Oʻzbekiston yoʻl belgilari
Roʻyxatda Oʻzbekistonda qoʻllanadigan yoʻl belgilari mavjud. Oʻzbekistondagi yoʻl belgilari koʻp jihatdan Rossiya va MDH mamlakatlarida (Ozarbayjon, Armaniston, Belarusiya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston) qoʻllanadigan yoʻl belgilariga oʻxshaydi, chunki Oʻzbekiston 1991-yilda parchalanib ketgunga qadar Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan.
Belgilar Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni, 10.04.2013-yildagi OʻRQ-348-son "„Yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisida“gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida"[1], Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlangan Yoʻl harakati qoidalari, 12.04.2022-yildagi 172-son „Yoʻl harakati qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida“[2]. Belgilardan foydalanish va ishlab chiqarish qoidalari, shuningdek ularning tasvirlari GOST R 52289-2004[3] va GOST R 52290-2004[4] standartlari bilan belgilanadi. Ushbu belgilar Yoʻl belgilari va signallari toʻgʻrisidagi Vena konventsiyasiga mos keladi.
Ogohlantiruvchi belgilar
Ogohlantiruvchi belgilar haydovchilarga xavfli yoʻl qismiga yaqinlashayotganligi haqida axborot berib, unda harakatlanishda sharoitga qarab tegishli chora koʻrishni talab qiladi.
1.1, 1.2, 1.5 — 1.32 ogohlantiruvchi belgilari aholi punktlarida xavfli joydan 50 — 100 metr, aholi punktlaridan tashqarida esa 150 — 300 metr oldin oʻrnatiladi. Zaruriyat boʻlganda, bu belgilar 7.1.1 qoʻshimcha axborot belgisida koʻrsatilgan boshqa masofada ham oʻrnatilishi mumkin.
Agar nishablik va balandlik ketma-ket keladigan boʻlsa, 1.13 va 1.14 belgilari bevosita nishablik va balandlik oldiga oʻrnatilishi mumkin.
Aholi punktlaridan tashqarida 1.1, 1.2, 1.9, 1.10, 1.21 va 1.23 belgilari takrorlanadi. Ikkinchi belgi yoʻlning xavfli qismi boshlanishiga kamida 50 metr qolganda oʻrnatiladi.
Agar qatnov qismida qisqa muddatli yoʻl ishlari olib borilayotgan boʻlsa, 1.23 belgisi ish bajarilayotgan joyga 10 — 15 metr masofa yetmasdan (7.1.1 qoʻshimcha axborot belgisisiz) oʻrnatilishi mumkin.
1.3, 1.3.1 va 1.3.2 belgilari bevosita temir yoʻl kesishmalari oldida, eng yaqin relsdan 20 metrdan kam boʻlmagan masofada oʻrnatiladi.
Imtiyoz belgilari
Imtiyoz belgilari — chorrahalarda, qatnov qismlari kesishgan joylarda, yoʻlning tor qismlarida harakatlanish navbatini belgilaydi.
Taqiqlovchi belgilar
Taqiqlovchi belgilar yoʻl harakatiga ayrim taqiqlar, muayyan cheklovlar kiritadi yoki ularni bekor qiladi.
| Raqam belgisi | Rasm | Ism | Tushuntirish |
|---|---|---|---|
| 3.1 | Kirish taqiqlangan | Barcha transport vositalarining kirishi taqiqlanishini bildiradi. | |
| 3.2 | Harakatlanish taqiqlangan | Barcha transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanishini bildiradi. | |
| 3.3 | Mexanik transport vositalarining harakatlanishi taqiqlangan | ||
| 3.4 | Yuk avtomobillarining harakatlanishi taqiqlangan | Ruxsat etilgan toʻliq vazni 3,5 tonnadan (agar vazni belgida koʻrsatilmagan boʻlsa) yoki ruxsat etilgan toʻliq vazni belgida koʻrsatilgandan ortiq boʻlgan yuk avtomobillari va transport vositalari tarkiblarining, shuningdek traktorlar, oʻziyurar uskunalarning harakatlanishi taqiqlanadi.
