjidi, hijriy 1382/milodiy 1962-yilda Umumiy vaqflar direksiyasi tomonidan taʼmirlangan“ deb yozilgan. Shimoli-sharqiy tomonda yana bir kichik eshik bor. Uning tepasida koshin gʻishtlarda „Odila xotun masjidi 1382 hijriy/1967 milodiy“ matni bitilgan^[5]^[6]. Haram musallasi toʻgʻri toʻrtburchak shaklda boʻlib, eni 11 metr, boʻyi esa 18 metr, atrofi derazalar bilan oʻralgan. Namoz joyi poliga Iroq gilamlari toʻshalgan, musallaning oʻrtasida esa 4 ta beton ravoqli ustun joylashgan boʻlib, ular ustida masjid musallasining koʻk gumbazi qad koʻtargan^{[manba kerak]}.

Yana qarang

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 العمري ،الشيخ, ياسين. تاريخ محاسن بغداد وهو (تهذيب غاية المرام) (ar). Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية, 2013-01-01. ISBN 978-2-7451-7797-1.
↑ "Adila Khatun Mosque - Mutasim malik Awad al-Khazraji - Historical and Archaeological Study". Journal of Historical and Cultural Studies 11 (45): 132-156.
↑ ^3,0 ^3,1 Raʼūf, ʻImād ʻAbd al-Salām. عادلة خاتون: صفحة من تاريخ العراق (ar). مطبعة الكتاب،, 1997.
↑ سرمد حاتم شكر. تاريخ مساجد بغداد الحديثة - يونس الشيخ ابراهيم السامرائي, 2023-04-12.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 „Who was Adila Khatun?“. almadapaper.net. Qaraldi: 2023-yil 19-oktyabr.
↑ مساجد. تاريخ مساجد بغداد وآثارها, 1927.

[:0-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 العمري ،الشيخ, ياسين. تاريخ محاسن بغداد وهو (تهذيب غاية المرام) (ar). Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية, 2013-01-01. ISBN 978-2-7451-7797-1.

[2] "Adila Khatun Mosque - Mutasim malik Awad al-Khazraji - Historical and Archaeological Study". Journal of Historical and Cultural Studies 11 (45): 132-156.

[:1-3] 3,0 ^3,1 Raʼūf, ʻImād ʻAbd al-Salām. عادلة خاتون: صفحة من تاريخ العراق (ar). مطبعة الكتاب،, 1997.

[4] سرمد حاتم شكر. تاريخ مساجد بغداد الحديثة - يونس الشيخ ابراهيم السامرائي, 2023-04-12.

[:2-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 „Who was Adila Khatun?“. almadapaper.net. Qaraldi: 2023-yil 19-oktyabr.

[6] مساجد. تاريخ مساجد بغداد وآثارها, 1927.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]