Kontent qismiga oʻtish

Oʻzbekistonda oʻlim jazosi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Oʻzbekistonda oʻlim jazosi[1] 2008-yilda rasman bekor qilingan[2].

Tarixi

1994-yil Oʻzbekistonda oʻlim jazosi jinoyat kodeksining oʻttiz uchta moddasida nazarda tutilgan edi[3]. Keyinchalik, 1998, 2001 va 2003-yillarda qonundagi bir qator tuzatishlar qabul qilinganidan soʻng, oʻlim jazosi nazarda tutilgan moddalar soni ikkita[4] – ogʻirlashtiruvchi holatlarda qotillik va terrorizm[5] moddalari bilan cheklangan.

2005-yil may oyida Andijondagi tartibsizliklarda ishtirok etganlikda ayblanganlar ustidan sud ishlari boshlanganidan keyin oʻlim jazosi va uni bekor qilish muddatlari mamlakat aholisi va tashqi mamlakatlar diqqat markazida boʻlgan. Bu davrda yuzdan ortiq odam ogʻirlashtiruvchi holatlarda qotillik va terrorizmda ayblanib, oʻlim jazosiga hukm qilinishi mumkin edi[6].

2005-yil 1-avgustda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov „2008-yil 1-yanvardan boshlab Oʻzbekiston Respublikasida oʻlim jazosi jinoiy jazo turi sifatida bekor qilinib, umrbod ozodlikdan mahrum qilish yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi bilan almashtirilsin“ degan farmonni imzolagan. Uch yillik kechikishning sababi oʻlim jazosi oʻrniga umrbod qamoq jazosiga hukm qilinganlarni joylashtirish uchun yangi qamoqxonalar qurish uchun vaqt zarurati edi[7].

Oʻzbekistonda soʻnggi oʻlim jazosini ijro etish amaliyoti 2005-yilda amalga oshirilgan[8]. Shundan soʻng mamlakatda, 2005-yildan 2008-yilda yangi farmon kuchga kirgunga qadar oʻlim jazosini jazo chorasi sifatida tayinlashga yashirin moratoriy amal qilganligini koʻrsatishi mumkin[9].

2022-yil iyun oyida Prezident Shavkat Mirziyoyev oʻlim jazosini taqiqlashni mamlakat konstitutsiyasiga ham kiritishni taklif qilgan[10]. 2023-yildagi tuzatish yangi konstitutsiya orqali mustahkamlandi[11]. Oʻlim jazosining bekor qilinishi ortidan uning oʻrniga, asosiy eng ogʻir jazo turi sifatida tanlangan umrbod ozodlikdan mahrum etish jazosiga tayinlangan insonlar 2018—2023-yillarda 11 nafarni tashkil etgan[12].

Manbalar

  1. ↑ „Abadiy tortishuv: o‘lim jazosi kerakmi?“ (2018-yil 20-fevral).
  2. ↑ „Abolitionist and retentionist countries | Amnesty International“. Amnesty.org. 2014-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 23-fevral.
  3. ↑ „O‘zbekistonda o‘lim jazosi nega taqiqlangan?“ (2022-yil 25-iyun).
  4. ↑ Dr. Akmal SAIDOV. „2008 HUMAN DIMENSION IMPLEMENTATION MEETING, OSCE“ (en). THE NATIONAL HUMAN RIGHTS CENTRE OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN (2008-yil 10-oktyabr). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  5. ↑ „Uzbek Death Penalty on Trial“ (en). Institute for War & Peace Reporting (2005-yil 20-noyabr). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  6. ↑ „Uzbek Death Penalty on Trial“ (en). Institute for War & Peace Reporting (2005-yil 20-noyabr). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  7. ↑ „HANDS OFF CAIN against death penalty in the world“. Handsoffcain.info (1992-yil 8-dekabr). 2014-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 23-fevral.
  8. ↑ „Death penalty: Countries abolitionist for all crimes | Amnesty International“. Amnesty.org (2013-yil 18-dekabr). 2015-yil 5-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 23-fevral.
  9. ↑ Dr. Akmal SAIDOV. „2008 HUMAN DIMENSION IMPLEMENTATION MEETING, OSCE“ (en). THE NATIONAL HUMAN RIGHTS CENTRE OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN (2008-yil 10-oktyabr). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  10. ↑ „Mirziyoyev proposes to introduce a provision to the Constitution prohibiting death penalty in Uzbekistan“ (en). Kun.uz (2022-yil 20-iyun). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  11. ↑ „UZBEKISTAN: DEATH PENALTY ABOLISHED BY NEW CONSTITUTION“ (en) (2023-yil 9-may). 2024-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  12. ↑ „Soʻnggi 5 yilda 11 kishi umrbod ozodlikdan mahrum qilindi – Oliy sud.“ (2023-yil 17-iyul). 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Oʻzbekistonda_oʻlim_jazosi&oldid=688169" dan olindi