3.4. yoʻl belgisi bortlariga qiya oq chiziq tortilgan yoki odamlarni tashish uchun moʻljallangan yuk avtomobillarining harakatlanishini taqiqlamaydi. | |
| 3.5 | Mototsikllar harakatlanishi taqiqlangan | ||
| 3.6 | Traktorlar harakatlanishi taqiqlangan | Traktorlar va oʻziyurar uskunalarning harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.7 | Tirkama bilan harakatlanish taqiqlangan | Yuk avtomobillari va traktorlarning barcha turdagi tirkamalar bilan harakatlanishi, shuningdek, mexanik transport vositalarini shatakka olish taqiqlanadi. | |
| 3.8 | Ot-arava harakatlanishi taqiqlangan | Ot-arava (chana), otliqlar, yuk ortilgan hayvonlarning harakatlanishi, shuningdek, chorva (poda) haydab oʻtish taqiqlanadi. | |
| 3.9 | Velosipedda harakatlanish taqiqlangan | Velosipedda va mopedda harakatlanish taqiqlanadi. | |
| 3.10 | Piyodaning harakatlanishi taqiqlangan | ||
| 3.11 | Vazn cheklangan | Haqiqiy umumiy vazni belgida koʻrsatilganidan ortiq boʻlgan transport vositalarining, shuningdek, transport vositalari tarkiblarining harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.12 | Oʻqqa tushadigan ogʻirlik cheklangan | Har qanday oʻqiga tushadigan haqiqiy ogʻirlik belgida koʻrsatilganidan ortiq boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.13 | Tasvir yaratishda xatolik: | Cheklangan balandlik | Gabarit balandligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida koʻrsatilgandan ortiq boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi. |
| 3.14 | Cheklangan kenglik | Gabarit kengligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida koʻrsatilganidan ortiq boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.15 | Cheklangan uzunlik | Gabarit uzunligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida koʻrsatilganidan ortiq boʻlgan transport vositalari (transport vositalari tarkiblari)ning harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.16 | Eng kam oraliq | Belgida koʻrsatilganidan kam boʻylama oraliq masofada harakatlanish taqiqlanadi. | |
| 3.17.1 | Bojxona | Bojxona (nazorat punkti) oldida toʻxtamasdan oʻtib ketish taqiqlanadi. | |
| 3.17.2 | Xavf-xatar | Yoʻl-transport hodisasi, avariya, yongʻin yoki boshqa xavf-xatar vaziyatlar tufayli, istisnosiz, barcha transport vositalarining bundan keyin harakatlanishi taqiqlanadi. | |
| 3.17.3 | Nazorat joyi | Transport vositalarining tekshirib oʻtkazilishi majburiy boʻlgan vaqtincha yoki doimiy nazorat punktlarida oʻrnatiladi.
Ushbu yoʻl belgisi 2.5 yoʻl belgisi bilan birga oʻrnatilishi mumkin. | |
| 3.18.1 | Oʻngga burilish taqiqlangan | ||
| 3.18.2 | Chapga burilish taqiqlanadi | ||
| 3.19 | Qayrilish taqiqlangan | ||
| 3.20 | Quvib oʻtish taqiqlangan | Soatiga 40 km dan kam tezlikda harakatlanayotgan yakka transport vositasidan boshqa transport vositalarini quvib oʻtish taqiqlanishini bildiradi. | |
| 3.21 | Quvib oʻtish taqiqlangan hududning oxiri | ||
| 3.22 | Yuk avtomobillarida quvib oʻtish taqiqlangan hududning oxiri | Toʻliq vazni 3,5 tonnadan ortiq boʻlgan yuk avtomobillarida barcha transport vositalarini quvib oʻtish taqiqlanishini bildiradi (soatiga 40 km dan kam tezlikda harakatlanayotgan transport vositasi, traktor, ot-arava, velosiped bundan mustasno). | |
| 3.23 | Yuk avtomobillarida quvib oʻtish taqiqlangan hududning oxiri | ||
| 3.24 | Yuqori tezlik cheklangan | Belgida koʻrsatilganidan ortiq tezlikda (km/s) harakatlanish taqiqlanishini bildiradi. | |
| 3.25 | Yuqori tezlik cheklangan hududning oxiri | ||
| 3.26 | Tovush moslamalaridan foydalanish taqiqlangan | Yoʻl transport hodisasining oldini olish hollaridan boshqa vaziyatlarda tovush moslamasidan foydalanish taqiqlanadi. | |
| 3.27 | Toʻxtash taqiqlangan | Transport vositalarining toʻxtashi va toʻxtab turishi taqiqlanadi (xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari bundan mustasno). | |
| 3.28 | Toʻxtab turish taqiqlangan | Transport vositalarining toʻxtab turishi taqiqlanadi (xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari bundan mustasno). | |
| 3.29 | Oyning toq kunlarida toʻxtab turish taqiqlangan | (xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari bundan mustasno). | |
| 3.30 | Oyning juft kunlarida toʻxtab turish taqiqlangan | (xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari bundan mustasno). | |
| 3.31 | Barcha cheklovlarning oxiri | 3.16, 3.20, 3.22, 3.24, 3.26 — 3.30 belgilaridan bir nechtasiga bir vaqtda amal qiladigan hududlarning oxiri. | |
| 3.32 | Xavfli yuk tashiyotgan transport vositasining harakati taqiqlangan | ||
| 3.33 | Portlovchi va tez alangalanuvchi yukni tashiyotgan transport vositasining harakati taqiqlangan |
3.1 — 3.3, 3.18.1, 3.18.2, 3.19, 3.27 belgilarga amal qilish yoʻnalishli transport vositalariga, 3.2 — 3.8 belgilari taʼsir oraligʻida joylashgan korxonalarga xizmat koʻrsatuvchi transport vositalariga, shuningdek, ushbu belgilar taʼsir oraligʻida yashovchi yoki ishlovchi fuqarolarga xizmat qiluvchi yoki ularga tegishli boʻlgan transport vositalariga taʼsir qilmaydi. Bunday hollarda transport vositalari belgilangan joyga yaqin chorrahadan kirib yoki chiqib ketishlari kerak.
3.27. belgisi yoʻnalishsiz yengil taksilarga yoʻlovchilarni tushurish-chiqarish (yuklarni ortish-tushurish) vaqtida taʼsir qilmaydi;
Ushbu Qoidalarning 176-bandiga binoan „Nogiron“ tanish belgisi bilan belgilangan avtomobillar va kajavali mototsikllarni boshqarayotgan nogiron haydovchilar 3.2, 3.3 va 3.28 belgilari talablaridan chetga chiqishlari mumkin. 7.18 belgi boʻlganda 3.27 belgisining taʼsir doirasida toʻxtashga ruxsat etiladi.
3.28 — 3.30 belgilarining taksometri ishlab turgan taksilarga taalluqli emas.
3.18.1 va 3.18.2 belgilari qatnov qismlarining qaysi kesishmasi oldiga oʻrnatilsa, shu kesishmaga tatbiq etiladi.
3.16, 3.20, 3.22, 3.24, 3.26 — 3.30 belgilarining taʼsiri belgi oʻrnatilgan joydan keyingi eng yaqin chorrahagacha, qayrilib olish joyigacha, ular boʻlmaganda — aholi punktining oxirigacha taʼsiri qiladi.
Yondosh hududlardan yoʻlga chiqish joylarida yoki yoʻlning dala, oʻrmon yoʻllari va boshqa doimiy harakatlanish, oʻtib ketish uchun moʻljallanmagan yoʻllar bilan kesishgan (tutashgan) joylarida, ularning oldida tegishli belgilar oʻrnatilmagan boʻlsa, bu belgilarning taʼsiri yoʻqolmaydi.
Aholi punktlariga yetmasdan oʻrnatilgan 3.24 belgisining taʼsiri 5.22 belgisigacha kuchini saqlaydi.
Belgilarning taʼsir doirasi aniqlashtirilishi mumkin:
- 3.16 va 3.26 belgilari uchun 7.2.1 qoʻshimcha axborot belgisi bilan;
- 3.20, 3.22, 3.24 belgilari 3.21, 3.23, 3.25 belgilari va 7.2.1 qoʻshimcha axborot belgisi orqali;
- 3.24 belgisining taʼsir oraligʻi undan keyin boshqa eng yuqori harakatlanish tezligi koʻrsatilgan 3.24 belgisini oʻrnatish bilan;
- 3.27 — 3.30 belgilarining amal qilish oraligʻi oxiriga 3.27 — 3.30 belgilari 7.2.3 qoʻshimcha axborot belgisi bilan birga takror oʻrnatiladi yoki 7.2.2 qoʻshimcha axborot belgisi bilan qoʻllanadi.
- 3.27 belgisi 1.4 yotiq chizigʻi bilan birgalikda, 3.28 belgisi esa 1.10 yotiq chizigʻi bilan birgalikda qoʻllanishi mumkin, bunda belgilarning taʼsir hududi yoʻl chizigʻi uzunligi bilan aniqlanadi.
- 3.10, 3.27 — 3.30 belgilari yoʻlning qaysi tomonida oʻrnatilgan boʻlsa, ularning taʼsiri faqat oʻsha tomonga amal qilinadi.
Buyuruvchi belgilar
Buyuruvchi belgilar muayyan harakatlanish tartibini belgilaydi yoki bekor qiladi.
Axborot-koʻrsatgich belgilari
Axborot-koʻrsatgich belgilari maʼlum harakat tartiblarini kiritadi yoki ularni bekor qiladi hamda aholi punktlari va boshqa manzillarning joylashuvi haqida maʼlumot beradi.
| Raqam belgisi | Rasm | Ism | Tushuntirish |
|---|---|---|---|
| 5.1 | Avtomagistral | Yoʻl harakati qoidalarining avtomagistrallarda harakatlanish tartibi oʻrnatilgan yoʻlni bildiradi. | |
| 5.2 | Avtomagistralning oxiri | ||
| 5.3 | Avtomobillar uchun moʻljallangan yoʻl | Faqat avtomobillar, avtobus va mototsikllarning harakatlanishi uchun moʻljallangan yoʻlni bildiradi. | |
| 5.4 | Avtomobillar uchun moʻljallangan yoʻlning oxiri | Bir tomonlama harakatli yoʻl | |
| 5.5 | Bir tomonlama harakatli yoʻl | Transport vositalari butun kenglik boʻyicha bir yoʻnalishda harakatlanadigan yoʻl yoki qatnov qismi. | |
| 5.6 | Bir tomonlama harakatli yoʻlning oxiri | ||
| 5.7.1 | Bir tomonlama harakatli yoʻlga chiqish | Harakatlanish bir tomonlama boʻlgan yoʻlga yoki qatnov qismiga chiqish. | |
| 5.7.2 | |||
| 5.8.1 | Tasmalar boʻyicha harakat yoʻnalishi | Tasmalar soni va har biri boʻyicha ruxsat etilgan harakatlanish yoʻnalishlari. Boshqa yoʻnalishlar boʻyicha harakatlanish taqiqlanadi. | |
| 5.8.2 | Tasma boʻyicha harakatlanish yoʻnalishi | Tasma boʻyicha ruxsat etilgan harakatlanish yoʻnalishi. Boshqa yoʻnalishlar boʻyicha harakatlanish taqiqlanadi. | |
| 5.8.3 | Tasmaning boshlanishi | Yoʻlning sekinlashish boʻlagi yoki balandlikka koʻtarilishdagi qoʻshimcha tasmaning boshlanish qismi.
Agar belgiga 4.7 „Eng kam tezlik“ belgisining tasviri tushgan boʻlsa, koʻrsatilgan yoki undan kattaroq tezlikda harakatlana olmaydigan transport vositasining haydovchisi asosiy tasmadan qoʻshimcha tasmaga qayta tizilishi kerak. | |
| 5.8.4 | Uch tasmali yoʻllarda shu yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan oʻrta tasma qismining boshlanishi. | ||
| 5.8.5 | Tasma oxiri | Balandlikka koʻtarilishdagi qoʻshimcha tasmaning yoki tezlanish tasmaning oxirini bildiradi. | |
| 5.8.6 | Uch tasmali yoʻllarda shu yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan oʻrta tasma qismining oxirini bildiradi. | ||
| 5.8.7 | Tasmalar boʻyicha harakatlanish yoʻnalishi | Agar 5.8.7 belgisida biror transport vositasining harakatlanishini taqiqlovchi belgi tasvirlangan boʻlsa, unda bu tur transport vositasining tegishli tasmada harakatlanishi taqiqlanishini bildiradi.
5.8.7 va 5.8.8 belgilari yoʻnalishlar soniga koʻra toʻrt va undan ortiq tasmali yoʻllarga ham tatbiq etilishi mumkin. Tasviri almashadigan 5.8.7, 5.8.8 belgilari yordamida reversiv harakat tashkil etilishi mumkin. | |
| 5.8.8 | |||
| 5.9 | Yoʻnalishli transport vositalari uchun moʻljallangan tasma | Transport vositalari yoʻnalishida harakatlanadigan yoʻnalishli transport vositalari uchun moʻljallangan tasmani bildiradi.
Belgi qaysi tasma ustida joylashgan boʻlsa, shu tasmaga tatbiq etiladi. Yoʻlning oʻng tomoniga oʻrnatilgan belgining taʼsiri oʻng tasmaga tatbiq etiladi. | |
| 5.10.1 | Yoʻnalishli transport vositalari uchun alohida ajratilgan tasmasi bor yoʻl | Yoʻnalishli transport vositalarining umumiy oqimga qarshi harakatlanishi uchun ajratilgan tasmani bildiradi. | |
| 5.10.2 | Yoʻnalishli transport vositalari uchun alohida ajratilgan tasmasi bor yoʻlga chiqish | ||
| 5.10.3 | |||
| 5.10.4 | Yoʻnalishli transport vositalari uchun alohida ajratilgan tasmasi bor yoʻlning oxiri | ||
| 5.11.1 | Qayrilib olish joyi | Chapga burilish taqiqlanadi | |
| 5.11.2 | Qayrilib olish oraligʻi | Qayrilib olish oraligʻining uzunligini bildiradi. Chapga burilish taqiqlanadi. | |
| 5.12 | Avtobus va (yoki) trolleybus toʻxtash joyi | ||
| 5.13 | Tramvay toʻxtash joyi | ||
| 5.14 | Yoʻnalishsiz taksilar toʻxtab turish joyi | ||
| 5.15 | Toʻxtab turish joyi | ||
| 5.15.1 | Pullik toʻxtab turish joyi | ||
| 5.15.2 | Yer usti avtomobil qoʻyish joyi | ||
| 5.15.3 | Yer osti avtomobil qoʻyish joyi | ||
| 5.15.4 | Elektr quvvatlashli avtomobil qoʻyish joyi | ||
| 5.16.1 | Piyodalar oʻtish joyi | Oʻtish joyi oldida 1.14.1-1.14.2 yotiq chizigʻi boʻlmaganda 5.16.2 belgisi yoʻldan oʻng tomonga oʻtish joyining old chegarasiga, 5.16.1 belgisi esa chap tomonga oʻtish joyining orqa chegarasiga oʻrnatiladi. | |
| 5.16.2 | |||
| 5.17.1 | Piyodalarning yer ostidan oʻtish joyi | ||
| 5.17.2 | |||
| 5.17.3 | Piyodalarning yer ustidan oʻtish joyi | ||
| 5.17.4 | |||
| 5.18 | Tavsiya etilgan tezlik | Yoʻlning shu qismida tavsiya etilgan harakatlanish tezligini bildiradi. Belgiga eng yaqin chorrahagacha amal qilinadi. 5.18 belgisi ogohlantiruvchi belgi bilan birga qoʻllansa, uning taʼsir oraligʻi xavfli qismning uzunligi bilan aniqlanadi. | |
| 5.19.1 | Oxiri berk yoʻl | Yoʻlning koʻrsatilgan yoʻnalishda oxiri berkligini bildiradi. | |
| 5.19.2 | |||
| 5.19.3 | |||
| 5.19.4 | |||
| 5.20.1 | Yoʻnalishlarning dastlabki koʻrsatkichi | Belgida koʻrsatilgan aholi punkti va boshqa manzillarga harakatlanish yoʻnalishini bildiradi. Belgida 5.29.1 belgisining hamda avtomagistral, aeroport va boshqa ramziy belgilar tasviri tushirilgan boʻlishi mumkin. 5.20.1 belgisida harakatlanish tartibining xususiyatlari toʻgʻrisida axborot beruvchi boshqa belgilarning tasviri ham tushgan boʻlishi mumkin. 5.20.1 belgisining past qismida belgi oʻrnatilgan joydan chorrahagacha boʻlgan masofa koʻrsatiladi. 5.20.1 belgisi yoʻlning 3.11 — 3.15 taqiqlovchi belgilaridan biri oʻrnatilgan qismlarini aylanib oʻtish yoʻnalishini koʻrsatish uchun ham qoʻllanadi. | |
| 5.20.2 | |||
| 5.20.3 | Harakatlanish chizmasi | Chorrahada ayrim yoʻnalishlarda harakatlanish taqiqlangan boʻlsa harakatlanish yoʻnalishi yoki murakkab chorrahalarda ruxsat etilgan harakatlanish yoʻnalishini bildiradi. | |
| 5.20.4 | Yoʻllarining bir sathda kesishmaydigan qismlarida burilish yoki qayrilib olish yoʻnalish koʻrsatkichi | Avtomobil yoʻllarning bir sathda kesishmaydigan qismlarida yer ostidan yoki yer ustidan transport vositalarining burilish va qayrilib olish yoʻnalishini koʻrsatish uchun qoʻllanadi. | |
| 5.20.5 | Xizmat koʻrsatish maydoni | ||
| 5.21.1 | Yoʻnalish koʻrsatkichi | ||
| 5.21.2 | Yoʻnalishlar koʻrsatkichi | Koʻrsatilgan manzillarga harakatlanish yoʻnalishlarini bildiradi. Belgilarda manzillargacha boʻlgan masofa (km) koʻrsatilishi, avtomagistrallar, aeroportlar va boshqa ramziy belgilar tasvirlangan boʻlishi mumkin. | |
| 5.22 | Aholi punktining boshlanishi | Ushbu Qoidalarning aholi punktlarida harakatlanish tartibini belgilovchi talablariga amal qilinadigan joylarning nomi hamda uning boshlanishini bildiradi. | |
| 5.23 | Aholi punktining oxiri | Ushbu Qoidalarning aholi punktlarida harakatlanish tartib-talablari bekor qilingan joyni bildiradi. | |
| 5.24 | Aholi punktining boshlanishi | Ushbu Qoidalarning aholi punktlarida harakatlanish tartibini belgilovchi talablariga amal qilinmaydigan joylarning nomi hamda uning boshlanishini bildiradi. | |
| 5.25 | Aholi punktining oxiri | 5.24 yoʻl belgisi bilan koʻrsatilgan aholi punktining oxirini bildiradi. | |
| 5.26 | Manzil nomi | Aholi punktlaridan boshqa manzillarning nomini bildiradi (daryo, koʻl, dovon, xushmanzara joy va boshqalar). | |
| 5.27 | Masofalar koʻrsatkichi | Yoʻnalish boʻyicha joylashgan aholi punktlarigacha boʻlgan masofani bildiradi (km). | |
| 5.28 | Kilometr belgisi | Yoʻlning boshi yoki oxirigacha boʻlgan masofani bildiradi (km). | |
| 5.29.1 | Yoʻl raqami | 5.29.1 — yoʻlga berilgan raqam, 5.29.2 — yoʻlning raqami va yoʻnalishini bildiradi. | |
| 5.29.2 | |||
| 5.30.1 | Yuk avtomobillari uchun harakatlanish yoʻnalishi | Chorrahada yuk avtomobillari, traktorlar va oʻziyurar moslamalarga biror yoʻnalishda harakatlanish taqiqlangan boʻlsa, bunday transport vositalariga tavsiya etilgan harakatlanish yoʻnalishlari koʻrsatadi. | |
| 5.30.2 | |||
| 5.30.3 | |||
| 5.31 | Aylanib oʻtish tasviri | Harakatlanish uchun vaqtincha yopib qoʻyilgan yoʻl qismini chetlab oʻtish chizmasi. | |
| 5.32.1 | Chetlab oʻtish yoʻnalishi | Harakatlanish vaqtincha yopib qoʻyilgan yoʻl qismini chetlab oʻtish yoʻnalishini bildiradi. | |
| 5.32.2 | |||
| 5.32.3 | Tasvir yaratishda xatolik: | ||
| 5.33 | Toʻxtash chizigʻi | Svetoforning (tartibga soluvchining) taqiqlovchi ishorasida transport vositalari toʻxtaydigan yoʻnalishini bildiradi. | |
| 5.34.1 | Boshqa qatnov qismiga qayta tizilishning boshlangʻich koʻrsatkichi | Ajratuvchi boʻlagi boʻlgan yoʻlning harakatlanish uchun yopiq hududini aylanib oʻtish yoki oʻng tomondagi qatnov qismiga qaytish uchun harakatlanish yoʻnalishini bildiradi. | |
| 5.34.2 | |||
| 5.35 | Tasvir yaratishda xatolik: | Reversiv harakatlanish | Bir yoki bir necha tasmalarda harakatlanish yoʻnalishi qarama-qarshi tomonga oʻzgarishi mumkin boʻlgan yoʻl qismining boshlanishini bildiradi. |
| 5.36 | Reversiv harakatlanishning oxiri | ||
| 5.37 | Tasvir yaratishda xatolik: | Reversiv harakatlanish yoʻliga chiqish | |
| 5.38 | Tasvir yaratishda xatolik: | Turar joy dahasi | Yoʻl harakati qoidalarining turar joy dahalarida harakatlanish tartibi oʻrnatilgan yoʻl. |
| 5.39 | Turar joy dahasining oxiri | ||
| 5.40 | Tasvir yaratishda xatolik: | Falokatli holatlar uchun kirish yoʻli | Yoʻl harakati ushbu Qoidalaridagi 128-bandda koʻrsatilgan holatlarda foydalaniladigan yoʻl. |
| 5.41 | Foto va video qayd etish | Yoʻllarda avtomobil haydovchilari Qoidalar talabiga rioya etishi elektron qurilmalar yordamida nazorat qilinayotganligini bildiruvchi yoʻl belgisi. Ushbu yoʻl belgisi Qoidalar talabiga rioya etilishi statsionar elektron qurilmalar orqali nazoratga olingan joylarga oʻrnatiladi. | |
| 5.42 | Qizil chiroqda oʻngga harakatlanish | Transport svetofori qizil chirogʻining oʻng yoniga 5.42 yoʻl belgisi oʻrnatilgan boʻlsa, transport vositalarining haydovchilari svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonib turganda, barcha xavfsizlik choralarini koʻrgan holda oʻngga burilishlari mumkin. Bunda ular harakat yoʻnalishi boʻyicha va burilayotgan koʻchani kesib oʻtayotgan piyodalarga hamda boshqa transport vositalariga yoʻl berishlari shart. | |
| 5.43 | Radar | Yoʻllarda avtomobil haydovchilari belgilangan tezlikka rioya etishi radarlar yordamida nazorat qilinayotganligini bildiruvchi yoʻl belgisi. | |
| 5.44 | Velosipedchilar uchun tasma | ||
| 5.45 | Velosipedchilar uchun tasmaning oxiri | ||
| 5.46 | Maktab | Maktab yoki maktabgacha taʼlim tashkilotlari oldida oʻrnatiladi. | |
| 5.47 | Turizm obyektlari yoʻnalish koʻrsatgichi | ||
| 5.47.1 | Turizm obyektlari | ||
| 5.47.2 | Turizm axborot markazi |
Aholi punktlaridan tashqarida oʻrnatilgan 5.20.1, 5.20.2, 5.21.1 va 5.21.2 yoʻl belgilaridagi yashil yoki koʻk rang koʻrsatilgan aholi punktiga yoki obyektga avtomagistral yoxud boshqa yoʻl orqali harakatlanish mumkinligini anglatadi.
Oq rang koʻrsatilgan obyekt ushbu aholi punktida joylashganini anglatadi.
Aholi punktida oʻrnatilgan 5.20.1, 5.20.2, 5.21.1 va 5.21.2 yoʻl belgilaridagi yashil, koʻk rang koʻrsatilgan aholi punktiga yoki obyektga ushbu aholi punktidan chiqqandan soʻng avtomagistral yoxud boshqa yoʻl orqali harakatlanish mumkinligini anglatadi, oq rang esa koʻrsatilgan obyekt shu aholi punktida joylashganligini bildiradi.
Servis belgilari
Servis belgilari tegishli obyektlar joylashuvi haqida maʼlumot beradi.
Qoʻshimcha axborot belgilari
Qoʻshimcha axborot belgilari ular bilan birgalikda qoʻllangan belgilarga aniqlik kiritish yoki ularning taʼsirini cheklash uchun qoʻllanadi.
| Raqam belgisi | Rasm | Ism | Tushuntirish |
|---|---|---|---|
| 7.1.1 | Obyektgacha boʻlgan masofa | Belgidan yoʻlning xavfli joyi, yoʻl harakatiga tegishli cheklovlar kiritiladigan joyi yoki harakat yoʻnalishi boʻyicha oldindagi muayyan joygacha boʻlgan masofani koʻrsatadi. | |
| 7.1.2 | Aholi punktlaridan tashqarida chorraha oldiga 2.5. yoʻl belgisi oʻrnatilgan boʻlsa, 2.4. yoʻl belgisi bilan oʻrnatilib, chorrahagacha boʻlgan masofani koʻrsatadi. | ||
| 7.1.3 | Yoʻldan chetda joylashgan manzilgacha boʻlgan masofani bildiradi. | ||
| 7.1.4 | |||
| 7.2.1 | Taʼsir oraligʻi | Ogohlantiruvchi belgilar bilan belgilangan xavfli joyning uzunligini yoki taqiqlovchi va axborot-koʻrsatkich belgilarining taʼsir oraligʻini koʻrsatadi.
7.2.2 — 7.2.6. „Taʼsir oraligʻi“. 7.2.2 — 3.27 — 3.30 taqiqlovchi belgilarining taʼsiri saqlangan oraliqni koʻrsatadi. 7.2.3 — 3.27 — 3.30 taqiqlovchi belgilarining taʼsir oraligʻi oxirini koʻrsatadi. 7.2.4 — haydovchilarga ularning 3.27 — 3.30 yoʻl belgilari taʼsir doirasida ekanliklari haqida axborot beradi. 7.2.5, 7.2.6-maydon, binolar oldi va shunga oʻxshash joylar chetida toʻxtash va toʻxtab turish taqiqlanganda 3.27 — 3.30 belgilarining taʼsir oraligʻi va yoʻnalishini koʻrsatadi. | |
| 7.2.2 | |||
| 7.2.3 | |||
| 7.2.4 | |||
| 7.2.5 | |||
| 7.2.6 | |||
| 7.3.1 | Taʼsir yoʻnalishlari | Chorraha oldida oʻrnatilgan belgilarning taʼsir yoʻnalishini yoki bevosita yoʻl yaqinida joylashgan manzillarga harakatlanish yoʻnalishini koʻrsatadi. | |
| 7.3.2 | |||
| 7.3.3 | |||
| 7.4.1 | Transport vositasining turi | Belgining taʼsiri joriy etilgan transport vositalari turini koʻrsatadi.
7.4.1 belgi bilan oʻrnatilgan yoʻl belgisining taʼsiri yuk tashuvchi, shu jumladan, tirkamali, toʻliq vazni 3,5 tonnadan ortiq boʻlgan transport vositalariga, 7.4.3 belgi bilan oʻrnatilgan yoʻl belgisining taʼsiri yengil avtomobillarga, 7.4.9 elektromobillarga, 7.4.10 yoʻnalishsiz taksilarga, shuningdek, toʻliq vazni 3,5 tonnagacha boʻlgan yuk tashuvchi transport vositalariga tatbiq etiladi. | |
| 7.4.2 | |||
| 7.4.3 | |||
| 7.4.4 | |||
| 7.4.5 | |||
| 7.4.6 | |||
| 7.4.7 | |||
| 7.4.8 | |||
| 7.4.9 | |||
| 7.4.10 | Tasvir yaratishda xatolik: | ||
| 7.5.1 | Shanba, yakshanba va bayram kunlari | Belgiga haftaning qaysi kunlari amal qilinishi koʻrsatilgan. | |
| 7.5.2 | Ish kunlari | ||
| 7.5.3 | Hafta kunlari | ||
| 7.5.4 | Amal qilish vaqti | Belgiga kunning qaysi vaqtida amal qilishni koʻrsatadi. | |
| 7.5.5 | Tasvir yaratishda xatolik: | Belgiga haftaning qaysi kuni va qaysi soatlarida amal qilishni koʻrsatadi. | |
| 7.5.6 | |||
| 7.5.7 | |||
| 7.6.1 | Transport vositasini toʻxtab turish joyiga qoʻyish usuli | 7.6.1 barcha turdagi transport vositalarini toʻxtab turishi uchun yoʻlning qatnov qismida, trotuar yoniga qoʻyish usulini, 7.6.2 — 7.6.9 trotuar yonidagi toʻxtab turish joyiga yengil avtomobillar va mototsikllarni qoʻyish usulini bildiradi. | |
| 7.6.2 | |||
| 7.6.3 | |||
| 7.6.4 | |||
| 7.6.5 | |||
| 7.6.6 | |||
| 7.6.7 | |||
| 7.6.8 | |||
| 7.6.9 | |||
| 7.7 | Dvigatelni ishlatmasdan toʻxtab turish joyi | 5.15 belgisi bilan belgilangan toʻxtab turish joyida transport vositalarining dvigatelini ishlatmasdan toʻxtab turishiga ruxsat etilganligini koʻrsatadi. | |
| 7.8 | Pulli xizmat koʻrsatish joyi | Toʻlov asosida xizmat koʻrsatilishini bildiradi. | |
| 7.9 | Tasvir yaratishda xatolik: | Toʻxtab turish muddati cheklangan | 5.15 belgisi oʻrnatilgan toʻxtab turish joyida transport vositalari toʻxtab turishining eng koʻp muddatini koʻrsatadi. |
| 7.10 | Avtomobillarni koʻrikdan oʻtkazish joyi | 5.15 yoki 6.11 belgisi bilan koʻrsatilgan maydonlarda estakada yoki koʻzdan kechirish chuqurchalari borligini bildiradi. | |
| 7.11 | Ruxsat etilgan toʻla vazni cheklangan | Belgining taʼsiri ruxsat etilgan toʻla vazni qoʻshimcha-axborot yoʻl belgisida koʻrsatilgan miqdordan ortiq boʻlgan transport vositalariga taalluqli ekanligini koʻrsatadi. | |
| 7.12 | Xavfli yoʻl yoqasi | Yoʻl ishlari bajarilayotgani sababli yoʻl yoqasiga chiqish xavfli ekanligi haqida ogohlantiradi. 1.23 belgisi bilan qoʻllanadi. | |
| 7.13 | Tasvir yaratishda xatolik: | Asosiy yoʻlning yoʻnalishi | Chorrahada asosiy yoʻlning yoʻnalishini koʻrsatadi. |
| 7.14 | Harakatlanish tasmasi | Belgi yoki svetofor taʼsiridagi harakatlanish boʻlagini koʻrsatadi. | |
| 7.15 | Koʻzi ojiz piyodalar | ||
| 7.16 | Nam qoplama | Belgi qatnov qismining qoplamasi nam boʻlgan vaqtda taʼsir etishini koʻrsatadi. | |
| 7.17 | Nogironlar | 5.15 belgisi bilan qoʻllanadi. Toʻxtab turish joyi (yoki uning bir qismi) ushbu Qoidalarning 176-bandiga muvofiq „Nogiron“ taniqlik belgisi oʻrnatilgan transport vositalari uchun ajratilganligini koʻrsatadi. | |
| 7.18 | Nogironlar mustasno | Belgilarning taʼsiri ushbu Qoidalarning 175-bandiga muvofiq „Nogiron“ taniqlik belgisi oʻrnatilgan transport vositalariga joriy etilmaydi. | |
| 7.19 | Foto va video qayd etish | Yoʻl harakati qatnashchilarining harakatlari maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish texnika vositalari orqali qayd etilayotganligini bildiradi. Ogohlantiruvchi, imtiyoz, taqiqlovchi, buyuruvchi va axborot ishora belgilari bilan birgalikda qoʻllanadi. | |
| 7.20 | Xavfli yuk toifasi | Xavfli yuk toifasining (toifalarining) raqamini koʻrsatadi. | |
| 7.21 | Evakuator ishlamoqda | 3.27 — 3.30 yoʻl belgilari taʼsir oraligʻida toʻxtagan transport vositalari majburiy evakuatsiya qilinishini koʻrsatadi. | |
| 7.22.1 | Toʻsiq | Haydovchilarga toʻsiqning uzoqdan koʻrinishini taʼminlash maqsadida oʻrnatiladi. 4.2.1 — 4.2.3 yoʻl belgilari bilan birgalikda oʻrnatiladi. | |
| 7.22.2 | |||
| 7.22.3 | |||
| 7.23 | Navbat bilan oʻtish | ||
| 7.24 | Fayl:7.24 Uzbekistan road sign.svg | Transport vositasining davlat raqami | |
| 7.25 | Faqat xizmat avtomobillari | ||
| 7.26 | Sunʼiy notekislik |
Vaqtinchalik yoʻl belgilar
Vaqtinchalik yoʻl belgilarining doimiy belgilaridan farqi shundaki, ular sariq fonda, birinchi navbatda, ogohlantiruvchi va taqiqlovchi sifatida yaratilgan.
-
1.15 Sirpanchiq yo‘l
-
1.31 Sun’iy yo‘l notekisligi
-
1.17 Tosh otilishi xavfi
-
1.18.1 Yo‘lning torayishi
-
1.18.2 Yo‘lning torayishi
-
1.18.3 Yo‘lning torayishi
-
1.23 Ta’mirlash ishlari
-
2.6 Ro‘para harakatlanishning ustunligi
-
3.12 O‘qqa tushadigan og‘irlik cheklangan
-
3.20 Quvib o‘tish taqiqlangan
-
3.24 Yuqori tezlik cheklangan
Manbalar
- ↑ „O‘RQ-348-сон 10.04.2013. “Yo‘l harakati xavfsizligi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida“. lex.uz (11-aprel 2013-yil).
- ↑ „172-сон 12.04.2022. Yo‘l harakati qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida“. lex.uz (13-aprel 2022-yil).
- ↑ „ГОСТ Р 52289-2004 Технические средства организации дорожного движения. Правила применения дорожных знаков, разметки, светофоров, дорожных ограждений и направляющих устройств (с Изменениями N 1, 2, 3)“ (ruscha). docs.cntd.ru (1-yanvar 2006-yil).
- ↑ „ГОСТ Р 52290-2004 Технические средства организации дорожного движения. Знаки дорожные. Общие технические требования (с Поправками, с Изменениями N 1, 2, 3)“ (ruscha). docs.cntd.ru (1-yanvar 2006-yil).